Thay đổi môi trường sống đột ngột, bị trêu chọc, Lê (16 tuổi) rơi vào trầm cảm phải dùng thuốc bị tác dụng phụ và không thể kiểm soát cơn thèm ăn khiến em tăng 40kg trong một năm.

Lê cho biết, một năm trước, do biến cố kinh tế, gia đình chuyển từ TP.HCM ra miền Trung sống đúng thời điểm em học cuối cấp 2. Thay đổi môi trường sống bất ngờ, không quen khí hậu nơi ở mới, không nghe hiểu ngay được tiếng địa phương, không hòa nhập được với tập thể mới, Lê ngày càng lạc lõng.

Đặc điểm ngoại hình hơi mũm mĩm vốn là điều bình thường ở TP.HCM, nhưng ở đây khiến cô khác biệt, trở thành tâm điểm trêu chọc. Cô bé rơi vào tình trạng lo âu, dần dần phát triển thành trầm cảm. Mỗi lần lo âu quá mức, Lê cáu gắt, thậm chí hành hung mọi người trong gia đình. Song song đó, Lê lao vào ăn uống không kiểm soát, đặc biệt chỉ thích ăn bánh ngọt, ăn đến mức nôn ra vẫn không dừng lại được.

Gia đình đưa Lê đi khám mới biết, cô bé bị rối loạn lo âu, trầm cảm mức độ khá nặng, bắt buộc phải sử dụng thuốc điều trị thần kinh đồng thời can thiệp tâm lý. Thấy cân nặng của con tăng không ngừng, gia đình Lê quyết định đưa cô bé vào lại TP.HCM một thời gian vừa để nghỉ ngơi thư giãn, vừa tìm cách điều trị giảm cân và trị liệu tâm lý.

Khi được dì đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – Quận Tân Bình cũ), Lê nặng 97kg, tăng 40 kg so với 1 năm trước, chỉ số BMI 36.1 (kg/m2), béo phì mức cao nhất. Kết quả khám và xét nghiệm lâm sàng còn cho thấy, Lê bị gan to, gan nhiễm mỡ độ 3, buồng trứng đa nang và nang giáp nhỏ ở 2 thùy.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, chuyên gia Giảm cân – Điều trị thừa cân béo phì, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, đây là trường hợp béo phì do trầm cảm. Ba vấn đề sức khỏe tâm thần thường liên quan đến béo phì là trầm cảm nặng, rối loạn ăn uống vô độ và hội chứng ăn đêm đều xuất hiện ở cô bé này.

Bác sĩ Hoàng cho biết, béo phì và trầm cảm có mối quan hệ 2 chiều. Thanh thiếu niên bị trầm cảm có nguy cơ béo phì cao hơn khoảng 70%. Trạng thái buồn bã, mất hứng thú lo lắng, stress làm gia tăng hoạt động của trục dưới đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận, làm tăng cảm giác thèm ăn dẫn đến thừa cân và béo phì.

Khi người bệnh điều trị bằng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống loạn thần có thể gặp phải các tác dụng phụ của thuốc khiến ngủ nhiều, tăng cân. Đây cũng là yếu tố khiến người bệnh khó kiểm soát cân nặng.

Xác định được nguyên nhân gây ra tình trạng béo phì của Lê, bác sĩ Hoàng lên phác đồ điều trị giảm cân an toàn, phối hợp việc trị liệu thần kinh để vừa giảm cân vừa cải thiện và ổn định tâm lý.

Theo bác sĩ Hoàng, liệu trình giảm cân quan trọng nhất cho Lê là phải khống chế được các cơn thèm ăn không thể kiểm soát của người bệnh. Bác sĩ phối hợp thuốc uống và tiêm với liều phù hợp độ tuổi, thể trạng của Lê để giảm dần và cắt cảm giác thèm ăn.

Vài ngày đầu tiên, Lê chưa quen ngay với việc bỏ bánh ngọt, cô bé vẫn lén mua về nhưng khi ăn không còn thấy ngon miệng như bình thường. Được ông bà ngoại động viên, dì nhắc uống và tiêm hàng ngày, các cơn thèm ăn của Lê giảm dần, lượng thức ăn cũng giảm chỉ còn một nửa.

Hàng ngày, ông ngoại cùng Lê đi bơi khoảng 1 tiếng, sau đó sẽ đi bộ thong thả về nhà. Những ngày đầu mới vận động, cả người Lê đau nhức, cô muốn từ bỏ nhưng thấy ông bà dù đã lớn tuổi vẫn thức khuya dậy sớm chăm sóc cho mình, dì nghỉ phép dài ngày để sát cánh đồng hành, Lê có thêm niềm tin để vượt khó, kiên trì mỗi ngày.

Đồng thời Lê cũng không muốn quay lại khoảng thời gian bức bối vì trầm cảm nữa. “Thấy ông tóc bạc rồi còn chịu khó đi bơi, đi bộ cùng, em không thể cứ lười biếng nằm một chỗ, bỏ mặc mình như trước được”, Lê chia sẻ.

Tái khám sau 2 tuần, Lê bất ngờ khi cân nặng giảm được 3kg. Niềm vui này là động lực rất lớn để cả gia đình Lê không bỏ cuộc. Cân nặng giảm đều từng tháng, tâm trạng Lê ngày càng tốt hơn, tình trạng lo âu trầm cảm giảm hẳn.

Sau hơn 4 tháng theo liệu trình giảm cân tại Bệnh viện Tâm Anh, Lê giảm 25kg, hiện cân nặng 72kg, không còn sử dụng thuốc điều trị trầm cảm nữa. Cô bé tiếp tục theo liệu trình để giảm về mốc 65kg.

Bác sĩ Hoàng cho biết, béo phì có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần và ngược lại. Giảm cân tích cực với nhiều hoạt động thay đổi chế độ ăn, lối sống, hành vi kết hợp sử dụng thuốc dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa có thể giúp người bệnh thừa cân, béo phì cải thiện sức khỏe và tác động tích cực đến tinh thần.

Gần đây, y học đã phát triển các phương pháp điều trị kết hợp, nhắm mục tiêu vào chứng trầm cảm và béo phì cho những người bệnh này.

*Tên người bệnh đã được thay đổi