Cô Hương bị thoái hóa khớp gối hơn 6 năm, đã điều trị nhiều nơi không cải thiện, được chỉ định phẫu thuật thay khớp gối một ngăn.

Cô Hương (57 tuổi, Hà Nội) có những biểu hiện đầu tiên của thoái hóa khớp vài năm trước, chủ yếu là đau nhức, nhất là khi đi lại nhiều. Khoảng một năm trước, cơn đau xuất hiện dày và nghiêm trọng hơn, cô Hương đi khám ở nhiều nơi, thử nhiều điều trị nội khoa. Tuy nhiên, thời điểm gần đây, tình trạng thoái hóa đã nặng hơn, cơn đau khiến cô đi lại khó khăn, bất tiện trong sinh hoạt, đặc biệt vào những ngày trái gió trở trời.

ThS.BS Nguyễn Quang Tôn Quyền, Phó khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết cô Hương có những biểu hiện lâm sàng nghiêm trọng, đau rất nhiều và thường xuyên. Cô được chỉ định chụp X quang toàn bộ chi dưới trong tư thế đứng. Kết quả cho thấy khe khớp của cô chưa đến mức hẹp hoàn toàn để có thể nghĩ nhiều đến phẫu thuật. Cô Hương và gia đình vẫn muốn được kiểm tra kỹ hơn, vì đã hết hy vọng với nhiều lần điều trị không hiệu quả trước đây.

Bác sĩ Quyền chỉ định bệnh nhân chụp thêm cộng hưởng từ, một phương tiện chẩn đoán hình ảnh với độ chính xác cao hơn nhiều lần (đặc biệt với hình ảnh T2 mapping giúp định lượng chính xác tổn thương sụn khớp). Kết quả toàn bộ chiều dày lớp sụn khớp ở ngăn trong khớp gối của cô bị mài mòn hoàn toàn, sụn chêm rách thoái hoá. Tuy vậy, ngăn khớp ngoài và phía trước, cũng như toàn bộ hệ thống dây chằng của khớp gối vẫn còn nguyên vẹn.

“Trục chi của người bệnh tương đối thẳng, thể trạng không béo phì, hệ thống dây chằng còn nguyên vẹn, tổn thương chỉ khu trú ở một ngăn của khớp gối, sức khỏe người bệnh tốt là những điều kiện cần và đủ để phẫu thuật thay khớp gối một ngăn”, bác sĩ Quyền cho biết.

Trong quá trình phẫu thuật, thay vì rạch một đường dọc dài thường quy có nguy cơ gây tổn thương nhánh thần kinh nhỏ nằm sát xương bánh chè, bác sĩ quyết định thực hiện một đường mổ nhỏ nằm ngang theo khe khớp. Qua đường mổ ít xâm lấn, với sự hỗ trợ của hệ thống nội soi, bác sĩ chỉ cần cắt bỏ 2-3 mm lớp sụn khớp bị hư, sau đó thay thế bề mặt khớp bằng một lớp sụn kim loại, phục hồi lại chính xác hình dáng ban đầu của khớp.

Cách này giúp bảo tồn toàn bộ cơ, dây chằng và cấu trúc tự nhiên của khớp gối. Sau mổ, bệnh nhân phục hồi ngoạn mục, có thể gấp gối gần tối đa chỉ 1 ngày sau mổ và dáng đi gần như bình thường.

Khớp gối của con người có tất cả 3 ngăn: ngăn phía trong, phía ngoài và phía trước (bánh chè đùi). Việc thay toàn bộ khớp gối được chỉ định cho những bệnh nhân thoái hoá khớp hoặc các bệnh lý khớp viêm đã tiến triển đến giai đoạn cuối, toàn bộ bề mặt sụn khớp mất đi, khớp bị phá huỷ biến dạng nghiêm trọng.

Đối với nhóm bệnh nhân có tình trạng thoái hoá khớp chỉ khu trú ở một ngăn của khớp, các phần còn lại của khớp đều nguyên vẹn, thay khớp một ngăn là lựa chọn tối ưu. So với thay khớp toàn phần, phẫu thuật thay khớp một ngăn có ưu điểm ít xâm lấn, giúp giảm một nửa biến chứng và tăng tốc độ phục hồi gấp đôi. Một khi được cấy ghép chính xác, chỉ định ở bệnh nhân phù hợp, hơn 95% khớp gối một ngăn sẽ có tuổi thọ trên 10 năm.

Để đảm bảo thành công khi thay khớp gối một ngăn, người bệnh nên có trục chi thẳng, nếu trục chi vẹo trong hoặc vẹo ngoài quá mức sẽ khiến khớp nhân tạo phải chịu tải lớn, làm giảm tuổi thọ của khớp. Bác sĩ không chỉ định thay khớp một ngăn cho bệnh nhân béo phì, cứng khớp. Trước đây, thay khớp một ngăn cũng không được chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử đứt dây chằng chéo trước. Tuy nhiên, ngày nay, đã có những kết quả tốt về dài hạn được ghi nhận ở người bệnh đứt dây chằng thay khớp gối một ngăn.

Thay khớp một ngăn đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, vì chỉ cần một sai số nhỏ là có thể thay đổi cấu trúc và chuyển động tự nhiên của khớp gối, làm cho các ngăn còn lại của khớp gối vốn đang bình thường trở thành có nguy cơ bị ảnh hưởng và hư hại nhanh chóng. Do đó, để đảm bảo độ chính xác cao, thay khớp gối một ngăn chủ yếu được thực hiện với sự trợ giúp của hệ thống dẫn đường phẫu thuật (navigation) hoặc trợ cụ cá nhân hoá (PSI).

Thoái hóa khớp gối là một trong những dạng viêm khớp phổ biến nhất. Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn muộn, mặt sụn hư hại nghiêm trọng gây đau, cứng khớp, biến dạng chi, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống và sinh hoạt của người bệnh. Hầu hết bệnh nhân đến khám khi tình trạng thoái hóa khớp đã nặng, tổn thương hết cả 3 ngăn của khớp gối. Phẫu thuật thay khớp đặt ra khi điều trị bảo tồn thất bại.

Bác sĩ Quyền khuyên, sau thay khớp gối, người bệnh nên kết hợp vật lý trị liệu để nhanh hồi phục. Khi lấy lại được tầm hoạt động, người bệnh có thể tham gia những hoạt động thể chất cường độ thấp như đi bộ, yoga, thái cực quyền… và tránh những môn tập luyện cường độ cao như bóng đá, bóng chuyền… Người bệnh cũng nên kiểm tra khớp định kỳ để duy trì độ bền, phát hiện và xử trí khi có dấu hiệu bất thường, đảm bảo chất lượng sống.