Liên tục ợ chua, nóng, đau rát vùng ngực sau khi tăng cân, khó nuốt, anh Hùng (29 tuổi) đi khám phát hiện tiền ung thư thực quản.

Nhịp sống công việc gấp rút, khối lượng công việc lớn khiến anh Hùng thường xuyên gọi thức ăn nhanh, đồ ăn chế biến sẵn để vừa ăn vừa tranh thủ làm việc. Nhiều ngày anh gộp bữa sáng và bữa trưa thành một, uống nhiều cà phê và hút thuốc lá để duy trì tỉnh táo. Sau hơn một năm, anh tăng gần 30kg, từ 68kg lên 95kg.

3 tháng trước, anh bắt đầu xuất hiện những triệu chứng như ợ chua, ợ nóng. Lúc đầu các triệu chứng này chỉ thỉnh thoảng xuất hiện sau khi ăn no nhưng dần dần tần suất các cơn ợ chua ngày càng nhiều. Mỗi ngày anh bị ít nhất 2-3 lần, kèm đau rát vùng ngực. Triệu chứng ngày càng nghiêm trọng hơn, như hay nghẹn, khó nuốt, khàn giọng, cơn đau tức ngực tăng nhanh, hay buồn nôn, thỉnh thoảng nôn ra chất có màu như bã cà phê.

Kết quả nội soi thực quản – dạ dày tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) cho thấy, anh Hùng bị loét thực quản diện rộng, trào ngược dạ dày thực quản độ B. Với kích thước niêm mạc tổn thương lớn hơn 3cm, người bệnh được chỉ định sinh thiết, kết quả cho thấy anh bị Barrett thực quản, biến chứng của trào ngược dạ dày thực quản thời gian dài. Đây là tổn thương tiền ung thư, làm tăng nguy cơ phát triển thành ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Người bệnh được nội soi để khoanh vùng và cắt bỏ tế bào tổn thương, đồng thời có chỉ định giảm cân để giảm các cơn trào ngược. Lúc này, anh Hùng béo phì độ 2, mỡ nội tạng vượt gấp 2,5 ngưỡng an toàn, tỷ lệ mỡ cơ thể chiếm gần 50%.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết dữ liệu dịch tễ học đã chứng minh rằng béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Khi tình trạng niêm mạc thực quản bị tổn thương kéo dài, biến đổi thành các tế bào tương tự như niêm mạc ruột sẽ dẫn đến Barrett thực quản.

Bác sĩ Hoàng dẫn một số nghiên cứu cho thấy, việc tăng trên 5kg trong một năm có thể tăng nguy cơ mắc các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản mới cao gấp 2,7 lần. Triệu chứng này rất phổ biến, ảnh hưởng đến 1/3 dân số nói chung và tới 70% bệnh nhân béo phì nặng.

Theo bác sĩ Hoàng, ngày càng có nhiều dữ liệu cho thấy béo phì có liên quan đến các biến chứng do trào ngược kéo dài như viêm thực quản ăn mòn, Barrett thực quản và ung thư biểu mô tuyến thực quản. Các rối loạn sinh lý bệnh ở người béo phì bao gồm rối loạn vận động thực quản, bất thường cơ thắt thực quản dưới, xu hướng phát triển thoát vị hoành, tăng áp lực trong dạ dày, tăng dung tích dạ dày cũng như sự thay đổi trong tiết adiponectin và leptin từ tế bào mỡ cũng tác động dẫn đến bệnh Barrett thực quản cũng như ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Việc ăn quá nhanh làm giảm sự hòa trộn của nước bọt với thức ăn, bắt buộc dạ dày phải co bóp cơ học nặng nề hơn và tiết nhiều axit hơn để tiêu hóa, dẫn đến tình trạng đầy hơi, trào ngược axit dạ dày kéo dài. Bên cạnh đó, những thói quen như ít vận động, nằm ngay sau khi ăn, ăn uống không đúng giờ, vừa ăn vừa làm việc hay thường xuyên căng thẳng cũng góp phần thúc đẩy bệnh trào ngược dạ dày thực quản khởi phát hoặc trở nên trầm trọng hơn, đặc biệt ở người trẻ.

Bác sĩ Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã xây dựng liệu trình giảm cân riêng biệt cho anh Hùng. Cùng với sự hỗ trợ của thuốc ức chế thèm ăn, giảm cảm giác đói, tăng cảm giác no, người bệnh còn được tư vấn đặc biệt về chế độ ăn khoa học, phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Chuyên gia dinh dưỡng cho biết thực phẩm có tính kiềm như yến mạch, rau lá xanh đậm, các loại hạt, đậu rất tốt đối với những người đang mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Các thực phẩm này có tác dụng trung hòa axit dạ dày giúp niêm mạc thực quản tránh bị tổn thương, góp phần kiểm soát tình trạng thực quản co thắt do axit dạ dày trào ngược.

Hạn chế các thực phẩm có lượng axit cao như cam, quýt, dứa, giấm, đồ cay nóng, chiên rán, đồ ngọt, nước uống có cồn, có ga… Anh Hùng cũng được tư vấn chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày thay vì một bữa lớn, không ăn quá no, ăn chậm, nhai kỹ, không nên vừa ăn vừa làm việc. Ăn xong không nằm ngửa hoặc cúi gập người ngay lập tức, không hút thuốc, duy trì thói quen đi bộ hoặc ngồi sau ăn khoảng 30 phút.

Sau 3 tháng thực hiện theo liệu trình điều trị và tái khám đều đặn hàng tháng, anh Hùng giảm được 14kg, tình trạng ợ nóng, ợ chua, đau tức vùng ngực giảm hẳn. Tuy nhiên anh phải tiếp tục nội soi thực quản định kỳ để theo dõi tiến trình của bệnh.

“Bệnh không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày mà còn có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, như viêm loét, Barrett thực quản, thậm chí ung thư thực quản nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Giảm 5%-10% trọng lượng cơ thể sẽ cải thiện đáng kể tình trạng này”, bác sĩ Hoàng nói.

*Tên người bệnh đã thay đổi