Ông Nhàn, 50 tuổi, phát hiện ung thư sàn miệng sớm từ vết loét nhỏ ở miệng, điều trị 2 tháng thì bệnh tái phát, tiếp tục phẫu thuật tái tạo lưỡi.

Ban đầu, ông Nhàn điều trị viêm loét họng tại bệnh viện gần nhà, thời gian đầu cải thiện nhưng tái phát sớm. Tại đây, bác sĩ phát hiện ung thư sàn miệng giai đoạn 0 (TisN0M0) và chỉ định phẫu thuật. Kết quả giải phẫu bệnh là ung thư tế bào vảy tại chỗ Carcinom. Bác sĩ cắt rộng tổn thương và tái tạo vùng sàn miệng bằng vạt da đùi. Theo dõi hai tháng sau mổ, bệnh có dấu hiệu tái phát xâm lấn, ông Nhàn quyết định đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tiếp tục điều trị.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, cho biết kết quả chụp MRI của anh Nhàn ghi nhận tổn thương đã xâm nhập qua đường giữa sàn miệng hai bên, nghi ngờ xâm lấn cơ cằm lưỡi hai bên, khoang dưới lưỡi hai bên. Đồng thời, xuất hiện hạch cổ nhóm I, II, III hai bên. Ông Nhàn được chẩn đoán ung thư sàn miệng tái phát xâm lấn, chỉ định phẫu thuật cắt khối u, nạo vét hạch và tái tạo lưỡi để duy trì chức năng nói, nhai, nuốt.

“Ung thư sàn miệng như trường hợp ông Nhàn là ung thư biểu mô tế bào vảy, xuất phát từ lớp biểu mô lát tầng của niêm mạc khoang miệng, có tốc độ tăng sinh cao nên dễ xâm lấn sớm”, GS Chung Thủy nói, thêm rằng tế bào ung thư có thể tồn tại vi thể ở vùng ngoại vi, lan ngoài diện cắt trước đó hoặc phát sinh trên nền niêm mạc đã biến đổi nên có nguy cơ tái phát. Một nghiên cứu hồi cứu trên Thư viện Y khoa Mỹ ghi nhận 24,3% bệnh nhân tái phát trong năm đầu sau phẫu thuật, nhiều nhất ở lưỡi, tiếp đến là sàn miệng và hàm dưới.

Bắt đầu ca mổ, ekip mở khí quản cho người bệnh. Yêu cầu đặt ra lúc này là đảm bảo đường thở an toàn sau phẫu thuật cắt rộng sàn miệng và tái tạo lưỡi, đường thở trên không bị chèn ép, duy trì hô hấp ổn định, hỗ trợ chăm sóc hậu phẫu.

Ekip phẫu thuật cắt khối u sàn miệng vùng dưới lưỡi và rìa xung quanh u, cắt bán phần dưới lưỡi. Sinh thiết lạnh, các rìa mép âm tính, không còn tế bào ung thư. Khối u đã cắt là ung thư biểu mô tế bào vảy xâm nhập độ 2.

Sau đó, ekip lấy vạt cơ trên xương đòn trái (giữa cổ và vai) khoảng 10×25 cm, loại bỏ lớp sừng để phù hợp niêm mạc miệng, bảo tồn lớp da để che phủ vùng khuyết hổng của lưỡi. Vạt được bóc tách đến lớp cơ, duy trì cuống mạch nuôi, rồi xoay và chuyển lên lưỡi, định hình và khâu cố định. Cuối cùng ekip nạo vét hạch cổ, gửi phẫu bệnh ghi nhận các hạch không có u di căn.

Ông Nhàn được đặt ống thông nuôi ăn qua mũi dạ dày để tránh tác động đến vùng sàn miệng, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng. Hậu phẫu, người bệnh được theo dõi sát, thiết kế chế độ dinh dưỡng riêng, sức khỏe dần hồi phục, xuất viện sau 7 ngày. Đến nay, ông Nhàn tái khám đều đặn hàng tháng để theo dõi sát bệnh, cải thiện tích cực.

Ca phẫu thuật không chỉ cắt bỏ khối u ác tích, nạo vét hạch ngăn tái phát mà còn cần phục hồi chức năng nói, nuốt cho người bệnh. Lúc này, tái tạo lưỡi cần đóng kín khuyết hổng ở lưỡi bằng mô sống có tưới máu, tái lập thể tích và hình thái phù hợp, tránh để lại sẹo nhằm phục hồi tối đa chức năng của lưỡi cho người bệnh.

Theo Giáo sư Chung Thủy, ung thư sàn miệng là loại u ác tính phát sinh từ niêm mạc vùng sàn miệng giữa mặt trong cung răng và mặt dưới lưỡi, thường gặp nhất là ung thư biểu mô tế bào vảy vốn chiếm hơn 90% tổng số các bệnh ung thư miệng. Ung thư sàn miệng phát triển nhanh và xâm lấn vào mô xung quanh, nhưng một số trường hợp, bệnh vẫn được loại bỏ nếu phát hiện, điều trị sớm.

Bệnh thường liên quan đến hút thuốc, rượu bia, nhai trầu và virus HPV, thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, chất phóng xạ, Dioxin, thuốc trừ sâu diệt cỏ… Triệu chứng chính là vết loét dai dẳng trên 2 tuần, đau hoặc không đau; có thể kèm theo u, chảy máu, khít hàm hoặc khó nuốt.

Nếu có những dấu hiệu đau họng, khó nuốt, có vết loét, điều trị 2 tuần không đáp ứng, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán, sinh thiết (nếu cần), điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.