Anh Toàn, 36 tuổi, hoại tử cả hai chỏm xương đùi gây đau dữ dội, phải từ bỏ lái xe tải; vừa được phẫu thuật thay khớp háng thành công.

6 năm trước, anh Toàn bắt đầu xuất hiện những cơn đau ở vùng lưng, mông, đùi, gối. Anh tập trung điều trị cơn đau ở những vị trí này. Tuy nhiên, tình trạng ngày càng nghiêm trọng và đau lan đến vùng khớp háng, khiến mỗi cử động chân đều khó khăn. Anh buộc phải từ bỏ công việc lái xe tải từ 3 năm nay.

Kết quả chụp X-quang và khám lâm sàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy anh Toàn bị hoại tử chỏm xương đùi ở cả hai chân, đã tiến triển đến giai đoạn IV. Chỏm xương đùi bị xẹp, biến dạng nặng, sụn khớp hư hại nghiêm trọng, khiến ổ cối bị ma sát và chèn ép nhiều hơn, gây mất xương, biến dạng cấu trúc khớp. ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, cho biết những trường hợp hoại tử chỏm xương đùi như anh Toàn thường có nguyên nhân lạm dụng rượu bia và thuốc lá, sử dụng các thuốc có chứa corticosteroid trong thời gian dài hoặc từng có chấn thương ở khớp háng. Tuy nhiên, một số trường hợp, có thể không tìm ra nguyên nhân cụ thể gây bệnh (vô căn).

Ở giai đoạn đầu, hoại tử chỏm xương đùi dễ bị chẩn đoán nhầm với các tình trạng khác. Khi không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh gây đau, cứng khớp, hạn chế vận động sinh hoạt. Về lâu dài, cơn đau và giới hạn vận động do hoại tử chỏm xương đùi làm thay đổi dáng đi, sự phân bố lực, ảnh hưởng đến khớp gối và cột sống.

Trường hợp anh Toàn, hiện điều trị bảo tồn không còn hiệu quả. Để chấm dứt đau đớn và khôi phục chức năng vận động, anh Toàn được chỉ định thay khớp háng ở cả hai chân, bắt đầu với chân phải. Trước mổ, bác sĩ số hóa các dữ liệu phim X-quang của người bệnh và sử dụng phần mềm TraumaCAD chuyên dụng trong thay khớp để đo chiều dài chân, tính toán đường kính, khoảng cách giữa các thành phần khớp háng, sức căng nhóm cơ dạng… Từ đó lựa chọn kích thước khớp nhân tạo, hướng đặt khớp, kỹ thuật mổ… phù hợp, đảm bảo khớp háng nhân tạo có cấu trúc giải phẫu gần giống với khớp tự nhiên của người bệnh. Nhờ đó khi vận động sau mổ, người bệnh không có cảm giác cộm chân, khôi phục chức năng khớp háng.

Anh Toàn được phẫu thuật bằng kỹ thuật SuperPATH ít xâm lấn. Bác sĩ rạch một đường nhỏ khoảng 6-8 cm, vén các gân cơ xung quanh để tiếp cận khớp háng. Sau đó loại bỏ các thành phần hư tổn và thay khớp háng nhân tạo vào. Việc không cắt các gân cơ quanh khớp háng và giữ nguyên cấu trúc giải phẫu giúp người bệnh ít đau, phục hồi nhanh hơn. Ngày đầu tiên sau mổ, anh Toàn được tập đi lại ngay, hỗ trợ giảm đau, thúc đẩy tuần hoàn máu.

Hai tháng sau, người bệnh thay khớp háng chân trái. Bác sĩ cân bằng lại chiều dài hai chân và kết thúc ca mổ sau 40 phút. Người bệnh xuất viện sau mổ 24h trong tình trạng có thể tự đi lại, không cần dụng cụ hỗ trợ. Tiên lượng sau khoảng 1 tháng, anh Toàn có thể trở lại với công việc lái xe đường dài.

Theo bác sĩ Học, ở giai đoạn đầu, bệnh hoại tử chỏm xương đùi thường diễn tiến âm thầm, khó phát hiện. Khi tổn thương kéo dài, chỏm xương đùi có thể xẹp, gây thoái hóa khớp háng thứ phát và ảnh hưởng đến ổ cối. Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể cần các kỹ thuật chuyên biệt để tái tạo ổ cối trước khi đặt khớp nhân tạo. Điều này có thể gây tốn kém chi phí và kéo dài thời gian phục hồi. Do đó, khi phát hiện các dấu hiệu bất thường ở hệ cơ xương khớp, người bệnh nên nhanh chóng đi khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác.

Những trường hợp có chỉ định mổ, người bệnh nên sớm phẫu thuật. Với các kỹ thuật thay khớp bảo tồn cơ hiện nay như SuperPATH, ABMS… người bệnh có thể đi lại ngay ngày đầu sau mổ và bước đi vững vàng chỉ sau vài ngày.

* Tên người bệnh đã được thay đổi