Chị Tuyết, 28 tuổi, mắc bệnh Basedow gây cường giáp 10 năm, biểu hiện kháng thuốc, mắt lồi, phù mặt, tim đập nhanh, được chỉ định phẫu thuật ngăn biến chứng nguy hiểm.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, Basedow là bệnh tự miễn của tuyến giáp, cũng là nguyên nhân phổ biến nhất gây cường giáp với những biểu hiện đặc trưng gồm bướu giáp lan tỏa, lồi mắt, tim đập nhanh. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng nhiều nhất là trong độ tuổi 20-40. Nữ giới mắc bệnh nhiều gấp 5 lần nam giới.

Chị Tuyết được chẩn đoán mắc bệnh Basedow lúc 18 tuổi. Khi đó, hai thùy giáp của chị có nhân giáp nhỏ dưới 1 cm. Thời gian đầu, chị đáp ứng với điều trị nội khoa, triệu chứng bệnh được kiểm soát sau mỗi đợt uống thuốc. Khoảng ba năm nay dấu hiệu cường giáp rõ hơn, chị bị lồi mắt, phù mặt, nhịp tim thường xuyên trên 100 lần/phút. “Bệnh nhân cứ ngưng thuốc là những triệu chứng này bùng phát”, bác sĩ Hoàng nói. Ngoài ra, hai nhân giáp cũng tiến triển thành bướu giáp 5 cm và 6 cm.

Sức khỏe chị Tuyết suy giảm, hiệu quả làm việc giảm sút vì thường xuyên mệt mỏi, chán ăn. Chị được chỉ định phẫu thuật nhằm ngăn ngừa nguy cơ cường giáp tái phát cũng như ngăn bướu tăng kích thước gây chèn ép cơ quan xung quanh.

Bướu cường giáp là tình trạng tuyến giáp phát triển bất thường và tăng sản xuất hormone tuyến giáp, khiến cho nhiều chức năng trong cơ thể bị rối loạn, gọi là bướu giáp nhân độc. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh sẽ gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng tới tim mạch (tim đập nhanh, rung nhĩ, suy tim, tăng huyết áp), hệ thần kinh (dễ kích động, mất kiểm soát cảm xúc, run tay, yếu cơ), cơ xương khớp (xương bị yếu và dễ gãy, giảm khả năng vận động tay chân), mắt (mắt lồi, nhạy cảm với ánh sáng, suy giảm thị lực, loét giác mạc), cơn bão giáp đe dọa tính mạng.

ThS.BS.CKI Lê Thị Ngọc Hằng, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đánh giá, so với bướu giáp lành tính hoặc ác tính, bướu cường giáp là thách thức lớn đối với bác sĩ phẫu thuật. Biến chứng có thể gặp khi mổ u tuyến giáp là khàn tiếng do tổn thương dây thần kinh quặt ngược hoặc tê tay chân (hạ canxi máu) do tổn thương tuyến cận giáp. Với phẫu thuật bướu cường giáp, nguy cơ lớn nhất là chảy máu khó cầm.

Bác sĩ Hằng lý giải, do hệ mạch máu tăng sinh nhiều hơn, bướu cường giáp trông như một “hồ chứa máu”, bên trong là những mô giáp rất bở, không săn chắc như các trường hợp u tuyến giáp thông thường. Nếu bóc tách không khéo, máu sẽ chảy ở nhiều chỗ khó kiểm soát, dẫn đến lượng máu mất nhiều hơn và nguy cơ chảy máu hậu phẫu cao hơn. Do đó, nhiều trường hợp bướu cường giáp bị trì hoãn phẫu thuật, hoặc nếu phẫu thuật có nguy cơ biến chứng cao.

Bác sĩ điều trị ổn định tình trạng cường giáp cho chị Tuyết trước mổ để phòng nguy cơ tim mạch do một lượng lớn hormone tuyến giáp phóng thích vào máu lúc phẫu thuật. Sau hai tuần điều trị với thuốc kháng giáp, thuốc chẹn beta, xét nghiệm chức năng tuyến giáp về mức bình thường, nhịp tim dưới 100 lần/phút, bác sĩ tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân.

Bác sĩ Hằng và êkíp phẫu thuật với dao siêu âm có ưu điểm không gây bỏng mô, giúp cắt và cầm máu hiệu quả trong quá trình mổ. Trong vòng hơn hai giờ, bác sĩ “lách” dao mổ qua từng mạch máu nhỏ, bóc tách khối bướu, cắt bỏ gần hết tuyến giáp, tránh tổn thương mạch máu, kiểm soát nguy cơ chảy máu ồ ạt.

Bác sĩ chừa lại một ít mô giáp để phòng suy giáp sau mổ, bệnh nhân không phải uống hormone tuyến giáp suốt đời. Lượng máu mất không đáng kể, chị Tuyết không phải truyền máu. Các cơ quan lân cận như dây thần kinh quặt ngược thanh quản, khí quản, tuyến cận giáp… được bảo tồn chức năng.

Sau mổ một ngày, chị Tuyết ăn uống và nói chuyện bình thường, xuất viện hai ngày sau. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy bướu lành tính.

Theo bác sĩ Hoàng, bên cạnh bệnh Basedow, các nguyên nhân khác gây cường giáp bao gồm viêm tuyến giáp, nhân tuyến giáp hoạt động quá mức, dư thừa i-ốt, sử dụng quá nhiều thuốc hormone. Để phòng bệnh, người dân cần khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh với nhóm nguy cơ cao; thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý như bổ sung đủ i-ốt, không ăn thực phẩm chế biến sẵn, chiên rán, thức uống chứa cồn, chất kích thích; hạn chế stress, ngủ đủ giấc, tập thể dục, không hút thuốc lá…

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi