Sau nhiều năm viêm da cơ địa, chị Phú (37 tuổi, TP.HCM) xuất hiện tình trạng thâm môi kéo dài do tăng sắc tố sau viêm, không cải thiện dù đã dùng nhiều sản phẩm bôi thoa.

Chị Phú cho biết tình trạng chàm môi thường tái phát với biểu hiện khô, bong tróc, ngứa rát. Sau mỗi lần viêm, vùng môi trở nên sẫm màu hơn, lan dần toàn bộ môi. Dù đã sử dụng nhiều loại son dưỡng và làm hồng môi, sắc môi vẫn không cải thiện.

Tình trạng kéo dài ảnh hưởng đáng kể đến công việc trong ngành dịch vụ, yêu cầu chị thường xuyên tiếp xúc khách hàng. Môi thâm và khô khiến chị thiếu tự tin khi giao tiếp, hạn chế cười nói. Những lúc bong tróc hoặc sậm màu rõ, chị phải dùng son đậm để che phủ nhưng dễ lộ vảy, không đều màu.

BS.CKI Trần Thị Mỹ Linh, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) chẩn đoán chị Phú bị tăng sắc tố sau viêm (post-inflammatory hyperpigmentation – PIH) trên nền viêm da cơ địa. Đây là tình trạng thường gặp khi quá trình viêm kích thích tế bào hắc tố (melanocyte) tăng sản xuất melanin, đồng thời làm rối loạn phân bố sắc tố tại vùng da tổn thương.

Với vùng môi, lớp biểu mô vốn mỏng và hàng rào bảo vệ da kém hơn so với những vùng da khác nên tình trạng viêm, khô và kích ứng rất dễ tái phát. Khi viêm lặp đi lặp lại, melanin có xu hướng lắng đọng tại lớp thượng bì và có thể xuống trung bì nông, làm màu môi sẫm hơn và khó cải thiện bằng các phương pháp bôi làm sáng đơn thuần.

Các hoạt chất như vitamin C, niacinamide, azelaic acid… có vai trò trong PIH nhưng hiệu quả thường chỉ ở mức cải thiện một phần, đặc biệt với tổn thương nông. Trong khi đó, ở những trường hợp PIH kéo dài như chị Phú, nhất là khi viêm chưa được kiểm soát tốt, đáp ứng điều trị thường hạn chế.

Sau khi đánh giá mức độ sắc tố và tình trạng da, bác sĩ Linh chỉ định chị điều trị bằng laser pico từ 6-8 lần. Công nghệ này sử dụng xung cực ngắn, tạo hiệu ứng quang cơ giúp phá vỡ các hạt melanin thành mảnh nhỏ mà ít gây tổn thương nhiệt lan tỏa đến mô xung quanh.

Việc lựa chọn bước sóng và thông số năng lượng được cá thể hóa nhằm đảm bảo tác động đúng vào melanin sắc tố, đồng thời hạn chế nguy cơ tăng sắc tố sau viêm thứ phát, biến chứng có thể gặp ở vùng bán niêm mạc mỏng và nhạy cảm như môi.

Sau giai đoạn xử lý sắc tố, chị được kết hợp thêm liệu trình laser 6D nhằm hỗ trợ tái tạo mô, cải thiện vi tuần hoàn và thúc đẩy phục hồi hàng rào bảo vệ da môi. Sự phối hợp này giúp không chỉ làm sáng màu môi mà còn cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi của mô.

Sau 6 buổi điều trị, sắc môi của chị Phú cải thiện theo hướng sáng và đồng đều hơn. Tình trạng khô, bong tróc giảm, cảm giác kích ứng ít xuất hiện hơn so với trước. Chị được hướng dẫn tiếp tục chăm sóc duy trì và theo dõi để hạn chế nguy cơ tái phát viêm da cơ địa.

Thâm môi có thể do viêm da cơ địa, viêm môi tiếp xúc dị ứng, kích ứng hoặc thói quen tác động cơ học lặp lại. Trong đó, tăng sắc tố sau viêm là cơ chế phổ biến nhưng dễ bị nhầm lẫn với các nguyên nhân khác.

Với những trường hợp có yếu tố viêm mạn tính, nguyên tắc điều trị là kiểm soát viêm song song với xử lý sắc tố. Nếu chỉ tập trung làm sáng mà không kiểm soát viêm, rối loạn sắc tố có thể tái hình thành, ảnh hưởng đến hiệu quả lâu dài. Ngoài ra, việc tự ý sử dụng các sản phẩm làm hồng môi không rõ nguồn gốc, chứa thành phần dễ gây kích ứng như corticoid hoặc axit nồng độ cao có thể làm tình trạng viêm nặng hơn, từ đó làm tăng nguy cơ PIH.

Trong chăm sóc hằng ngày, người bệnh nên ưu tiên các sản phẩm dưỡng ẩm phục hồi hàng rào da, tránh tác động cơ học, bóc vảy hoặc tẩy tế bào chết quá mức. Bảo vệ môi khỏi tia UV bằng son dưỡng có chống nắng cũng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tăng sắc tố.

*Tên nhân vật đã được thay đổi