Chị Xuyến (48 tuổi, TP Cần Thơ), nhiều lần co giật kèm mất ý thức, bác sĩ phát hiện khối u thần kinh nội tiết ở tụy tiết insulin, gây hạ đường huyết kéo dài.

Những cơn co giật của chị Xuyến xuất hiện từ 2 năm trước, ban đầu thưa thớt, sau đó ngày càng dày hơn. Trước mỗi cơn, chị Xuyến thường mệt lả, vã mồ hôi, choáng váng, bủn rủn tay chân rồi mất ý thức. Sau khi tỉnh, chị kiệt sức, khó thở nên nhiều lần đi khám ở bệnh viện gần nhà và được chẩn đoán, điều trị theo hướng động kinh, tuy nhiên tình trạng không cải thiện.

Sáng hôm nhập viện, chị co giật tay chân khoảng 5 phút, sau đó mở mắt nhưng không còn nhận biết người xung quanh nên gia đình đưa chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) để cấp cứu.

Bác sĩ CKI Nguyễn Vinh Quang, khoa Cấp cứu, cho biết người bệnh nhập viện trong tình trạng lơ mơ, mạch nhanh, gọi hỏi không đáp ứng, các cơn co giật diễn ra liên tục. Kết quả xét nghiệm cho thấy đường huyết của người bệnh chỉ còn 18 mg/dL, thấp chưa bằng một phần tư so với mức bình thường (80-120 mg/dL).

Để tìm nguyên nhân, ê-kíp tiếp tục thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả cho thấy nồng độ insulin và C-peptide đều tăng cao bất thường trong khi đường huyết đang ở mức rất thấp.

Theo sinh lý bình thường, khi đường huyết hạ, tuyến tụy phải giảm tiết insulin để ngăn đường huyết tiếp tục giảm. Ngược lại, ở chị Xuyến, insulin vẫn được tiết ra nhiều dù cơ thể đang thiếu đường, cho thấy tình trạng tăng tiết insulin nội sinh không phù hợp. C-peptide tăng đồng thời với insulin càng gợi ý insulin được sản xuất từ chính tuyến tụy, thay vì do thuốc insulin đưa từ bên ngoài vào. Từ những dấu hiệu này, bác sĩ nghi ngờ một khối u sẽ thần kinh nội tiết của tụy có khả năng tự tiết insulin, còn gọi là insulinoma.

Bác sĩ chỉ định chụp CT bụng bằng hệ thống CT 1975 lát cắt. Trên hình ảnh, một khối u nhỏ khoảng 2,5 cm được phát hiện ở vùng đuôi tụy. Khối u có tỷ trọng gần giống nhu mô tụy bình thường nên rất khó nhận biết nếu không quan sát kỹ từng lát cắt.

Từ các dữ kiện lâm sàng, xét nghiệm và hình ảnh học, bác sĩ chẩn đoán chị Xuyến mắc u thần kinh nội tiết tụy tiết insulin (insulinoma), ít phổ biến, có tỷ lệ mắc khoảng 1-4 ca trên một triệu dân mỗi năm.

Theo bác sĩ Quang, khối u liên tục tiết insulin ngay cả khi cơ thể không cần, khiến đường huyết giảm sâu kéo dài. Não gần như chỉ sử dụng glucose để hoạt động, vì vậy khi thiếu glucose, người bệnh có thể xuất hiện run tay, vã mồ hôi, lú lẫn, thay đổi hành vi, mất ý thức hoặc co giật…. Nếu hạ đường huyết nặng kéo dài mà không được xử trí, các tế bào thần kinh có thể bị tổn thương, dẫn đến suy giảm nhận thức, rối loạn thần kinh, hôn mê, thậm chí tử vong.

Sau hội chẩn đa chuyên khoa, người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt thân và đuôi tụy. Sau hơn hai giờ, ê-kíp bóc tách và cắt bỏ hoàn toàn khối u, bảo tồn tối đa phần tụy còn lại. Ngay sau phẫu thuật, tình trạng hạ đường huyết không còn tái diễn, đường huyết duy trì ổn định. Người bệnh tỉnh táo, ăn uống bình thường, xuất viện sau 6 ngày. Một tháng tái khám, chị không còn xuất hiện các cơn co giật.

Theo bác sĩ Quang, người bệnh xuất hiện các triệu chứng như vã mồ hôi, run tay, bủn rủn, choáng váng, lú lẫn, mất ý thức hoặc co giật tái diễn, nhất là khi các triệu chứng xuất hiện lúc đói, về đêm hoặc cải thiện sau khi ăn, uống nước đường, cần được kiểm tra đường huyết và tìm nguyên nhân. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế có chuyên môn giúp phát hiện những nguyên nhân ít gặp như insulinoma, điều trị đúng bệnh, hạn chế các đợt hạ đường huyết tái diễn và nguy cơ biến chứng thần kinh.

Tên người bệnh đã được thay đổi.