TP.HCM – Quỳnh, 5 tuổi, có 3 quả thận, trong đó hai thận bên phải có niệu quản riêng nhưng đều đổ lạc chỗ vào âm đạo, khiến bé nhiều lần nhiễm trùng đường tiểu.

Dị tật ba quả thận của Quỳnh được phát hiện từ khi còn trong bụng mẹ. Kết quả siêu âm thai tháng thứ 3 tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện bé có 2 quả thận bên phải và 1 quả thận bên trái. Đây là một dị tật bẩm sinh cực hiếm gặp, với chưa đến 100 trường hợp được ghi nhận trong các tài liệu y văn hiện có. 3 quả thận có hệ thống bài tiết, nguồn cấp máu và lớp vỏ bao mô riêng biệt, rõ ràng.

Kiểm tra sau sinh chưa ghi nhận bất thường ảnh hưởng đến sức khỏe và chức năng thận, tiết niệu của bé, bác sĩ tư vấn gia đình tiếp tục theo dõi.

Đến 4 tuổi, Quỳnh bắt đầu tiểu ít, có lúc không đi tiểu được. Kết quả kiểm tra tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh phát hiện 2 quả thận bên phải có 2 niệu quản riêng nhưng cả 2 niệu quản này không đổ vào bàng quang như cấu trúc giải phẫu bình thường mà cắm lạc chỗ vào âm đạo. Bé được phẫu thuật được phẫu thuật tái tạo lại đường tiểu nhằm đưa hệ tiết niệu về lại đúng cấu trúc phù hợp.

Sau mổ, Quỳnh đi tiểu bình thường trở lại. Tuy nhiên, 6 tháng gần đây, bé thường xuyên bị nhiễm trùng tiểu tái đi tái lại, đặc biệt khi uống ít nước, nhịn tiểu hoặc uống nhiều trà sữa, nước ngọt.

Trước khi nhập viện tại bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Quỳnh sốt trên 39 độ C liên tục trong 3 ngày, không đáp ứng với thuốc hạ sốt, kèm tiểu lắt nhắt, biếng ăn.

BS.CKI Nguyễn Hữu Hiếu, khoa Nhi, cho biết kết quả siêu âm bụng của bé ghi nhận bể thận phải giãn, đường kính trước – sau khoảng 11mm ở bể thận dưới và 8mm ở bể thận trên; niệu quản dưới giãn với đường kính khoảng 5mm. Bác sĩ nhận định bé bị nhiễm trùng đường tiết niệu trên nền bất thường giải phẫu hệ tiết niệu đã phẫu thuật tạo hình. Theo bác sĩ, tình trạng bể thận và niệu quản tắc nghẽn gây giãn ứ đọng nước tiểu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm nhiễm đường tiết niệu.

Bác sĩ chỉ định nhập viện, điều trị bằng kháng sinh đường tĩnh mạch, hạ sốt. Sau 7 ngày, bé hết sốt, ăn uống tốt hơn, đi tiểu bình thường và được xuất viện.

Bác sĩ Hiếu cho biết, dù đã được phẫu thuật tái tạo đường dẫn lưu nước tiểu lúc 4 tuổi nhưng Quỳnh vẫn mang những đặc điểm bất thường bẩm sinh như thận phải nằm lạc chỗ ở vùng chậu, hệ thống bể thận – niệu quản đôi và giãn nhẹ đường tiết niệu.

Ở trẻ có cấu trúc hệ tiết niệu bất thường, nước tiểu có thể ứ đọng, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu và có thể gây tổn thương thận nếu tái diễn nhiều lần.

Bên cạnh yếu tố giải phẫu, một số thói quen sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt là nhịn tiểu kéo dài và uống không đủ nước.

Để phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu, bác sĩ Hiếu khuyến cáo phụ huynh cần tập cho trẻ thói quen sinh hoạt khoa học, uống đủ nước, không nhịn tiểu, vệ sinh vùng kín đúng cách sau mỗi lần tiêu tiểu. Trẻ cần hạn chế dùng nước ngọt, trà sữa và các loại thức uống nhiều đường… Đặc biệt, trẻ từng nhiễm trùng đường tiểu tái phát hoặc có dị tật bẩm sinh về thận, niệu quản cần được kiểm tra định kỳ, ngay cả khi trẻ không có triệu chứng.

Khi trẻ sốt không rõ nguyên nhân, tiểu buốt, tiểu lắt nhắt, tiểu ít, đau bụng hoặc đau vùng hông lưng, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân, xử trí kịp thời nhằm bảo vệ chức năng thận, tiết niệu cho trẻ.

* Tên nhân vật đã được thay đổi.