Hà Nội – Ông An, 79 tuổi, sốt cao điều trị kháng sinh không đỡ, ngày thứ 8 phát hiện mắc viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn – nguy cơ đột quỵ, suy tim hoặc tử vong nếu chẩn đoán muộn.

Khi xuất hiện sốt kèm tiểu buốt, ông An được điều trị tại bệnh viện địa phương bằng kháng sinh phổ rộng liên tục trong 7 ngày, kết hợp thực hiện nhiều xét nghiệm và thăm dò tìm nguyên nhân. Kết quả cấy máu, cấy nước tiểu đều âm tính. Chụp X-quang ngực không phát hiện tổn thương bất thường. Siêu âm doppler tim và van tim ban đầu cũng chưa ghi nhận dấu hiệu đáng chú ý. Bệnh nhân hết sốt, các chỉ số viêm giảm được xuất viện, tuy nhiên một ngày sau ra viện BN tái sốt, cơn sốt rét run chủ yếu vào chiều và tối. Ngoài sốt, người bệnh không có triệu chứng nào khác như ho, đau ngực, đau bụng, đau đầu hay rối loạn tiêu hóa.

Ông An nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội trong tình trạng sốt ngày thứ 8. Ths.BSNT Đoàn Thị Hải Yến, khoa Nội Tổng hợp, cho biết trường hợp sốt dài ngày đã dùng kháng sinh phổ rộng nhiều ngày trước đó nhưng tái phát nhanh sau xuất viện, cần tiếp cận theo hướng tìm kiếm ổ nhiễm trùng sâu hoặc các nguyên nhân tiềm ẩn bị bỏ sót.

Người bệnh được đánh giá lại toàn bộ các chỉ số viêm, thực hiện cấy máu, cấy nước tiểu lần nữa, đồng thời sàng lọc các tác nhân virus gây sốt cấp tính. Các bác sĩ cũng rà soát hàng loạt khả năng như viêm phổi, tràn dịch màng phổi, áp xe tạng, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn và nhiều bệnh lý khác.

Bác sĩ Yến cho biết trường hợp này khó khăn trong chẩn đoán do người bệnh không có biểu hiện lâm sàng đặc hiệu, các xét nghiệm vi sinh trước đó đều âm tính do đã sử dụng kháng sinh kéo dài. “Nếu chỉ dựa vào triệu chứng thông thường, việc xác định nguyên nhân có thể tiếp tục mất nhiều thời gian”, bác sĩ Yến nói.

Các chuyên gia tim mạch thực hiện siêu âm tim qua thành ngực một cách kĩ càng, bác sĩ nghi ngờ có bất thường trên van tim, chưa loại trừ khả năng tồn tại ổ nhiễm khuẩn. Các bác sĩ Nội tổng hợp và Tim mạch hội chẩn, chỉ định siêu âm tim qua thực quản (TEE) – kỹ thuật chuyên sâu có độ nhạy cao trong phát hiện viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn.

Khác với siêu âm tim thông thường qua thành ngực, siêu âm tim qua thực quản sử dụng đầu dò gắn trên một ống mềm đưa qua miệng xuống thực quản. Do thực quản nằm sát phía sau tim nên phương pháp này cho phép quan sát rõ hơn các buồng tim, van tim và những tổn thương nhỏ mà siêu âm thông thường có thể bỏ sót.

Trong quá trình thực hiện, người bệnh được gây mê tĩnh mạch để đảm bảo an toàn và thoải mái. Kết quả hình ảnh siêu âm cho thấy tại mặt nhĩ của mép sau van hai lá xuất hiện tổ chức đậm âm kích thước khoảng 1,7 x 5,9 mm, di động mạnh, rất phù hợp với hình ảnh sùi van tim do viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn.

Theo bác sĩ Yến viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn là bệnh lý xảy ra khi vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào máu rồi bám lên lớp nội mạc tim hoặc van tim, hình thành các mảng sùi nhiễm khuẩn. Đây là bệnh không thường gặp nhưng có tỷ lệ biến chứng và tử vong cao nếu không được phát hiện sớm, tỷ lệ tử vong tại bệnh viện ở mức cao từ 15 -30%, thậm chí lên đến 40% nếu không được điều trị kịp thời.

Các mảng sùi có thể bong ra, di chuyển theo dòng máu gây tắc mạch não dẫn đến đột quỵ, tắc mạch chi, nhồi máu các cơ quan hoặc phá hủy van tim gây suy tim nặng. Nhiều trường hợp bệnh chỉ biểu hiện bằng triệu chứng sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, chẩn đoán khó khăn.

Sau khi xác định tổn thương, bệnh nhân được điều trị theo phác đồ phối hợp hai loại kháng sinh chuyên biệt dành cho viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn theo các khuyến cáo quốc tế hiện hành. Để tối ưu hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ độc tính trên người cao tuổi, các bác sĩ phối hợp chặt chẽ với dược sĩ lâm sàng theo dõi nồng độ thuốc kháng sinh trong máu, điều chỉnh liều theo chức năng thận và mức lọc cầu thận của người bệnh.

Sau một tuần điều trị, tình trạng lâm sàng cải thiện rõ rệt. Người bệnh hết sốt hoàn toàn, các chỉ số viêm giảm đáng kể. Kết quả siêu âm tim qua thực quản kiểm tra lại cho thấy tổn thương sùi trên van hai lá đã thu nhỏ còn khoảng 2 x 3 mm, giảm đáng kể so với thời điểm phát hiện ban đầu.

Theo bác sĩ Yến sốt dài ngày ở người cao tuổi luôn là một thách thức trong thực hành lâm sàng bởi biểu hiện bệnh thường không điển hình, nhiều trường hợp đã sử dụng kháng sinh trước đó khiến các xét nghiệm vi sinh âm tính giả. Vì vậy, bên cạnh xét nghiệm, việc thăm khám tỉ mỉ, đánh giá toàn diện và phối hợp đa chuyên khoa đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với tình trạng sốt dài ngày trên 5-7 ngày, đặc biệt khi sốt tái phát sau điều trị hoặc không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Người bệnh cần được thăm khám tại các cơ sở y tế có đầy đủ chuyên khoa và phương tiện chẩn đoán chuyên sâu để phát hiện sớm những bệnh lý tiềm ẩn nguy hiểm như viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, từ đó điều trị kịp thời, tránh các biến chứng đe dọa tính mạng.