Hà Nội _ Chị Hảo, 33 tuổi, hai lần nhập viện cấp cứu vì cơn hen cấp chỉ trong 7 tháng, lần sau rơi vào suy hô hấp nặng, phải đặt nội khí quản và thở máy.

Chị Hảo mắc hen phế quản từ tuổi thiếu niên. Trước lần nhập viện đầu tiên, chị khò khè 2-3 lần mỗi tháng nhưng không điều trị kiểm soát bằng thuốc duy trì, chỉ dùng salbutamol khi có triệu chứng. Sau đó, chị lên cơn hen cấp, nhập viện cấp cứu tại một cơ sở y tế địa phương. Chị được điều trị bằng methylprednisolone đường tĩnh mạch kết hợp khí dung thuốc giãn phế quản, rồi xuất viện sau một ngày khi ổn định. .

Bảy tháng sau, chị Hảo lại xuất hiện nghẹt mũi, chảy mũi, ho đờm trắng, khó thở tăng dần. Dù sử dụng Ventolin (salbutamol) nhiều lần tại nhà, các triệu chứng không cải thiện. Hai ngày sau, cơn khó thở tăng nhanh, người bệnh phải đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

Khi nhập viện, người bệnh bị suy hô hấp cấp với SpO₂ chỉ còn 89%, nhịp thở 26 lần/phút, mạch 144 lần/phút, tím tái, co kéo cơ hô hấp phụ và rì rào phế nang giảm rõ hai bên. Đây là những dấu hiệu cảnh báo cơn hen rất nặng: đường thở co hẹp nghiêm trọng, không khí khó ra vào phổi, trong khi người bệnh phải gắng sức để duy trì hô hấp.. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng có thể nhanh chóng tiến triển thành ngừng hô hấp, ngừng tim, đe dọa tính mạng.

Các bác sĩ lập tức điều trị cấp cứu tích cực bằng thuốc giãn phế quản khí dung lặp lại, corticosteroid đường toàn thân, hỗ trợ oxy và các biện pháp hồi sức cần thiết. Tuy nhiên, tình trạng suy hô hấp tiếp tục tiến triển, người bệnh phải đặt nội khí quản và chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực để thở máy xâm nhập.

Kết quả khí máu động mạch ghi nhận tình trạng toan máu và rối loạn thông khí trong bối cảnh cơn hen nguy kịch. Người bệnh còn xuất hiện tăng lactate máu lên 3,01 mmol/L, phản ánh giai đoạn thiếu oxy kéo dài. Xét nghiệm miễn dịch ghi nhận IgE toàn phần tăng cao, phù hợp với cơ địa dị ứng ở bệnh nhân hen phế quản.

Sau một ngày hồi sức tích cực, chức năng hô hấp cải thiện, người bệnh được rút nội khí quản và chuyển về Khoa Hô hấp tiếp tục điều trị. Khi tình trạng bệnh ổn định, trước thời điểm ra viện người bệnh được đo chức năng hô hấp cho thấy rối loạn thông khí tắc nghẽn mức độ trung bình, test hồi phục phế quản dương tính, đo nồng độ khí nitric oxide trong khí thở ra (FeNO) tăng rất cao 118ppb giúp củng cố chẩn đoán hen phế quản.

Báo cáo ca bệnh tại Hội nghị Khoa học thường niên Hội Hô hấp Việt Nam 2026, TS.BS Phạm Thị Lệ Quyên, Phó Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết điểm đáng lưu ý là trước đó người bệnh chỉ thỉnh thoảng xuất hiện triệu chứng hen. Tuy nhiên, nhiều năm không dùng thuốc kiểm soát và chỉ lạm dụng thuốc cắt cơn đã khiến tình trạng viêm đường thở kéo dài, dẫn đến cơn hen phế quản đe dọa tính mạng.

Theo bác sĩ Quyên, đây là sai lầm khá phổ biến khi nhiều người đánh giá bệnh hen chỉ dựa trên tần suất xuất hiện triệu chứng. Thực tế, số lần xuất hiện triệu chứng không phản ánh đầy đủ nguy cơ lên cơn hen cấp. Ngay cả người mắc hen nhẹ vẫn có thể gặp cơn hen nguy kịch nếu không được điều trị và kiểm soát đúng cách.

Quan điểm này cũng phù hợp với khuyến cáo của Sáng kiến Toàn cầu về Hen (GINA). Theo đó, ngay cả người mắc hen nhẹ hoặc chỉ xuất hiện triệu chứng không thường xuyên cũng cần điều trị kiểm soát bằng thuốc kháng viêm có chứa corticosteroid dạng hít (ICS). Chỉ dùng thuốc cắt cơn tác dụng nhanh (SABA) khi khó thở mà không điều trị kháng viêm sẽ làm tăng nguy cơ lên cơn hen nặng, nhập viện và tử vong. Do đó, GINA không còn khuyến cáo điều trị hen chỉ bằng thuốc cắt cơn tác dụng nhanh (SABA) đơn thuần nữa.

Từ ca bệnh này, các chuyên gia nhấn mạnh mục tiêu điều trị hen không chỉ là kiểm soát triệu chứng mà còn phải kiểm soát tình trạng viêm mạn tính của đường thở để phòng ngừa các đợt kịch phát. Người bệnh cần được theo dõi định kỳ, đánh giá nguy cơ lên cơn hen cấp và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, thay vì chỉ dùng thuốc cắt cơn khi xuất hiện khó thở.

*Tên người bệnh đã được thay đổi