Ông Thanh, 57 tuổi, liệt nửa người do xuất huyết não sâu; bác sĩ dùng robot định vị lấy máu tụ song song điều chỉnh đông cầm máu để ca mổ diễn ra an toàn.

Ông Thanh được gia đình đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu. Bệnh viện lập tức kích hoạt quy trình Code Stroke (báo động đột quỵ), huy động êkíp đa chuyên khoa ưu tiên thăm khám, chụp CT, MRI sọ não, xác định thể loại đột quỵ khẩn cấp để lập phương án điều trị kịp thời.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết kết quả chụp CT sọ não của người bệnh ghi nhận khối xuất huyết gần 70 ml tại nhân bèo trái, vị trí nằm sâu trong bán cầu não. Khối máu tụ lớn gây hiệu ứng choán chỗ, chèn ép nhu mô não xung quanh. Tri giác người bệnh tiếp tục giảm, sức cơ nửa người phải yếu rõ.

Ông Thanh được chỉ định phẫu thuật khẩn cấp bằng robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) Modus V Synaptive, lấy khối máu tụ để giải phóng chèn ép não. Tuy nhiên, trở ngại lớn là người bệnh đang dùng thuốc chống đông để điều trị bệnh nền. Thuốc làm giảm khả năng đông máu, khiến tình trạng chảy máu khi vỡ mạch máu não càng khó kiểm soát hơn, đồng thời tăng nguy cơ xuất huyết trong và sau phẫu thuật.

“Thông thường, gần như tất cả trường hợp rối loạn đông máu đều cần ổn định tình trạng trước mọi ca phẫu thuật nhằm hạn chế nguy cơ chảy máu”, bác sĩ Tấn Sĩ nói, tuy nhiên với trường hợp đột quỵ của ông Thanh, khối máu tụ gần 70 ml đang chèn ép não và tiếp tục tạo phản ứng viêm hủy hoại não, việc trì hoãn phẫu thuật để chờ các chỉ số đông máu trở về mức cho phép có thể khiến tổn thương thần kinh tiến triển, đe dọa tính mạng người bệnh. Bác sĩ phải xử lý đồng thời hai vấn đề, vừa điều chỉnh khả năng đông cầm máu bằng chế phẩm máu, vừa khẩn trương chuẩn bị phẫu thuật để giải phóng chèn ép não, không thể chờ đợi lâu.

Êkíp chỉ định truyền chế phẩm máu phù hợp nhằm bổ sung các thành phần cần thiết cho quá trình đông cầm máu, hỗ trợ khắc phục tình trạng rối loạn đông máu liên quan đến thuốc chống đông, hạn chế nguy cơ xuất huyết tiếp diễn và tái chảy máu sau mổ. Cùng lúc, bác sĩ gây mê hồi sức theo dõi sát tình trạng huyết động, các chỉ số đông máu để điều chỉnh điều trị phù hợp trong suốt quá trình can thiệp.

Một thách thức khác là khối xuất huyết lớn của ông Thanh nằm sâu tại nhân bèo trái, gần các cấu trúc thần kinh quan trọng. Nếu không có robot với khả năng định vị chuẩn xác, bác sĩ rất khó tiếp cận và lấy gần 70 ml máu tụ an toàn, hạn chế tối đa tổn thương nhu mô não lành, tránh làm nặng thêm tình trạng yếu liệt sau phẫu thuật.

Để xử lý, bác sĩ đưa dữ liệu hình ảnh não của ông Thanh vào phần mềm chuyên dụng của robot, qua đó tái tạo hình ảnh não ba chiều, xác định vị trí, kích thước khối máu tụ và mối tương quan với các cấu trúc thần kinh xung quanh. Êkíp mô phỏng cuộc mổ, tính toán nhiều hướng tiếp cận trước khi lựa chọn hành lang phù hợp từ bề mặt não đến trung tâm khối máu tụ, hạn chế ảnh hưởng các bó dẫn truyền thần kinh quan trọng.

Dưới sự hỗ trợ của robot và hệ thống định vị, êkíp mở đường tiếp cận nhỏ, đưa ống nong từng bước xuống vùng xuất huyết theo hành lang đã hoạch định. Ống nong tạo lối đi đến tổn thương nằm sâu mà không cần mở rộng nhu mô não. Qua lòng ống, bác sĩ hút máu tụ từng phần, đồng thời tìm và kiểm soát các điểm chảy máu.

Trong suốt quá trình lấy máu tụ, êkíp gây mê hồi sức tiếp tục theo dõi các chỉ số đông máu để kịp thời điều chỉnh khi cần, hạn chế chảy máu trong mổ và nguy cơ tái xuất huyết.

Sau khi lấy phần lớn khối máu tụ, kiểm tra và kiểm soát chảy máu, bác sĩ từ từ rút ống nong, kết thúc phẫu thuật. Ống nong là dụng cụ có dạng hình trụ, làm từ vật liệu y tế chuyên dụng, giúp nhẹ nhàng tách mô não sang hai bên thay vì cắt bỏ mô để tạo đường vào. Khi rút ống, mô não xung quanh dần khép lại tự nhiên, hạn chế tổn thương thêm vùng não lành.

Hình ảnh CT kiểm tra sau mổ ghi nhận khối máu tụ được lấy gần hết, tình trạng chèn ép não giảm rõ, không ghi nhận ổ xuất huyết mới. Ông Thanh tiếp tục được theo dõi tích cực, kiểm soát huyết áp, các chỉ số đông máu và nguy cơ tái xuất huyết. Sau một tuần, ông có thể tự ngồi dậy, giao tiếp với người thân, vận động tay chân bên phải tốt hơn và bắt đầu tập đi.

Khi tình trạng ổn định, ông được chuyển sang chương trình phục hồi chức năng nhằm cải thiện vận động và khả năng tự thực hiện các sinh hoạt hàng ngày. Bác sĩ đồng thời đánh giá lại chỉ định sử dụng thuốc chống đông, cân nhắc thời điểm và phác đồ điều trị phù hợp sau xuất huyết não để cân bằng giữa nguy cơ hình thành huyết khối và tái chảy máu.

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, với những trường hợp xuất huyết não thể tích lớn, nằm sâu và kèm rối loạn đông máu như ông Thanh, hiệu quả điều trị phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa cấp cứu đột quỵ, gây mê hồi sức và ngoại thần kinh. Bên cạnh xử trí khối máu tụ kịp thời, việc kiểm soát đông cầm máu và hạn chế tổn thương thêm mô não lành có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng phục hồi sau mổ.

Bác sĩ khuyến cáo người đang sử dụng thuốc chống đông cần tuân thủ đúng chỉ định, tái khám định kỳ, không tự ý tăng, giảm liều hoặc ngưng thuốc. Khi xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội, mất thăng bằng hoặc rối loạn ý thức, cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi