Không uống thuốc đầy đủ, tiếp tục hút thuốc lá sau can thiệp mạch vành, người đàn ông 62 tuổi tái hẹp mạch vành sau hơn nửa năm đặt stent.

Tháng 3/2024, ông Lâm bị nhồi máu cơ tim cấp, được can thiệp nong và đặt stent động mạch liên thất trước. Ông có tiền sử hút thuốc lá hơn 30 năm. Sau điều trị, ông được khuyên tái khám định kỳ, uống thuốc đầy đủ và bỏ thuốc lá.

Tuy nhiên, ông Lâm chỉ tuân thủ điều trị trong thời gian đầu. Ông kể: “Trong ba tháng sau nhồi máu cơ tim cấp, tôi tái khám và uống thuốc đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ, thấy sức khỏe hồi phục gần như hoàn toàn. Tôi chủ quan, cho rằng mình đã khỏe hẳn nên lơ là uống thuốc, quay lại hút thuốc lá nhiều như trước. Không ngờ điều này khiến tôi gánh hậu quả nghiêm trọng hơn lần đầu”.

Tháng 11/2024, ông Lâm thỉnh thoảng đau nhói ngực khi vận động gắng sức. Ông nghỉ ngơi, xoa ngực một lúc thì hết nên nghĩ biểu hiện này bình thường. Cơn đau ngực xuất hiện với tần suất nhiều hơn, hạn chế khả năng vận động và làm việc. Vài ngày trước nhập viện, ông đau ngực thường xuyên kèm cảm giác khó thở, triệu chứng không thuyên giảm khi nghỉ và uống thuốc. Ông Lâm đến bệnh viện Tâm Anh cấp cứu.

Ngày 28/11, BS.CKI Huỳnh Phúc Nguyên, Trưởng khoa Hồi sức Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ông Lâm nhập viện trong tình trạng đau ngực từng cơn, khó thở, choáng váng – những triệu chứng tương tự đợt nhồi máu cơ tim cách đó 8 tháng.

Động mạch liên thất trước bị hẹp nặng ở vị trí trước và trong stent, cộng thêm đoạn đầu động mạch mũ xơ vữa nặng, gây hẹp rất nặng động mạch mũ khiến chức năng co bóp của cơ tim suy giảm trầm trọng (EF còn 30-35%). Đây là nguyên nhân khiến bệnh nhân khó thở, đau ngực, tiểu ít…

Theo ThS.BS.CKII Võ Anh Minh, Phó khoa Tim mạch can thiệp, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ca can thiệp này rất khó do đoạn thân chung (chỗ chia đôi động mạch liên thất trước và động mạch mũ) rất ngắn, chỉ khoảng 2 mm (ở người bình thường khoảng 10 mm). Ngoài ra, hai nhánh mạch vành sau chỗ chia đều hẹp khít. Làm sao can thiệp tối ưu cho cả hai nhánh mạch vành cùng lúc trên bệnh nhân có tình trạng suy tim nặng, đó là thách thức đặt ra cho cả êkíp.

Bác sĩ Minh nhận định, đây là tình huống giải phẫu mạch vành rất phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật đặt stent phải phù hợp. Nếu tính toán sai, quá trình nong đặt stent không những không tối ưu mà còn khiến bệnh nhân ngưng tim, rối loạn nhịp ngay trên bàn thủ thuật.

Sau khi bàn bạc cẩn thận, êkíp luồn 2 dây dẫn từ động mạch quay (ở cổ tay) đến thân chung động mạch vành trái, đi xuyên qua hai chỗ hẹp khít. Sau đó, nong mở rộng hai chỗ hẹp khít cùng một lúc để tái lưu thông tạm thời dòng chảy của hai nhánh mạch vành trái. Dưới hướng dẫn của siêu âm trong lòng mạch vành (IVUS), êkíp sử dụng kỹ thuật V stent (đưa cả 2 stent vào cùng lúc để tái thông hai nhánh mạch vành, đồng thời tạo chỗ chia ngắn tại thân chung).

Ca thủ thuật diễn ra thành công, khơi thông dòng chảy cho mạch vành trái, hạn chế tình trạng thiếu máu cơ tim kéo dài có thể khiến bệnh nhân ngưng tim. Sau can thiệp, ông Lâm hết đau ngực, giảm khó thở. Trong thời gian nằm ở khoa Hồi sức Nội tim mạch, bệnh nhân đáp ứng tốt với điều trị: khỏe, hết khó thở, không đau ngực, tiểu khá. Bệnh nhân xuất viện sau 5 ngày điều trị nội trú, với căn dặn tuyệt đối tuân thủ điều trị và ngưng thuốc lá khi về nhà.

Tái hẹp trong stent là tình trạng tắc nghẽn hoặc hẹp trở lại ở phần động mạch vành đã được nong trước đó bằng stent. Khoảng 1 trong 4 người từng trải qua can thiệp đặt stent nong mạch vành bị tái hẹp trong stent. Tình trạng này có xu hướng xảy ra từ 3-6 tháng sau thủ thuật. Tỷ lệ cao hơn (4/10) ở những người chỉ nong mạch vành mà không đặt stent.

Bác sĩ Minh giải thích, sau khi nong mạch và đặt stent, mô phát triển trên stent để tạo thành lớp lót mới cho thành động mạch. Lớp lót này cho phép máu lưu thông trơn tru, làm giảm nguy cơ hình thành cục máu đông bên trong stent. Nhưng khi có quá nhiều mô sẹo, lớp lót của động mạch sẽ trở nên quá dày và làm chậm dòng máu trở lại, gây tái hẹp trong stent.

Bác sĩ Nguyên lý giải, sau can thiệp tái tưới máu động mạch vành, bệnh nhân phải được điều trị thuốc chống ngưng tập tiểu cầu, thuốc hạ mỡ máu, thuốc ức chế men chuyển… để duy trì tình trạng thông suốt của mạch máu, giúp cơ tim hồi phục chức năng co bóp sau nhồi máu cơ tim cấp. Việc ngưng sớm các thuốc này, nhất là trong 3-6 tháng đầu, sẽ tăng nguy cơ tái nhồi máu cơ tim, suy tim, thậm chí tử vong.

Tự ý ngưng thuốc còn tạo điều kiện tái tắc nghẽn động mạch vành sau can thiệp, gây thiếu máu cơ tim, dẫn đến biến chứng đau thắt ngực, hạn chế vận động do suy giảm chức năng tim. Ông Lâm cũng tiếp tục hút thuốc lá, đây là yếu tố làm tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu, bệnh tim do thiếu máu cơ tim cục bộ, đồng thời làm tăng tính kết tập của tiểu cầu – căn nguyên gây huyết khối cấp trong lòng động mạch vành.

Để phòng ngừa tình trạng tái hẹp sau đặt stent, bệnh nhân cần có lối sống lành mạnh: giảm lượng muối nạp vào, hạn chế uống rượu bia, không hút thuốc lá, duy trì cân nặng thích hợp, vận động thể lực thường xuyên, kiểm soát tốt bệnh nền. Bệnh nhân phải tuân thủ điều trị tuyệt đối theo chỉ dẫn của bác sĩ.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi