Ông Công, 63 tuổi, mắc ung thư phổi tế bào nhỏ hiếm gặp, u nằm sâu trong cuống phổi, sát thực quản và xâm lấn các mạch máu lớn.

Ông Công được phát hiện u phổi khi khám hở van tim định kỳ. Trước đó, ông hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử đái tháo đường, huyết áp ổn định và không xuất hiện các triệu chứng rõ rệt của khối u phổi.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, kết quả chụp CT ghi nhận khối u nằm ở vị trí hiểm hóc, sâu trong vùng cuống phổi, kẹp giữa động mạch chủ, thực quản, hai tĩnh mạch phổi và xâm lấn các mạch máu lớn.

“Ở vị trí này, nếu sử dụng phương pháp nội soi thông thường qua khí phế quản hoặc phẫu thuật nội soi lồng ngực rất khó tiếp cận khối u, lấy mẫu sinh thiết. Hệ thống robot Da Vinci Xi giúp tiếp cận được vùng tổn thương nhờ các cánh tay robot linh hoạt, xoay 540 độ, luồn lách vào các vị trí hiểm hóc”, Phó giáo sư Vĩnh nói.

Cùng với đó, robot Da Vinci Xi cho phép các bác sĩ thực hiện song song hai kỹ thuật ngay trong lúc mổ: vừa lấy mẫu bệnh phẩm để sinh thiết lạnh, vừa tiến hành cắt bỏ toàn bộ khối u cho bệnh nhân.

Sinh thiết lạnh là kỹ thuật xét nghiệm nhanh mẫu mô ngay khi người bệnh đang trên bàn mổ. Mẫu mô được lấy và làm đông cứng tức thì ở nhiệt độ âm sâu (từ -20 đến -50 độ C), sau đó cắt thành những lát siêu mỏng để soi dưới kính hiển vi. Toàn bộ quá trình chỉ khoảng 40 phút, giúp êkíp mổ xác định chính xác u lành hay ác tính, từ đó quyết định hướng xử lý trong một lần phẫu thuật duy nhất.

Trường hợp ông Công, kết quả sinh thiết lạnh xác định khối u ác tính, loại ung thư phổi tế bào nhỏ (Small Cell Lung Cancer) hình thành từ các tế bào thần kinh nội tiết. Loại ung thư này thực tế lâm sàng rất hiếm gặp.

“Hơn 30 năm phẫu thuật lồng ngực, đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp phẫu thuật cho bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ”, Phó giáo sư Vĩnh chia sẻ và nói thêm rằng loại ung thư này khó phát hiện nhưng nhân đôi tế bào rất nhanh, khiến khối u sớm di căn sang các cơ quan khác.

Sau khi xác định tính chất khối u nhờ kỹ thuật sinh thiết lạnh, Phó giáo sư Vĩnh tiếp tục điều khiển robot Da Vinci Xi cắt bỏ khối u khỏi cuống phổi người bệnh. So với mổ nội soi truyền thống hay mổ mở, robot có cánh tay linh hoạt xoay 540 độ và hệ thống camera 3D phóng đại bóc tách tỉ mỉ từng milimet khối u mà không làm tổn thương các mạch máu lớn và cơ quan lân cận.

Phó giáo sư Vĩnh cho biết thêm, dù có sự hỗ trợ của công nghệ cao, êkíp vẫn chuẩn bị sẵn sàng phương án mổ mở bởi trong trường hợp u dính chặt hoặc rách mạch máu gây xuất huyết ồ ạt, sẽ chuyển sang mổ mở để kiểm soát mất máu và đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Sau 5 giờ phẫu thuật, khối u đã được bóc tách hoàn toàn, không biến cố. Phó giáo sư Vĩnh đánh giá, thời gian mổ này dài gấp rưỡi các ca mổ thùy phổi thông thường (khoảng 2-3 tiếng). Tuy nhiên, đây là khoảng thời gian cần thiết và nằm trong dự tính của êkíp bởi vị trí “siêu khó” của khối u, kết hợp đa kỹ thuật và đảm bảo độ an toàn tối đa.

Nhờ robot can thiệp ít xâm lấn, người bệnh hồi phục nhanh, đủ điều kiện sức khỏe để tiếp tục thực hiện các phác đồ điều trị bổ sung (hóa trị, xạ trị) sau mổ.

Theo GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận 24.426 ca mắc mới và hơn 22.597 trường hợp tử vong do ung thư phổi mỗi năm. Trong đó, ung thư phổi tế bào nhỏ là nhóm ít phổ biến, chiếm 10-15% số ca nhưng nguy hiểm bởi thời gian nhân đôi khối u rất ngắn, tỷ lệ tái phát cao.

Đáng chú ý, loại ung thư này thường không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. 70% bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ phát hiện bệnh ở giai đoạn lan rộng, khối u phát triển lớn, xâm lấn hoặc di căn xa, dẫn đến tỷ lệ sống còn sau 5 năm dưới 7%.

“Ông Công cực kỳ may mắn khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, phẫu thuật triệt căn, tiên lượng sống còn sau 5 năm cao”, Phó giáo sư Vĩnh chia sẻ.

Phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo, để phòng ngừa ung thư phổi, người dân cần tránh thuốc lá – yếu tố nguy cơ hàng đầu, bảo vệ đường hô hấp khi tiếp xúc môi trường ô nhiễm, hóa chất; đặc biệt nên tầm soát sức khỏe định kỳ để phát hiện các bất thường ở phổi và can thiệp kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi