Chị Như, 28 tuổi, phát hiện nang 3 cm ở thân tụy, không triệu chứng; phẫu thuật robot loại bỏ u, ngăn chuyển ác tính.

Trong lần khám sức khỏe định kỳ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả siêu âm bụng ghi nhận phía sau – trên thân tụy, cạnh trái động mạch chủ bụng có cấu trúc dạng nang kích thước khoảng 33 mm, bờ đều, bên trong có vài vách. Tổn thương ban đầu được nghĩ nhiều đến nang giả tụy.
Kết quả chụp MRI cho thấy vùng thân tụy có cấu trúc dạng nang, giới hạn rõ, bên trong có một số vách mỏng, không ghi nhận thành phần mô đặc bắt thuốc sau tiêm.

Nang nằm phía sau ống tụy chính nhưng không thông với ống tụy; ống tụy không giãn, không có dịch quanh tụy. Những đặc điểm này gợi ý tổn thương nang nhầy của tụy.

Để đánh giá rõ hơn cấu trúc và mối liên quan của tổn thương với ống tụy, bác sĩ chỉ định nội soi siêu âm. Kết quả tiếp tục ghi nhận nang ở thân tụy, bên trong có vách, không thông với ống tụy, theo dõi tân sinh nang nhầy tụy.

Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Công Khánh, Trưởng khoa Gan – Mật – Tụy, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết các đặc điểm hình ảnh học của tổn thương gợi ý tân sinh bọc dịch nhầy của tụy (mucinous cystic neoplasm – MCN). Đây là một dạng tổn thương u nang tụy tiền ung thư và có khả năng tiến triển thành ung thư.

“Không phải mọi nang tụy đều tiến triển thành ung thư nhưng những tổn thương có đặc điểm gợi ý tân sinh nhầy với kích thước ngày càng lớn nguy cơ hóa ác rất cao. Phẫu thuật chủ động cắt bỏ khối tổn thương là cách tốt nhất giúp loại bỏ hoàn toàn mối nguy ra khỏi cơ thể”, bác sĩ Khánh nói.

Tuy nhiên, trường hợp của chị Như, tổn thương nằm ở vị trí tương đối phức tạp, ở mặt sau ống tụy, liên quan đến các cấu trúc mạch máu quan trọng vùng tụy, trong đó có động mạch và tĩnh mạch lách. Việc phẫu tích tổn thương khỏi các cấu trúc lân cận rất khó khăn, đòi hỏi thao tác chính xác, tỉ mỉ nhằm hạn chế nguy cơ chảy máu, tổn thương mạch máu lách và mô tụy lành.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định phẫu thuật bằng hệ thống robot Da Vinci Xi. Theo bác sĩ Khánh, robot cung cấp hình ảnh phẫu trường ba chiều, độ phân giải cao và được phóng đại, giúp bác sĩ quan sát rõ các cấu trúc nằm sâu trong ổ bụng. Các cánh tay có khả năng xoay linh hoạt, hỗ trợ thao tác chính xác trong không gian hẹp, phẫu tích chính xác và tránh tổn thương các mạch máu quan trọng. Mục tiêu của ca mổ là loại bỏ toàn bộ tổn thương, đồng thời bảo tồn tối đa các cấu trúc lành, đặc biệt là nhu mô tụy lành và bó mạch lách (tránh hoại tử lá lách).

Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp tiếp cận vùng hậu cung mạc nối, các bác sĩ nhận thấy nang nằm ở bờ trên tụy, phía sau động mạch lách, kích thước khoảng 30 mm, xung quanh có tăng sinh mạch máu.

Ê Kíp tiến hành phẫu tích bờ dưới tụy từ thân đến đuôi, sau đó xác định động mạch lách ở bờ trên tụy. Bác sĩ cắt ngang thân tụy, bảo đảm diện cắt cách bờ tổn thương khoảng 1 cm. Toàn bộ thân và đuôi tụy cùng tổn thương dạng nang được di động, đồng thời bảo tồn bó mạch lách và lá lách.

Nhờ sự hỗ trợ của robot, ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Người bệnh mất máu không đáng kể. Sau mổ, chị Quỳnh không ghi nhận biến chứng rò tụy hoặc chảy máu. Người bệnh có thể đi lại sau một ngày, bắt đầu ăn thức ăn lỏng từ ngày thứ ba và xuất viện sau 5 ngày.

Kết quả giải phẫu bệnh như chẩn đoán ban đầu là tân sinh bọc dịch nhầy tụy. Diện cắt không còn tế bào bất thường. Việc phát hiện và xử lý tổn thương khi chưa tiến triển thành ung thư giúp người bệnh có tiên lượng tốt.

Theo bác sĩ Khánh, các tổn thương nang tụy ngày càng được phát hiện nhiều hơn nhờ người dân chủ động khám sức khỏe và sự phát triển của các phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng.

Siêu âm bụng thường là phương tiện sàng lọc ban đầu. Tuy nhiên, do tụy nằm sâu trong ổ bụng và hình ảnh có thể bị hạn chế bởi hơi trong đường tiêu hóa, một số tổn thương cần được đánh giá thêm bằng CT, MRI/MRCP hoặc siêu âm nội soi.

Người bệnh nên đi khám khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài như đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn trái, đau lan ra sau lưng, đầy bụng, khó tiêu dai dẳng, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, vàng da, vàng mắt hoặc nước tiểu sẫm màu. Viêm tụy cấp không rõ nguyên nhân cũng cần được đánh giá để tìm các tổn thương tiềm ẩn ở tụy.

Ngoài ra, tình trạng tiểu đường mới xuất hiện hoặc đường huyết đột ngột khó kiểm soát, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng bất thường khác, cũng cần được thăm khám và đánh giá đầy đủ. Việc phát hiện sớm các tổn thương nang tụy giúp bác sĩ theo dõi, đánh giá nguy cơ và can thiệp phù hợp, hạn chế tổn thương tiến triển thành ung thư.