Anh Tùng, 33 tuổi, từng bị viêm tinh hoàn hai bên, sau điều trị bị biến chứng viêm cấp tính dẫn đến tắc nghẽn ống dẫn tinh gây vô sinh.

Anh Tùng cho biết 4 năm trước có biểu hiện sưng đau vùng bìu, tinh hoàn to và sốt, đi khám tại một bệnh viện, bác sĩ chẩn đoán bị viêm tinh hoàn, kê đơn thuốc điều trị. Năm 2023, anh lập gia đình nhưng đợi 2 năm không có tin vui, đi kiểm tra phát hiện tinh dịch hoàn toàn không có tinh trùng, được chọc hút tinh trùng từ mào tinh (PESA) song thất bại.

Tháng 3/2026, anh Tùng đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Quận 8, ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản chẩn đoán anh bị vô sinh nguyên phát do tắc nghẽn đường dẫn tinh kèm giãn tĩnh mạch thừng tinh hai bên.

Bác sĩ Huy giải thích, khi cơ quan sinh dục nam bị nhiễm trùng, quá trình viêm có thể gây phù nề niêm mạc ống dẫn tinh, tổn thương mô, tạo thành Fibrin – một dạng protein hình thành trong quá trình đông máu và viêm, có thể lắng đọng tạo sẹo xơ, từ đó làm hẹp hoặc bít tắc hoàn toàn lòng ống dẫn tinh. Tác nhân gây viêm thường gặp là các bệnh lây qua đường tình dục như lậu hoặc chlamydia, hay các bệnh lý viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt…

Trường hợp anh Tùng, tinh hoàn vẫn có khả năng sản xuất tinh trùng, nhưng đường dẫn tinh đã bị tắc nên tinh trùng không thể đi ra ngoài khi xuất tinh. Bên cạnh đó, người bệnh còn bị giãn tĩnh mạch thừng tinh hai bên làm tăng nhiệt độ tinh hoàn, dẫn đến giảm chất lượng và số lượng tinh trùng.

Bác sĩ chỉ định vi phẫu thông nối ống dẫn tinh hai bên kết hợp thắt tĩnh mạch thừng tinh. Nếu điểm tắc được xác định và nối thành công, tinh trùng có thể lưu thông trở lại trong đường dẫn tinh giúp vợ chồng anh Tùng có cơ hội mang thai tự nhiên. Đồng thời cải thiện môi trường sinh tinh, giúp tăng khả năng tìm được tinh trùng khi làm IVF trong tương lai.

Tuy nhiên, bác sĩ Huy cho biết phẫu thuật nối ống dẫn tinh do viêm phức tạp hơn nhiều so với nối sau thắt ống dẫn tinh. Nếu trước đó người bệnh đã triệt sản, bác sĩ sẽ biết chính xác vị trí đã thắt và nối lại. Với trường hợp tắc do viêm sẹo xơ và fibrin có thể bít lòng ống ở nhiều đoạn, bác sĩ phải tỉ mỉ tìm điểm tắc trong quá trình mổ.

Dưới kính vi phẫu, bác sĩ Huy lần theo từng đoạn của ống dẫn tinh để tìm chính xác điểm tắc, sau đó đặt các mũi khâu mảnh để tái lập đường lưu thông của tinh trùng, đồng thời tiến hành thắt các tĩnh mạch thừng tinh giãn nhằm cải thiện môi trường sinh tinh. Toàn bộ thao tác đòi hỏi độ chính xác cao, tránh làm ảnh hưởng đến khả năng phục hồi dòng chảy của tinh trùng sau mổ.

Sau 60 phút phẫu thuật, ống dẫn tinh của anh Tùng được tái thông, xuất viện sau một ngày hậu phẫu. Người bệnh cần hạn chế đi lại nhiều, tránh vận động mạnh, mang vác nặng hoặc các hoạt động làm tăng áp lực vùng bụng bìu, kiêng xuất tinh khoảng 3-4 tuần đầu sau mổ. Khoảng 3-6 tháng sau, anh cần tái khám và làm tinh dịch đồ để đánh giá mật độ tinh trùng trong tinh dịch và theo dõi khả năng phục hồi chức năng sinh sản.

Tắc ống dẫn tinh do viêm là một trong những nguyên nhân thường gặp gây vô sinh ở nam giới, song ít gặp trong lâm sàng. Tình trạng này xảy ra khi ống dẫn tinh bị viêm nhiễm và hình thành sẹo, khiến tinh trùng không thể đi ra ngoài khi xuất tinh.

Bác sĩ Huy cho biết, tuy chưa có thống kê cụ thể, song kỹ thuật thông nối ống dẫn tinh bị tắc do viêm tương đối ít gặp trên lâm sàng. Nguyên nhân là do tình trạng này thường không ảnh hưởng khả năng sinh lý hay xuất tinh và không có triệu chứng rõ ràng nên nhiều người không biết mình có vấn đề cho đến khi khó có con hoặc xét nghiệm tinh dịch đồ không có tinh trùng.

Để tránh tình trạng viêm kéo dài dẫn đến sẹo và tắc đường dẫn tinh, nam giới nên đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở cơ quan sinh dục như đau hoặc căng tức tinh hoàn, bìu sưng, đỏ hoặc to bất thường kèm sốt hoặc mệt mỏi, đau khi xuất tinh hoặc khi quan hệ, mắc bệnh lây qua đường tình dục hoặc chấn thương vùng bìu…

*Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi