Ông Đại, 74 tuổi, nuốt nghẹn, được chẩn đoán trào ngược hơn 25 năm; nay phát hiện co thắt tâm vị, vừa trải qua ca phẫu thuật nội soi cắt cơ thực quản.

Ông Đại cho biết các triệu chứng nuốt nghẹn và trào ngược thức ăn xuất hiện từ 25 năm trước. Ông đã đi khám nhiều nơi nhưng đều cùng chẩn đoán là trào ngược dạ dày – thực quản, được điều trị bằng thuốc nhưng không thuyên giảm. Khoảng 2-3 năm gần đây, bệnh tiến triển nặng hơn, các cơn nghẹn xuất hiện thường xuyên và kéo dài.

Mỗi khi ăn, thức ăn thường mắc lại sau xương ức rồi trào ngược lên cổ, gây nôn ói. “Nhiều hôm thức ăn mắc ở cổ 5-6 giờ, tôi phải ngừng ăn, chờ trôi xuống hoặc nôn ra mới đỡ. Các bữa ăn thường xuyên bị gián đoạn, khiến tôi mệt mỏi”, ông nói.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết kết quả nội soi thực quản, dạ dày, tá tràng cho thấy đoạn 1/3 dưới thực quản giãn nhẹ, có ít dịch ứ đọng. Tâm vị co thắt, ống nội soi đi qua khó. Người bệnh đồng thời bị viêm thực quản do trào ngược, viêm sung huyết niêm mạc dạ dày và viêm teo niêm mạc dạ dày.

Với những triệu chứng lâm sàng và hình ảnh nội soi, nghi ngờ người bệnh mắc co thắt tâm vị, bác sĩ chỉ định đo áp lực nhu động thực quản độ phân giải cao (HRM). Kết quả phù hợp với co thắt tâm vị type I.

Theo tiến sĩ Đỗ Minh Hùng, co thắt tâm vị là một rối loạn vận động thực quản. Cơ thắt thực quản dưới không giãn đầy đủ khi nuốt, đồng thời hoạt động co bóp của thực quản bị rối loạn. Thức ăn và chất lỏng khó đi xuống dạ dày, ứ đọng trong thực quản, gây nuốt nghẹn, trào ngược thức ăn, đau tức ngực, ho hoặc nôn ói.

Co thắt tâm vị được chia thành ba type. Type I đặc trưng bởi tình trạng thực quản mất nhu động, không còn các sóng co bóp tuần tự để đẩy thức ăn xuống dạ dày. Type II có hiện tượng tăng áp lực trong lòng thực quản khi nuốt, trong khi type III có các cơn co thắt bất thường, được gọi là thể co thắt.

Trường hợp ông Đại thuộc type I, trong đó thực quản gần như mất nhu động và cơ thắt thực quản dưới không mở đủ khi nuốt. Sau hội chẩn, các bác sĩ chỉ định cắt cơ qua nội soi đường miệng (U-POEM) nhằm làm giảm sự cản trở tại cơ thắt thực quản dưới, tạo điều kiện để thức ăn đi xuống dạ dày.

Trong quá trình can thiệp, bác sĩ đưa ống nội soi qua đường miệng, khảo sát thấy thực quản giãn nhẹ và tiến hành tiêm dung dịch nâng niêm mạc tại vị trí cách đường nối thực quản – dạ dày khoảng 8 cm, sau đó tạo đường vào dưới niêm mạc ở vị trí 6 giờ.

Tiếp đó, bác sĩ tạo đường hầm dưới niêm mạc theo hướng xuống dưới, đi qua vùng nối thực quản – dạ dày đến phần tâm vị của dạ dày. Sau khi xác định rõ các lớp cơ, bác sĩ tiến hành cắt cơ vòng thực quản dưới, với chiều dài khoảng 6 cm ở thực quản và 2 cm xuống phía dạ dày. Sau khi hoàn tất, đường vào niêm mạc được đóng bằng clip.

Sau can thiệp, ông Đại ít đau, có thể đi lại và xuất viện sau một ngày. Tình trạng nuốt nghẹn cải thiện rõ, người bệnh ăn uống thuận lợi. “Tôi được ăn bữa cơm trọn vẹn với gia đình là niềm hạnh phúc không tưởng”, ông Đại chia sẻ.

Theo bác sĩ Hùng, co thắt tâm vị là bệnh lý tương đối hiếm gặp và có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu, dễ bị nhầm với trào ngược dạ dày – thực quản, hẹp thực quản hoặc các rối loạn nuốt khác. Vì vậy, một số người bệnh có thể mất nhiều năm điều trị theo hướng trào ngược nhưng triệu chứng không cải thiện.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị, thức ăn ứ đọng lâu ngày có thể khiến thực quản giãn dần, gây viêm, loét, suy dinh dưỡng, sụt cân và các biến chứng hô hấp do thức ăn hoặc dịch trào ngược vào đường thở. Bệnh kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện một số biến đổi bất thường ở thực quản, do đó người bệnh cần được theo dõi và điều trị phù hợp.

Các phương pháp điều trị hiện nay chủ yếu nhằm làm giảm sự cản trở tại cơ thắt thực quản dưới, gồm phẫu thuật U-POEM, cắt cơ Heller và nong bóng hơi. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào type bệnh theo phân loại, mức độ tổn thương thực quản, tuổi, bệnh nền, nguy cơ phẫu thuật và điều kiện của từng người bệnh.

Người bị nuốt nghẹn kéo dài, có cảm giác thức ăn mắc sau xương ức, thường xuyên trào ngược thức ăn chưa tiêu, đau tức ngực, ho hoặc sặc khi ngủ nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa. Nếu các triệu chứng không cải thiện sau điều trị trào ngược thông thường, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài mà cần được đánh giá các rối loạn vận động thực quản để chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp.