(Hà Nội) – Ông Hoàng, 67 tuổi, yếu liệt nửa người, co giật, bác sĩ chẩn đoán bị ung thư phổi di căn não, được phẫu thuật lấy u kết hợp và điều trị toàn thân bằng bằng thuốc liên hợp kháng thể thế hệ mới, còn gọi “tên lửa dẫn đường” .

Tháng 1/2026, ông Hoàng đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh trong tình trạng yếu nửa người trái, co giật 2 lần trong vòng 2 tuần.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) và MRI của ông Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội phát hiện khối u ở phân thùy trước thùy trên phổi phải kích thước 20x 24 mm, cùng khối u ở vùng trán phải kích thước khoảng 22×31 mm, kèm phù não rộng, nghi ngờ là tổn thương ác tính thứ phát.

Sau hội chẩn , đa chuyên khoa, các bác sĩ chỉ định quyết định phẫu thuật lấy khối u não nhằm giải phóng chèn ép, cải thiện triệu chứng thần kinh và, kiểm soát co giật cho người bệnh. ông Hoàng. Đồng thời, trong cuộc mổ bác sĩ sẽ Cuộc mổ đồng thời giúp lấy mẫu mô phục vụ làm sinh thiết, nhằm xác định chính xác bản chất khối u vf , định hướng điều trị tiếp theo.

ThS.BS Nguyễn Thế Thu, Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết kết quả giải phẫu bệnh và sinh học phân tử sau đó xác định ông Hoàng cho thấy ông Hoàng mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ di căn não có đột biến HER2. Người bệnh được tư vấn điều trị bằng phác đồ toàn thân bằng thuốc liên hợp kháng thể thế hệ mới (Antibody–drug conjugate, ADC) với hoạt chất Trastuzumab Deruxtecan.

Theo bác sĩ Thu, thuốc liên hợp kháng thể (ADC) gồm kháng thể nhận diện tế bào ung thư và thuốc hóa trị gắn kèm bằng một cầu nối sinh học.

Sau khi truyền vào cơ thể, phần kháng thể của thuốc sẽ hoạt động như “tên lửa dẫn đường”, tìm đúng tế bào ung thư mang HER2 rồi bám vào bề mặt tế bào. Khối u sau đó hấp thu thuốc vào bên trong theo cơ chế sinh học tự nhiên. Khi vào trong tế bào, phần “cầu nối” (linker) bị các enzyme trong tế bào ung thư phá vỡ, thuốc hóa trị được giải phóng và tiêu diệt tế bào ác tính.

Bác sĩ Thu giải thích, HER2 là một gene có vai trò kiểm soát sự tăng trưởng và phân chia tế bào. Khi bị đột biến, gene này có thể thúc đẩy tế bào ung thư phát triển nhanh hơn, tăng khả năng xâm lấn và di căn. Đây được xem là một dấu ấn sinh học quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn điều trị cá thể hóa. Ttỷ lệ các ca bệnh mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến HER2 chiếm khoảng 2-4% số ca mắc ung thư phổi.

Trước đây, người mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến HER2 chủ yếu được điều trị bằng hóa trị, miễn dịch hoặc xạ trị nếu có di căn não, không có thuốc nhắm trúng đích chuyên biệt.

Hiện nay, sự phát triển của y học cá thể hóa đã mở ra thêm cơ hội điều trị cho người bệnh thông qua các thuốc liên hợp kháng thể thế hệ mới. Đây là thuốc có khả năng nhận diện tế bào ung thư mang HER2 và đưa thuốc hóa trị trực tiếp vào trong tế bào u, từ đó tăng hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư đồng thời hạn chế ảnh hưởng lên mô lành.

Một nghiên cứu được thực hiện gần đây cho thấy Trastuzumab Deruxtecan giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ đáp ứng và thời gian sống thêm không tiến triển ở bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ mang đột biến HER2. Tỷ lệ bệnh nhân có khối u thu nhỏ hoặc biến mất hoàn toàn (ORR) là 49% cao hơn nhiều lần so với các lựa chọn điều trị khác trong cùng nhóm bệnh. Đồng thời, thuốc cũng cho thấy xu hướng cải thiện thời gian sống thêm toàn bộ so với các phác đồ hóa trị kết hợp thường dùng.

Ba tuần một lần, ông Hoàng nhập viện trong ngày để điều trị. Bác sĩ theo dõi đến cuối ngày, người bệnh không gặp tác dụng phụ nghiêm trọng, được xuất viện. Sau ba chu kỳ điều trị, ông Hoàng không còn xuất hiện cơn co giật, sức cơ tay trái cải thiện rõ, sinh hoạt bình thường. Hình ảnh chụp đánh giá cho thấy tổn thương phổi và vùng não sau mổ được kiểm soát tốt, chưa ghi nhận tổn thương mới.

Bác sĩ Thu cho biết điều trị ung thư phổi hiện nay không chỉ dựa vào vị trí, giai đoạn mà phụ thuộc nhiều vào đặc điểm sinh học của khối u.

Sau phẫu thuật, mẫu mô của người bệnh được phân tích bằng các kỹ thuật giải phẫu bệnh, hóa mô miễn dịch và sinh học phân tử nhằm xác định loại tế bào ung thư cũng như tìm các đột biến gene và dấu ấn sinh học quan trọng  như HER2, EGFR, ALK hay PD-L1. Từ các đặc điểm này, Kết quả này giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ phù hợp cho từng bệnh nhân, hướng tới điều trị cá thể hóa và nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Globocan năm 2022 ghi nhận Việt Nam có hơn 24.400 ca ung thư phổi mới (đứng thứ 3ba trong các loại ung thư) và gần 22.600 ca tử vong vì bệnh này. Nhiều trường hợp ung thư phổi giai đoạn sớm diễn tiến âm thầm, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện triệu chứng do di căn như đau đầu, yếu tay chân hoặc co giật.

Bác sĩ Thu khuyến cáo, mọi người nên khám sức khỏe định kỳ tại bệnh viện. Những người có nguy cơ cao bao gồm người trên 50 tuổi đang hoặc từng hút thuốc lá trong nhiều năm, gia đình có người thân trực hệ mắc ung thư phổi nên thực hiện tầm soát bằng kỹ thuật chụp CT phổi liều thấp để kịp thời phát hiện các bất thường ngay từ giai đoạn sớm, khi khả năng can thiệp còn cao, góp phần nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi