Sau khi tiêm botox tại một cơ sở làm đẹp, chị Liên (47 tuổi, TP.HCM) xuất hiện mờ mắt, sụp mi và yếu cơ mặt. Trong quá trình tìm nguyên nhân, bác sĩ phát hiện người bệnh mắc nhiều rối loạn chuyển hóa trước đó chưa từng được chẩn đoán như tiền đái tháo đường, rối loạn lipid máu, thiếu vitamin D và thiếu canxi.

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ), cho biết chị Liên có tiền sử bệnh Basedow đã điều trị ổn định. Sau khi thực hiện thủ thuật tiêm botox tại một cơ sở làm đẹp, chị bắt đầu thấy mắt mờ, ngứa mắt, nhức mắt, sụp mi và cảm giác cơ mặt hoạt động không còn linh hoạt như trước nên đến bệnh viện khám.

Qua thăm khám mắt, bác sĩ phát hiện viêm bờ mi nhưng chưa ghi nhận tổn thương cấp tính ở giác mạc hay các cấu trúc bên trong nhãn cầu.

Theo bác sĩ Trúc, các biểu hiện như sụp mi, nhìn mờ hoặc yếu cơ mặt có thể xuất hiện sau tiêm botox do thuốc lan sang các nhóm cơ lân cận. Tuy nhiên, những triệu chứng này cũng có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh thần kinh hoặc mắt khác, thậm chí là bệnh nguy hiểm cần xử trí sớm. “Không nên mặc định mọi trường hợp sau tiêm botox đều là biến chứng của thuốc mà cần được bác sĩ khám, đánh giá và chẩn đoán phân biệt”, bác sĩ Trúc cho biết.

Tại phòng khám Nội tổng quát, bác sĩ Trúc chỉ định thực hiện nhiều xét nghiệm nhằm đánh giá toàn diện sức khỏe.

Kết quả cho thấy người bệnh mắc rối loạn lipid máu với cholesterol toàn phần 6,76 mmol/L, cao hơn ngưỡng khuyến cáo. Xét nghiệm đường huyết xác định người bệnh ở giai đoạn tiền đái tháo đường. Đồng thời, nồng độ vitamin D giảm xuống 18,7 ng/mL, dưới ngưỡng bình thường và Canxi ion hóa cũng thấp hơn giá trị tham chiếu, cho thấy cơ thể đã bắt đầu xuất hiện rối loạn chuyển hóa.

Sau khi tổng hợp kết quả, bác sĩ Trúc chẩn đoán người bệnh mắc rối loạn lipid máu, tiền đái tháo đường, thiếu canxi và vitamin D.

Người bệnh được kê thuốc để kiểm soát mỡ máu và thuốc bổ sung canxi kết hợp vitamin D. Bác sĩ đồng thời hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn theo hướng giảm thực phẩm nhiều đường và chất béo bão hòa, tăng rau xanh, chất xơ, duy trì vận động thường xuyên. Người bệnh được hẹn kiểm tra lại mỡ máu, men gan, đường huyết, HbA1c sau ba tháng, siêu âm bụng sau sáu tháng. Đồng thời, người bệnh được hẹn khám chuyên khoa Ngoại vú để theo dõi tổn thương BI-RADS 3 – nhóm tổn thương nhiều khả năng lành tính nhưng cần theo dõi định kỳ . Theo bác sĩ Trúc, trường hợp này cho thấy nhiều bệnh chuyển hóa có thể tồn tại âm thầm trong nhiều năm mà người bệnh không hề biết. Chỉ đến khi xuất hiện một vấn đề sức khỏe khác và đi khám, các bất thường mới được phát hiện. “Nếu không được điều trị, tiền đái tháo đường có thể tiến triển thành đái tháo đường, còn rối loạn lipid máu và tiền đái tháo đường đều làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch”, bác sĩ Trúc nhấn mạnh.

Bác sĩ Trúc cho biết đa số tác dụng phụ sau tiêm botox thường nhẹ và thoáng qua. Người tiêm có thể cảm thấy đau, sưng, bầm tím hoặc đỏ nhẹ tại vị trí tiêm, đau đầu, căng tức vùng mặt hoặc khô mắt. Những biểu hiện này thường tự cải thiện sau vài ngày đến khoảng hai tuần.

Tuy nhiên, một số trường hợp có thể gặp biến chứng do thuốc lan sang các nhóm cơ lân cận. Người bệnh có thể xuất hiện sụp mi, sụp chân mày, nhìn mờ, nhìn đôi, khó nhắm kín mắt hoặc yếu cơ mặt khiến biểu cảm thiếu tự nhiên. Nếu tiêm vùng cổ hoặc quanh miệng với liều không phù hợp, người bệnh còn có thể gặp khó nuốt, khó phát âm hoặc yếu cơ cổ. Các biến chứng này tuy không thường gặp nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, công việc và tâm lý.

Hiếm gặp hơn nhưng nghiêm trọng là tình trạng độc tố lan rộng ngoài vùng tiêm, gây yếu cơ toàn thân, nói khó, nuốt khó hoặc khó thở. Đây là biến chứng cần được cấp cứu và theo dõi tại cơ sở y tế. Ngoài ra, nếu quy trình tiêm không đảm bảo vô khuẩn hoặc sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ, viêm mô tế bào hoặc áp xe.

Theo bác sĩ Trúc, nguyên nhân của các biến chứng thường liên quan đến việc tiêm sai vị trí, sử dụng liều quá cao, khoảng cách giữa các lần tiêm quá ngắn, thuốc khuếch tán sang vùng cơ không mong muốn hoặc thực hiện tại các cơ sở không đảm bảo chuyên môn. Việc lạm dụng botox trong thời gian dài còn có thể gây teo cơ, thay đổi biểu cảm khuôn mặt hoặc giảm hiệu quả điều trị do cơ thể hình thành kháng thể với thuốc.

Điều đáng lưu ý là không phải mọi triệu chứng xuất hiện sau tiêm botox đều là biến chứng của thuốc. Các biểu hiện như sụp mi, nhìn mờ, yếu cơ mặt hay song thị cũng có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý thần kinh hoặc mắt như nhược cơ, đột quỵ, bệnh lý dây thần kinh sọ não hoặc bệnh lý nhãn khoa cần được chẩn đoán sớm. Vì vậy, người dân không nên tự kết luận nguyên nhân hay tiếp tục theo dõi tại nhà nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên.

Trong quá trình tìm nguyên nhân các triệu chứng sau tiêm botox, bác sĩ đôi khi phát hiện thêm những bệnh lý nền tồn tại từ trước nhưng chưa được chẩn đoán như tiền đái tháo đường, rối loạn lipid máu, rối loạn chuyển hóa canxi, thiếu vitamin D hoặc các bệnh lý nội khoa khác. Việc thăm khám đầy đủ giúp bác sĩ vừa xác định nguyên nhân gây triệu chứng, vừa phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn để điều trị kịp thời.

Để hạn chế nguy cơ biến chứng, người dân nên lựa chọn cơ sở y tế hoặc cơ sở thẩm mỹ được cấp phép, sử dụng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được thực hiện bởi bác sĩ hoặc nhân viên y tế được đào tạo về giải phẫu và kỹ thuật tiêm. Đồng thời, cần tuân thủ đúng liều lượng, khoảng cách giữa các lần tiêm theo khuyến cáo, không tự ý tiêm lặp lại quá sớm và tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau thủ thuật.

“Tiêm botox làm đẹp là nhu cầu chính đáng. Điều quan trọng không phải là tránh hoàn toàn botox mà là sử dụng đúng chỉ định, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng người thực hiện. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường sau tiêm, người dân nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời, thay vì chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà”, bác sĩ Trúc khuyến cáo.

*Tên người bệnh đã được thay đổi