Hoàng Long (4 tuổi) và Tuyết Như (5 tuổi) cùng bị điếc sâu bẩm sinh hai tai, được phẫu thuật cấy điện cực ốc tai trong cùng một ngày nhờ chi phí tài trợ do bác sĩ kêu gọi.

Cha mẹ của 2 bé đều phát hiện con không phản ứng với âm thanh, chậm nói hơn so với bạn bè cùng lứa tuổi. Hai bé được chẩn đoán điếc sâu bẩm sinh, ngưỡng nghe trên 90 dB, tương đương tiếng ồn xe tải hoặc máy móc công nghiệp nặng. Dù sử dụng máy trợ thính khuếch đại âm thanh nhưng hai bé vẫn không phân biệt rõ lời nói, không phục hồi được chức năng nghe.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Chủ tịch Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, cho biết cấy điện cực ốc tai được chỉ định khi trẻ điếc sâu bẩm sinh. Đây là phẫu thuật đặt thiết bị điện tử nhỏ vào tai trong, bỏ qua các tế bào lông ốc tai bị hỏng, biến âm thanh thành tín hiệu điện và kích thích trực tiếp dây thần kinh thính giác giúp trẻ có cơ hội nghe và học nói trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ. Tuy nhiên, chi phí cấy điện cực ốc tai lớn, hiện chưa được bảo hiểm y tế, vượt khả năng tài chính của cả hai gia đình.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, với vai trò là Chủ tịch Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, đã kêu gọi tài trợ chi phí cấy điện cực ốc tai cho hai bé, tận dụng giai đoạn vàng (dưới 5 tuổi). Đây là giai đoạn vỏ não thính giác cần được kích thích bằng âm thanh để phát triển. Nếu thiếu kích thích kéo dài, vùng não này giảm dần khả năng xử lý âm thanh. Trước phẫu thuật, Long và Như đều đeo máy trợ thính để loại trừ điếc giả, điếc tâm lý cũng như có thêm khoảng thời gian kích thích dây thần kinh thính giác.

Ca phẫu thuật cấy điện cực ốc tai lần lượt thực hiện cho bé Long và Như, nối tiếp trong cùng một ngày. Trước mổ, hình ảnh MRI từng bé được đưa vào hệ thống kính vi phẫu tích hợp AI, dựng bản đồ 3D cấu trúc tai trong, giúp bác sĩ xác định chính xác đường vào ốc tai. Bước hỗ trợ này đặc biệt cần thiết ở trẻ nhỏ vì xương thái dương còn mỏng, chưa định hình đầy đủ như người lớn, ngăn biến chứng ảnh hưởng đến dây thần kinh 7 gây liệt mặt.

GS Chung Thủy vừa thao tác vừa đối chiếu hình ảnh thời gian thực để định vị chính xác đường vào tai trong. Ekip sử dụng hệ thống Nucleus SmartNav để theo dõi vị trí và tốc độ đặt điện cực, phát hiện những bất thường như điện cực gập đầu hoặc cắm lệch hướng để điều chỉnh ngay trong mổ, giảm nguy cơ phải phẫu thuật lại. Ngoài ra, ekip cũng sử dụng máy theo dõi thần kinh (Medtronic NIM-Neuro 3.0) để ghi nhận đáp ứng điện cơ của dây thần kinh mặt sát ốc tai khi khoan mở xương, ngăn biến chứng liệt mặt. Từng bé được đo đáp ứng thần kinh thính giác ngay trong lúc mổ, cho thấy tất cả điện cực hoạt động tốt. Mỗi ca phẫu thuật kéo dài gần 3 tiếng. Hậu phẫu, hai bé sức khỏe hồi phục tốt, không biến chứng.

Một tháng sau, hai bé được kích hoạt bộ xử lý âm thanh bên ngoài cùng một ngày, kết quả đều đáp ứng tốt. Đến nay, hơn 6 tháng, cả hai bé đã nghe được, và đang học hiểu âm thanh lời nói từ cô giáo.

GS Chung Thủy giải thích, bản chất của hình thành tiếng nói là sự lặp lại những gì trẻ đã được nghe. Nếu trẻ không nghe được, dù thanh quản bình thường, trẻ vẫn không thể nói được. Khi không giao tiếp được, ngôn ngữ và trí tuệ không phát triển sẽ dễ dẫn đến những thay đổi bất thường trong thần kinh tâm lý. Với trẻ điếc nặng, điếc quá sâu, máy trợ thính hầu như không mang lại tác dụng. Cấy điện cực ốc tai là phương pháp duy nhất để trẻ điếc nặng có thể nghe được, từ đó tập nói và giao tiếp.

Trước đây, khi chưa có cấy ốc tai điện tử, trẻ khiếm thính bẩm sinh thường phải chịu cảnh sống trong câm lặng suốt đời, đeo máy trợ thính nhưng không nghe rõ. Khi cấy điện cực ốc tai được FDA cấp phép và chuyển giao kỹ thuật, đến nay, Việt Nam đã cập nhật và triển khai kỹ thuật cấy điện cực ốc tai. Công nghệ và thiết bị ngày càng hiện đại giúp trẻ điếc bẩm sinh có thể nghe, nói và hiểu như trẻ bình thường.