Anh Hải (48 tuổi, TP.HCM) hút dầu diesel bằng miệng trong lúc sửa chữa xe hơi ở nhà, sau đó sặc dầu, ho, chẩn đoán viêm phổi hít.

Một ngày sau, sốt từng cơn, đau mỏi toàn thân, mệt nên đến khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) khám.

Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Mai Khuê, đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp cho biết, sau khi khai thác bệnh sử ghi nhận người bệnh có sặc dầu diesel và sau đó xuất hiện triệu chứng ho, khó thở, đau ngực sau 24h. Tại bệnh viện, ghi nhận bệnh nhân có kết quả xét nghiệm ghi nhận số lượng bạch cầu tăng lên 14.100 tế bào/µl (cao hơn ngưỡng thông thường là 4.000-10.000), chỉ số CRP ở mức 122 mg/L, cao gấp 12 lần thông thường, cho thấy tình trạng viêm đáng kể. Hình ảnh X-quang ngực phát hiện đám mờ ở vùng dưới phổi phải. Kết quả chụp CT ngực sau đó ghi nhận tổn thương dạng đông đặc, xung quanh có vùng kính mờ ở phần dưới cả hai phổi, gợi ý tình trạng viêm phổi.

Bác sĩ chẩn đoán người bệnh viêm phổi hít do dầu và hương liệu, đồng thời chỉ định nhập viện điều trị và theo dõi tình trạng nhiễm trùng phổi.

Diesel là nhiên liệu lỏng được sản xuất chủ yếu từ dầu mỏ, gồm hỗn hợp các hợp chất hydrocarbon và một lượng nhỏ phụ gia. Nhiên liệu này được sử dụng phổ biến cho động cơ diesel trên xe tải, xe buýt, tàu thủy, máy móc công nghiệp và máy phát điện.

Theo bác sĩ Khuê, khi sặc dầu diesel, dầu có thể bị hít vào đường hô hấp thay vì đường tiêu hóa, các thành phần trong nhiên liệu có thể gây tổn thương trực tiếp niêm mạc và mô phổi, kích hoạt phản ứng viêm. Thông qua các cơ chế khác nhau bao gồm phá hủy surfactant, kích ứng phản ứng hóa học gây viêm tại chỗ, phá hủy màng phế nang mao mạch, tổn thương có thể làm ảnh hưởng đến hoạt động của phế nang, nơi trao đổi oxy, gây ho, sốt, mệt mỏi và khó thở .Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy hô hấp. Bên cạnh đó, tình trạng viêm này có thể làm phá vỡ hàng rào bảo vệ của đường hô hấp và gây tình trạng bội nhiễm vi khuẩn.

Viêm phổi sau hít dầu không hoàn toàn giống viêm phổi do vi khuẩn thông thường. Tổn thương ban đầu có thể xuất phát từ phản ứng viêm do hóa chất, sau đó có thể xuất hiện nhiễm khuẩn thứ phát. Vì vậy, việc đánh giá triệu chứng, xét nghiệm và hình ảnh phổi giúp bác sĩ xác định hướng điều trị phù hợp.

Người bệnh được điều trị bằng kháng sinh đường tĩnh mạch, thuốc chống viêm và thuốc hỗ trợ làm loãng đờm, đồng thời theo dõi các chỉ số hô hấp, tình trạng viêm và huyết áp. Bác sĩ đã tiến hành nội soi phế quản để đánh giá đường thở, hút dầu đọng (nếu có), hút dịch phế quản nuôi cấy vi sinh xác định tác nhân bội nhiễm. Kết quả nội soi phế quản ghi nhận bình thường, xét nghiệm dịch phế quản âm tính với vi trùng, vi khuẩn.

Sau hơn một tuần điều trị, người bệnh ổn định và được xuất viện, tiếp tục dùng thuốc theo đơn và tái khám theo lịch hẹn để đánh giá khả năng hồi phục.

Bác sĩ Khuê khuyến cáo, không nên dùng miệng hút dầu diesel hoặc các loại nhiên liệu từ bình chứa, đường ống vì có nguy cơ sặc vào đường hô hấp. Khi cần hút hoặc chuyển nhiên liệu, nên sử dụng thiết bị chuyên dụng để tránh tiếp xúc trực tiếp.

Nếu lỡ sặc dầu, người gặp nạn cần dừng ngay việc tiếp xúc với nhiên liệu, đến nơi thông thoáng và được đánh giá y tế sớm. Không nên tự gây nôn hoặc áp dụng các biện pháp xử lý tại nhà khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Khi xuất hiện sốt, ho kéo dài, đau ngực, khó thở hoặc tình trạng mệt mỏi tăng dần sau sự cố, cần đến cơ sở y tế ngay, bởi tổn thương phổi có thể tiến triển sau khi hít phải nhiên liệu.

*Tên người bệnh đã được thay đổi