HÀ NỘI – Chị Xuân, 36 tuổi, rối loạn lo âu do áp lực vô sinh được tư vấn trị liệu tâm lý trước thụ tinh ống nghiệm để đạt hiệu quả điều trị.

Chị Xuân kết hôn năm 2016, sau đó mang thai tự nhiên nhưng sảy sớm. Lần tiếp theo, thai làm tổ trên vòi tử cung trái khiến chị phải phẫu thuật cắt bỏ vòi tử cung này. Ba năm tiếp theo, chị Xuân không mang thai. Áp lực hiếm muộn đè nặng, hôn nhân tan vỡ.

Sau hai năm, chị Xuân tái hôn, song bi kịch cũ lặp lại, chị tiếp tục mang thai ngoài tử cung buộc phẫu thuật cắt bỏ vòi tử cung phải, đồng nghĩa chị mất hoàn toàn khả năng mang thai tự nhiên.

ThS.BS Nguyễn Lệ Thủy, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh) giải thích, vòi tử cung là ống dẫn để tinh trùng và trứng gặp nhau thụ tinh, phôi di chuyển về buồng tử cung làm tổ. Khi cả hai vòi tử cung đã bị cắt bỏ, trứng và tinh trùng không còn đường để gặp nhau, quá trình thụ thai tự nhiên không thể diễn ra. Giải pháp duy nhất lúc này là thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Mất khả năng mang thai tự nhiên, lo sợ cuộc hôn nhân cũng sẽ tan vỡ vì vô sinh như lần trước, chị Xuân rơi vào khủng hoảng tâm lý. Trong vòng 6 tháng, chị sụt 5kg, thường xuyên mất ngủ, mệt mỏi kéo dài, từ chối quan hệ vợ chồng. Sau nhiều lần được chồng và gia đình động viên, chị đến IVF Tâm Anh thăm khám và thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.

Tại IVF Tâm Anh, bác sĩ Thủy ghi nhận chị Xuân đã cắt 2 vòi tử cung, song dự trữ buồng trứng tốt (chỉ số AMH 3,3 ng/ml), buồng tử cung không có bất thường, sức khỏe sinh sản của chồng tốt. Bác sĩ Thủy tiên lượng tỷ lệ thành công khi thực hiện IVF của cặp đôi có thể đạt tới hơn 65%.

Bác sĩ Thủy cũng đồng thời nhận thấy những bất ổn tinh thần của chị Xuân nên tư vấn người bệnh tạm hoãn quy trình kích trứng, khám chuyên gia tâm lý. Theo bác sĩ Thủy, căng thẳng trầm trọng kéo dài có thể làm giảm tỷ lệ đậu thai, ngay cả khi chất lượng phôi và tử cung tốt.

Tại Phòng khám tâm lý – tâm thần, BVĐK Tâm Anh Hà Nội, Ths.BS Phạm Văn Dương nhận định chị Xuân có biểu hiện của chứng rối loạn lo âu, chỉ định điều trị bằng thuốc chống trầm cảm kết hợp liệu pháp nhận thức hành vi (CBT). Theo bác sĩ Dương, liệu pháp này giúp người bệnh nhận diện những suy nghĩ tiêu cực lặp lại, như sợ tiếp tục mất con, không thể làm mẹ, hôn nhân đổ vỡ lần nữa.

Mỗi hai tuần, chị Xuân có một buổi trị liệu khoảng 60 phút. Bác sĩ gợi mở để chị kể lại tình huống gây lo lắng, cảm xúc xuất hiện và cách chị phản ứng, sau đó cùng phân tích suy nghĩ nào chưa phù hợp với thực tế. Sau đó bác sĩ hướng dẫn thay thế cách nhìn cực đoan bằng suy nghĩ cân bằng hơn, tập thư giãn, ghi nhận cảm xúc và từ đó thay đổi hành vi phản ứng. Sau 6 tháng, thể trạng và tâm lý của chị Xuân cải thiện rõ rệt. Chị tăng 3kg, cởi mở hơn với chồng và, sẵn sàng bước vào hành trình IVF.

Bác sĩ Thủy thực hiện kích thích buồng trứng cho chị Xuân, chọc hút được 25 noãn trưởng thành. Ngay sau đó, các chuyên viên phôi học tiến hành kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) giúp tối ưu tỷ lệ thụ tinh, thu được 20 phôi chất lượng. Toàn bộ số phôi này được nuôi cấy trong hệ thống tủ time-lapse hiện đại sở hữu camera quan sát liên tục và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Đánh giá phôi phát triển vượt trội ở ngày thứ 3, phòng lab quyết định nuôi cấy lên giai đoạn ngày 5, kết quả thu được 8 phôi ngày 5 và 5 phôi ngày 6.

Đầu năm 2022, chị Xuân chuyển 1 phôi ngày 5, đậu thai thành công, hạ sinh một bé trai. Tháng 9/2025, chị tiếp tục chuyển 1 phôi ngày 5 từ lượng phôi trữ đông, mang thai thành công và hạ sinh bé gái vào đầu tháng 6 vừa qua.

Bác sĩ Thủy, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết yếu tố tâm lý có ảnh hưởng nhất định đến khả năng thành công trong hỗ trợ sinh sản. Áp lực tinh thần và hội chứng rối loạn lo âu kích thích cơ thể giải phóng các hormone có hại, gây co thắt tử cung và giảm đáng kể tỷ lệ phôi làm tổ thành công. Thậm chí, áp lực quá tải này là nguyên nhân khiến khoảng 30% cặp vợ chồng bỏ cuộc giữa chừng. Bác sĩ khuyên các cặp vợ chồng hiếm muộn nên chủ động giải tỏa áp lực, thăm khám sức khỏe tinh thần song hành cùng tầm soát sinh sản để đạt hiệu quả tối ưu.