Việt, 20 tuổi, xuất hiện khối sưng đau dữ dội ở vùng rãnh liên mông nhưng tưởng bị nhọt; bác sĩ chẩn đoán xoang tổ lông áp xe hóa, được phẫu thuật cắt bỏ tổn thương.

Tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Cao Ngọc Khánh, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết xoang tổ lông hình thành khi các sợi lông gãy, rụng hoặc mọc ngược xuyên vào da tại vùng rãnh liên mông. Cơ thể nhận diện lông như dị vật và tạo phản ứng viêm bao quanh, lâu dần hình thành một đường xoang hoặc nang nhỏ dưới da chứa lông, mô hoại tử và dịch tiết. Khi ổ xoang bị bít tắc, vi khuẩn phát triển mạnh khiến mủ tích tụ ngày càng nhiều, làm tăng áp lực trong mô mềm. Người bệnh thường đau dữ dội, khó ngồi, khó đi lại, thậm chí đau khi đại tiện hoặc thay đổi tư thế.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận anh Việt có một tổn thương dạng nang trong mô mềm dưới da vùng sau xương cụt, đường kính khoảng 8 mm, kéo dài dọc đường giữa khoảng 6 cm và một ổ dịch kích thước khoảng 10 mm. Hình ảnh gợi ý xoang tổ lông vùng cùng cụt đã nhiễm trùng, hình thành áp xe, kèm phù nề mô mềm xung quanh. Tổn thương chưa xâm lấn cơ thắt hậu môn hay ống sống.

Bác sĩ Khánh cho biết người bệnh bị xoang tổ lông vùng rãnh liên mông nhiễm trùng nặng, tạo ổ mủ dưới da. Đây là giai đoạn cấp tính của bệnh, cần phẫu thuật để lấy sạch ổ áp xe và cắt bỏ toàn bộ đường xoang nhằm điều trị triệt để, hạn chế tái phát và ngăn ngừa biến chứng.

Nếu không điều trị kịp thời, ổ áp xe có thể tự vỡ, hình thành các đường rò và nhiều hốc mủ dưới da vùng cùng cụt, khiến tình trạng nhiễm trùng kéo dài, tái đi tái lại. Trường hợp nặng, vi khuẩn có thể lan rộng sang các mô lân cận, gây viêm mô tế bào, nhiễm trùng lan tỏa. Người có sức đề kháng suy giảm hoặc đến viện muộn đối diện nguy cơ nhiễm trùng huyết – biến chứng nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời.

Tình trạng viêm mạn tính kéo dài nhiều năm, tái phát liên tục cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện ung thư biểu mô tế bào vảy tại vùng tổn thương. Tuy nhiên, đây là biến chứng rất hiếm gặp và thường chỉ xảy ra ở những trường hợp bệnh tồn tại lâu năm nhưng không được điều trị triệt để.

Sau khi đánh giá toàn diện, người bệnh được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ tổn thương. Dưới gây tê tủy sống, êkíp ghi nhận xoang tổ lông nằm ở vùng cùng cụt, bác sĩ tiến hành rạch da khoảng 6 cm bao quanh tổn thương, cắt trọn đường xoang cùng toàn bộ mô xơ viêm. Khi mở bệnh phẩm, bên trong chứa nhiều lông cùng dịch mủ đục do áp xe hóa.

Sau mổ, người bệnh được chăm sóc vết thương, thay băng hàng ngày, giữ vùng mổ sạch và khô ráo. Vết thương diễn tiến thuận lợi, không có dấu hiệu nhiễm trùng hay chảy mủ, người bệnh xuất viện sau ba ngày.

Theo bác sĩ Khánh, xoang tổ lông là bệnh lý khá phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót hoặc nhầm với nhọt, nang bã hay áp xe thông thường. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ xuất hiện một lỗ nhỏ trên da, thỉnh thoảng rỉ ít dịch hoặc gây cảm giác khó chịu nhẹ nên thường chủ quan. Khi vi khuẩn xâm nhập, đường xoang bị nhiễm trùng, mủ tích tụ ngày càng nhiều và chuyển sang giai đoạn áp xe cấp tính. Lúc này, vùng tổn thương sưng đỏ, nóng, đau, có thể kèm sốt và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.

Bệnh thường gặp ở nam giới trẻ, người có lông vùng mông rậm, rãnh liên mông sâu, thừa cân hoặc béo phì. Những người phải ngồi nhiều như nhân viên văn phòng, tài xế đường dài, lập trình viên cũng có nguy cơ cao hơn do áp lực và ma sát liên tục lên vùng cùng cụt. Mồ hôi, độ ẩm cao cùng việc mặc quần áo hoặc đồ lót quá chật càng tạo điều kiện để lông đâm ngược vào da và vi khuẩn phát triển.

Để phòng ngừa bệnh, bác sĩ khuyến cáo giữ vùng rãnh liên mông luôn sạch và khô, cắt tỉa hoặc triệt lông định kỳ đối với người có lông rậm, đặc biệt sau khi đã điều trị xoang tổ lông nhằm giảm nguy cơ tái phát. Người làm việc ngồi lâu nên đứng dậy vận động sau mỗi 45-60 phút để giảm áp lực lên vùng cùng cụt. Đồng thời, nên duy trì cân nặng hợp lý, mặc quần áo và đồ lót thoáng khí, thấm hút mồ hôi tốt để hạn chế ma sát và tình trạng ẩm ướt kéo dài.

Khi xuất hiện khối sưng đau, chảy dịch, rỉ mủ hoặc tái phát nhiều lần ở vùng rãnh liên mông, người bệnh không nên tự nặn hoặc tự dùng kháng sinh mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Điều trị sớm ngay từ giai đoạn chưa áp xe giúp phẫu thuật đơn giản hơn, rút ngắn thời gian hồi phục và giảm nguy cơ tái phát cũng như các biến chứng nhiễm trùng.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi