HÀ NỘI – Chị Hằng, 28 tuổi, quyết định trữ đông trứng do phát hiện dự trữ buồng trứng giảm khi tầm soát sức khỏe sinh sản dù chưa có kế hoạch kết hôn.

Chị Hằng cho biết chu kỳ kinh nguyệt đều, chưa từng nghĩ mình thuộc nhóm nguy cơ hiếm muộn. Kết quả bất ngờ khi dự trữ buồng trứng (AMH) là 1,7 ng/mL, chỉ số bình thường từ 2,0 đến 6,8 ng/mL. Theo PGS.TS.BS Lê Hoàng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh), dự trữ buồng trứng thấp không đồng nghĩa với việc không thể mang thai, song khả năng sinh sản tự nhiên có thể giảm nhanh hơn trong vài năm tới.

Không giống nam giới khả năng sản sinh tinh trùng liên tục, phụ nữ lại có số lượng trứng hữu hạn. Số lượng và chất lượng trứng suy giảm dần theo thời gian, đặc biệt rõ sau tuổi 30 và nhanh hơn sau 35. Quá trình diễn ra âm thầm, không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện dự trữ buồng trứng đã giảm, hoặc khả năng mang thai tự nhiên không còn như kỳ vọng khi bắt đầu kế hoạch sinh con. Chị Hằng quyết định trữ trứng không xuất phát từ bệnh lý cấp tính, mà như cách mua “bảo hiểm” sinh sản cho mình trước tuổi 35.

PGS Lê Hoàng cho biết tại IVF Tâm Anh trường hợp như chị Hằng không hiếm. Nhiều phụ nữ độc thân lựa chọn trữ đông trứng như một cách chủ động bảo vệ quyền làm mẹ, thay vì gặp khó khăn mới tìm cách điều trị hiếm muộn. Điểm chung là họ đều đang phải cân bằng giữa một bên là sự nghiệp, lựa chọn cá nhân và một bên là áp lực về độ tuổi sinh sản tối ưu.

Trữ đông trứng được xem là giải pháp y học giúp bảo toàn tiềm năng sinh sản của người phụ nữ trước áp lực của tuổi tác. Chị Hằng được kích thích buồng trứng nhằm phát triển nhiều nang noãn trưởng thành tối ưu. Sau 2 chu kỳ chị thu được 18 trứng và được lưu trữ bằng công nghệ thủy tinh hóa ở nhiệt độ -196°C trong nitơ lỏng. Ở trạng thái ngưng kết này, trứng có thể duy trì chất lượng suốt nhiều năm cho đến khi được rã đông để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Theo PGS Lê Hoàng xu thế này phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong tư tưởng của thế hệ phụ nữ hiện đại đối diện với giới hạn sinh học và chủ động lựa chọn thời điểm làm mẹ. Trước đây phụ nữ thường chỉ tìm đến bác sĩ khi gặp khó khăn trong việc có con, ngày nay nhiều người chủ động kiểm tra dự trữ buồng trứng sớm, thậm chí trước tuổi 30. Số lượng phụ nữ lựa chọn trữ đông trứng tại IVF Tâm Anh tăng đều trong những năm gần đây. Tính đến giữa năm 2025 tăng so với cùng kỳ năm trước là 35%, năm 2026 đã tăng lên 47%. Trong bối cảnh tuổi kết hôn và tuổi sinh con ngày càng dịch chuyển, quyết định như trữ đông trứng đang dần phổ biến hơn.

Khác với trước đây, khi hôn nhân và sinh con thường đi theo một trình tự cố định, ngày nay nhiều người ưu tiên học tập, sự nghiệp và ổn định tài chính trước khi nghĩ đến việc lập gia đình. “Sự dịch chuyển này tạo ra một khoảng lệch giữa thời điểm sẵn sàng và thời điểm sinh học tối ưu, khiến các giải pháp hỗ trợ sinh sản ngày càng được quan tâm”, PGS Lê Hoàng nói.

Theo bác sĩ  Lê Hoàng hiệu quả trữ đông trứng phụ thuộc lớn vào độ tuổi thực hiện. Trữ trứng ở độ tuổi càng trẻ, đặc biệt trước 35, chất lượng trứng càng tốt và cơ hội thành công khi sử dụng càng cao. Ngược lại, nếu thực hiện muộn, số lượng trứng thu được có thể ít hơn, chất lượng giảm, ảnh hưởng đến tỷ lệ tạo phôi và mang thai sau này.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế công bố có khoảng một triệu cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn, trong đó khoảng 50% tuổi dưới 30, ảnh hưởng đến mức sinh chung trong nước. Tỷ lệ vô sinh là khoảng 7,7% ở các cặp vợ chồng trẻ. Các bác sĩ ghi nhận thực tế tại bệnh viện cho thấy ngày càng nhiều cặp vợ chồng đến điều trị vô sinh hiếm muộn thể hiện xu hướng tăng và trẻ hóa.

PGS Lê Hoàng lưu ý cần hiểu đúng trữ đông trứng không phải là giải pháp trì hoãn sinh con, không phải cam kết đảm bảo sinh con trong tương lai, mà là phương án hỗ trợ nhằm cải thiện cơ hội. Thêm rằng, một chu kỳ trữ trứng bao gồm kích thích buồng trứng, chọc hút trứng, gây mê, xét nghiệm và lưu trữ dài hạn, với tổng chi phí không nhỏ, xu hướng dành cho nhóm phụ nữ có điều kiện tài chính ổn định hoặc có nhận thức sớm về sức khỏe sinh sản.

Với chị Hằng quyết định trữ đông trứng mang đến sự an tâm. “Tôi không biết mình sẽ sinh con khi nào, nhưng tôi muốn cơ hội có con không mất đi khi tuổi tác tăng lên”, Hằng nói.

Bác sĩ Lê Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh kể trường hợp một người phụ nữ 49 tuổi mới kết hôn nhưng không thể lấy trứng tự thân thực hiện IVF do tuổi cao, buồng trứng cạn kiệt. Người phụ nữ này ân hận vì đánh mất cơ hội làm mẹ dù có điều kiện tài chính, học thức và vị trí trong xã hội. Giải pháp duy nhất là xin trứng để thực hiện thụ tinh ống nghiệm nếu muốn có con.

Chuyên gia hỗ trợ sinh sản khuyến cáo, phụ nữ không nên đợi đến khi ngoài 35-40 tuổi mới nghĩ đến việc bảo tồn khả năng sinh sản. Nếu chưa có kế hoạch sinh con trong vài năm tới, đặc biệt có các yếu tố nguy cơ suy giảm chức năng buồng trứng, nên khám chuyên khoa kiểm tra AMH và siêu âm đánh giá buồng trứng để được tư vấn thời điểm mang thai phù hợp hoặc cân nhắc trữ đông trứng nếu cần. Chủ động bảo tồn trứng khi chất lượng tốt giúp gia tăng cơ hội có con khỏe mạnh trong tương lai, đồng thời giảm áp lực tuổi sinh sản tăng.