Hà Nội – Chị Trang, 39 tuổi, lạc nội mạc tử cung lan tỏa kích thước lớn gây đau bụng kinh dữ dội, được điều trị bằng phương pháp nút mạch.

Khoảng 2 năm trước, mỗi khi đến kỳ kinh, chị Trang bắt đầu có triệu chứng ra nhiều máu, rong kinh, đau quặn bụng dữ dội, đã điều trị bằng thuốc nội tiết song bệnh không đỡ, tiến triển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, người bệnh được chỉ định chụp cộng hưởng từ.

BS.CKII Lê Văn Khánh, Trưởng khoa Điện quang can thiệp, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết trên phim chụp cộng hưởng từ bằng hệ thống MRI 3 Tesla cho thấy tử cung chị Trang to tương đương người mang thai 3 tháng, kích thước khoảng 100 × 73 × 89 mm, có các vùng tổn thương lạc nội mạc lan tỏa trong cơ tử cung, chủ yếu ở thành sau.

Bác sĩ Khánh giải thích thành tử cung giống như một bức tường gồm lớp nội mạc phía trong, lớp cơ bên ngoài. Khi lớp nội mạc phát triển, xâm nhập, “lạc” vào lớp cơ khiến thành tử cung dày lên, gây viêm và chảy máu mỗi chu kỳ kinh nguyệt, khiến người bệnh đau bụng kinh dữ dội, nhiều trường hợp phải dùng đến cả thuốc giảm đau, ảnh hưởng đến tinh thần và chất lượng cuộc sống.

Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ chỉ định điều trị cho chị Thương bằng phương pháp nút mạch nhằm cắt nguồn máu nuôi vùng lạc nội mạc tử cung.

Dưới hướng dẫn của hệ thống Robot Artis Pheno, êkip tiếp cận hệ thống mạch máu qua động mạch đùi phải, sau đó đưa ống thông vào các động mạch chậu trong để xác định động mạch tử cung hai bên.

Kết quả chụp mạch cho thấy động mạch tử cung trái và phải đều tăng cấp máu cho vùng lạc nội mạc trong cơ tử cung. Bác sĩ lần lượt đưa ống thông chọn lọc vào động mạch tử cung hai bên, sau đó nút các nhánh mạch đang trực tiếp cấp máu cho vùng tổn thương bằng các hạt nút mạch và keo sinh học.

Sau nút mạch, chụp kiểm tra cho thấy các nhánh động mạch nuôi vùng lạc nội mạc đã được nút tắc hoàn toàn, trong khi các nhánh mạch lành còn lại được bảo tồn.Thủ thuật kết thúc sau khoảng 45 phút, người bệnh sinh hoạt bình thường sau 8 tiếng, xuất viện sau đó 2 ngày, các triệu chứng cải thiện tốt sau 6 tháng.

Kết quả phim chụp MRI sau 2 năm cho thấy tử cung chỉ còn 1/2 kích thước, người bệnh hết đau bụng, rong kinh, chu kỳ kinh chỉ còn khoảng 4 ngày, chất lượng cuộc sống được cải thiện rõ rệt.

Theo bác sĩ Khánh, nút mạch điều trị lạc nội mạc trong cơ tử cung là phương pháp can thiệp nội mạch ít xâm lấn, và trên hết có thể bảo tồn được các nhánh mạch âm đạo và cổ tử cung, giữ lại khả năng sinh sản cho bệnh nhân, phù hợp cho người không đủ điều kiện phẫu thuật hoặc không muốn phẫu thuật để bảo tồn tử cung.

Phương pháp này giúp thu nhỏ hoặc loại bỏ hoàn toàn khối lạc nội mạc tử cung dựa trên cơ chế “bỏ đói” khối u. Bác sĩ sẽ tạo một lối nhỏ vào động mạch đùi hoặc động mạch quay, luồn các ống thông siêu nhỏ trong động mạch tử cung, sau đó bơm vật liệu tắc mạch để ngắt nguồn máu nuôi u. Theo thời gian, khối lạc nội mạc sẽ thu nhỏ hoặc biến mất hoàn toàn tùy vào vị trí và kích thước.

Theo bác sĩ Khánh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, đau bụng kinh kéo dài hoặc ngày càng tăng không nên được xem đơn thuần là biểu hiện bình thường của chu kỳ kinh. Đặc biệt, khi cơn đau ảnh hưởng đến sinh hoạt, kinh nguyệt ra nhiều, xuất hiện nhiều cục máu đông hay thường xuyên có cảm giác đau, tức vùng bụng dưới, người bệnh nên đến bệnh viện khám thay vì chỉ tự dùng thuốc giảm đau.

Bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp cận lâm sàng như siêu âm để nhận diện những bất thường của tử cung, và có thể chỉ định chụp cộng hường tử để đánh giá rõ hơn mức độ và phạm vi tổn thương trong lớp cơ tử cung. Trong những trường hợp đáp ứng chỉ định, nút mạch động mạch tử cung là một lựa chọn ít xâm lấn, giúp kiểm soát triệu chứng và bảo tồn tử cung, qua đó giữ lại cơ hội làm mẹ cho người bệnh.