Sau thời gian điều trị suy thận độ 4, chức năng thận cải thiện rõ rệt, bà Liên, 81 tuổi, tự ý dùng thuốc giảm đau trị rối loạn tiêu hóa khiến thận “báo động”.

Bà Liên được chẩn đoán suy thận khi đi khám do mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân. Sau một tuần điều trị tại địa phương không cải thiện, sức khỏe ngày một giảm sút, bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thăm khám.

TTƯT. BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu, cho biết thời điểm tiếp nhận vào tháng 4/2026, kết quả xét nghiệm độ lọc cầu thận (eGFR) chỉ còn 29,54 mL/phút/1,73 m² (người trưởng thành khỏe mạnh là trên 90 mL/phút/1,73m²), tương đương suy thận độ 4.

Bác sĩ Dung chỉ định điều trị nội khoa, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, điều chỉnh rối loạn điện giải và thay đổi lối sống, chế độ ăn nhằm hạn chế các yếu tố khiến bệnh tiến triển.

Sau một tháng điều trị, chức năng thận của bà Liên cải thiện rõ rệt, eGFR tăng lên 57,22 mL/phút/1,73 m², gần gấp đôi so với thời điểm đầu điều trị. “Đây là mức cải thiện đáng kể ở một người bệnh 81 tuổi. Với người bệnh suy thận, mục tiêu không chỉ điều trị cải thiện chức năng thận mà còn kiểm soát những yếu tố có thể khiến thận tổn thương thêm, trong đó có mất nước, nhiễm trùng, bệnh lý nền và việc sử dụng thuốc không phù hợp”, bác sĩ Dung nói.

Bà Liên tiếp tục dùng thuốc theo phác đồ điều trị và tái khám theo lịch hẹn. Tuy nhiên giữa tháng 6, bà bị rối loạn tiêu hóa, nôn ói và mất nước. Thay vì đến bệnh viện, bà tự mua thuốc giảm đau cấp tốc để sử dụng. Kết quả kiểm tra chức năng thận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho thấy chỉ số eGFR giảm xuống 47 mL/phút/1,73 m². Theo bác sĩ Dung, tình trạng này có thể liên quan đến mất nước và tự ý dùng thuốc bên ngoài mà không được bác sĩ điều trị kiểm soát.

Bác sĩ Dung hướng dẫn bù dịch phù hợp và điều chỉnh phương thức điều trị, chức năng thận của bà Liên đã cải thiện trở lại.

Bác sĩ Dung cho biết, hiện nay nhiều người cho rằng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt thông dụng, dễ mua nên có thể tự ý sử dụng. Tuy nhiên, ở người bệnh thận mạn hoặc người lớn tuổi, sử dụng thuốc không đúng có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh chóng. Đặc biệt, các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID) như Ibuprofen, Diclofenac… có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận, từ đó gây tổn thương thận cấp hoặc khiến bệnh thận mạn tiến triển nặng hơn ở những người có nguy cơ. Ngay cả paracetamol, loại thuốc hạ sốt, giảm đau được sử dụng phổ biến, cũng không nên tự ý dùng kéo dài hoặc tăng liều khuyến cáo. Ở người lớn tuổi, người suy thận hoặc suy gan, bác sĩ cần đánh giá tình trạng cụ thể để lựa chọn và điều chỉnh liều phù hợp.

“Có những loại thuốc người khỏe mạnh sử dụng có thể không xảy ra vấn đề gì, nhưng với người bệnh thận, người lớn tuổi, người có bệnh gan hoặc nhiều bệnh nền có thể gây hệ lụy nguy hiểm”, bác sĩ Dung khuyến cáo.

Bên cạnh đó, tình trạng mất nước cũng là yếu tố có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh, đặc biệt ở người cao tuổi. Khi trời nắng nóng, cơ thể đổ nhiều mồ hôi hoặc người bệnh bị nôn ói, tiêu chảy, lượng dịch trong cơ thể giảm có thể làm giảm tưới máu đến thận. Bác sĩ lưu ý người bệnh cần chủ động bù nước phù hợp khi bị mất nước. Tuy nhiên, với người suy thận, suy tim hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng dịch, việc bổ sung nước cần tuân thủ hướng dẫn riêng, tránh tự ý uống quá nhiều.

Suy giảm chức năng thận có thể diễn ra âm thầm trong thời gian dài. Người bệnh thận thường không có biểu hiện rõ ràng cho đến khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Do đó, bác sĩ Dung lưu ý người cao tuổi, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc từng có bệnh thận cần kiểm tra chức năng thận định kỳ nhằm phát hiện sớm bất thường. Đặc biệt, người bệnh suy thận cần tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc không kê đơn.

“Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới kiểm tra chức năng thận. Nếu đã có bệnh thận, bất kỳ loại thuốc nào cũng cần được cân nhắc trước khi sử dụng”, bác sĩ Dung nhấn mạnh.