Bà Thị, 54 tuổi, không ho hay khó thở, khám sức khỏe bất ngờ phát hiện u phổi và dị tật phổi bẩm sinh hiếm gặp, được phẫu thuật kết hợp sinh thiết lạnh chẩn đoán ung thư.

“Đây là lần đầu tiên tôi gặp và mổ một trường hợp chỉ có hai thùy phổi phải”, PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chuyên gia 40 năm kinh nghiệm điều trị u phổi và các bệnh lý lồng ngực cho biết.

Kết quả chụp CT ghi nhận nốt đặc bất thường kích thước 1,2cm ở phân thùy S3, thùy trên phổi phải. Đồng thời, bác sĩ phát hiện người bệnh chỉ có hai thùy phổi phải thay vì ba thùy như cấu trúc thông thường.

Theo phó giáo sư Vĩnh, nhiều trường hợp bị mờ hoặc khuyết rãnh liên thùy phổi phải, dẫn đến thùy giữa và thùy trên nhập làm một, tỷ lệ mắc khoảng 11-35%. Tuy nhiên, trường hợp bà Thị, kết quả giải phẫu sau đó khẳng định người bệnh hoàn toàn không có thùy giữa phổi phải. Y văn hiện chỉ ghi nhận vài ca bệnh đơn lẻ do dị tật này quá hiếm gặp.

Bà Thị từng được phẫu thuật cắt toàn bộ giáp và dùng I-ốt phóng xạ điều trị ung thư tuyến giáp và lao ruột hơn 23 năm trước. Tuy nhiên, phó giáo sư Vĩnh đánh giá các bệnh lý này không liên quan đến bất thường cấu trúc phổi, nhiều khả năng đây là dị tật bẩm sinh.

Người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng hô hấp và cũng không biết mình mắc dị tật phổi bẩm sinh. Phó giáo sư Vĩnh giải thích, dù phổi bị khuyết một thùy, hai thùy còn lại đã hoạt động bù trừ chức năng trong nhiều năm nên người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, việc phải làm việc quá tải trong thời gian dài có thể khiến các thùy này dễ tổn thương, thậm chí hình thành khối u ác tính.

Phó giáo sư Vĩnh cho biết, thách thức lớn nhất của ca mổ là cấu trúc giải phẫu bất thường, các nhánh phế quản và mạch máu thay đổi vị trí, không có khe liên thùy rõ ràng như bình thường.

Nếu phẫu thuật nội soi truyền thống bị hạn chế tầm nhìn trong không gian hẹp, khó định vị, dễ dẫn đến nguy cơ bóc tách nhầm hoặc tổn thương các cấu trúc mạch máu quan trọng. Trong khi đó mổ mở tuy có thể quan sát dễ dàng hơn nhưng lại gây sang chấn lớn, mất nhiều máu và khiến quá trình hồi phục của người bệnh kéo dài.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định phẫu thuật nội soi có sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi thế hệ mới để quan sát rõ hệ thống mạch máu, phế quản để bóc tách khối u an toàn và bảo tồn tối đa nhu mô phổi lành cho người bệnh.

Do cấu trúc phổi của người bệnh khuyết hoàn toàn thùy giữa, hệ thống mạch máu và phế quản thay đổi vị trí, chằng chịt và không có khe ngăn cách rõ ràng nên chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến biến chứng chảy máu hoặc ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của người bệnh.

Êkíp vừa dựa vào hình ảnh dựng từ CT trước mổ vừa đánh giá trực tiếp qua hình ảnh phóng đại lên đến 15 lần của hệ thống camera 3D cùng bốn cánh tay robot linh hoạt xoay 540 độ, để phân định ranh giới giữa mô lành và vùng u ác tính, tiếp cận tổn thương, lấy mẫu bệnh phẩm một cách an toàn.

Kết quả sinh thiết lạnh xác định khối u ác tính, giai đoạn T1b, không hạch, không di căn, êkíp tiến hành cắt bỏ phân thùy S3 chứa u để triệt căn ung thư và bảo tồn mô phổi lành, đảm bảo chức năng hô hấp cho người bệnh.

Bà Thị hồi phục nhanh nhờ phẫu thuật robot ít xâm lấn, chức năng hô hấp được bảo tồn tốt, có thể vận động nhẹ nhàng và xuất viện sau 3 ngày. Do phát hiện u ở giai đoạn sớm và diện cắt sạch tế bào ác tính, người bệnh không cần điều trị bổ sung sau mổ.

Phó giáo sư Vĩnh nhấn mạnh, ung thư phổi giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng nên thường phát hiện muộn hoặc dễ bị bỏ sót nếu thăm khám thông thường. Người lớn tuổi, đang hút thuốc hoặc từng hút thuốc, làm việc trong môi trường khói bụi hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi nên khám sức khỏe và tầm soát định kỳ theo tư vấn của bác sĩ. Những trường hợp có dị dạng hoặc bất thường cấu trúc phổi bẩm sinh cũng cần được theo dõi định kỳ để phát hiện sớm tổn thương và can thiệp phù hợp.

* Tên người bệnh đã được thay đổi