Bé Thúy (8 tuổi, Đồng Nai), nhập viện vì vảy nến thể mủ toàn thân bùng phát dữ dội, chị Hòa, mẹ bé, cũng phát hiện mắc vảy nến thể mảng.

Cách đây hai tháng, bé Thúy bắt đầu xuất hiện vài nốt đỏ, bong vảy gây rát ở tay, chân. Nghĩ con bị dị ứng thời tiết hoặc viêm da thông thường, gia đình tự mua thuốc bôi và thuốc uống cho bé, các tổn thương nhanh chóng cải thiện.

Đến đầu tháng 10, tổn thương tái phát. Tại phòng khám gần nhà, bé được chẩn đoán viêm da cơ địa, kê thuốc uống và thuốc bôi trong 1 tuần. Tuy nhiên, sau khoảng 5 ngày dùng thuốc, da bé xuất hiện nhiều mụn mủ nhỏ li ti, các mảng đỏ nhanh chóng lan rộng khắp lưng, ngực, đùi và da đầu. Bé ngứa rát dữ dội, sốt, mệt mỏi, mất ngủ vì khó chịu.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – quận 7 cũ), PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm, Trưởng khoa Miễn dịch Lâm sàng, thăm khám chỉ định xét nghiệm và sinh thiết da. Kết quả xác định bé mắc vảy nến thể mủ toàn thân, một thể bệnh ít gặp ở trẻ em thường có liên quan đến đột biến gene IL36RN và CARD14, có thể diễn tiến nặng và đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời. Trước tình trạng tổn thương da lan rộng, kèm sốt cao trong đợt cấp, bác sĩ chỉ định cho bé nhập viện.

Trong thời gian này, mẹ bé cũng xuất hiện nhiều sẩn đỏ trên tay. Bác sĩ thăm khám và chẩn đoán chị mắc vảy nến thể mảng mức độ nhẹ.

Theo PGS Lâm, vảy nến là bệnh viêm mạn tính qua trung gian miễn dịch, có liên quan đến yếu tố di truyền và các tác nhân khởi phát từ môi trường. Bà ngoại Thúy có tiền sử bị vảy nến thể mảng với biểu hiện nhẹ. Bác sĩ nghi ngờ yếu tố di truyền góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhưng không quyết định hoàn toàn thời điểm khởi phát hay thể bệnh. Tuy nhiên, nguy cơ cao hơn không có nghĩa là các thành viên khác trong gia đình đều sẽ mắc bệnh này. Bệnh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như môi trường, căng thẳng…

Vảy nến có nhiều thể như thể mảng, thể giọt, thể khớp, thể mủ… Trong đó thể mảng là thể phổ biến nhất, thường biểu hiện bằng các mảng da đỏ, ranh giới rõ, trên bề mặt phủ vảy trắng bạc, dễ bong tróc. Tổn thương hay gặp ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối và thân mình. Vảy nến thể mủ toàn thân ít gặp hơn, đặc trưng bởi các mụn mủ vô khuẩn xuất hiện trên nền da đỏ viêm, có thể lan ra nhiều vùng cơ thể. Bệnh không chỉ gây đau rát, ngứa ngáy mà còn có nguy cơ dẫn đến các rối loạn điều hòa miễn dịch. Một số yếu tố như nhiễm trùng, nhiễm virus, căng thẳng kéo dài, béo phì hoặc việc sử dụng, ngừng một số thuốc không đúng cách có thể khởi phát hay làm nặng bệnh ở người có nguy cơ. Căng thẳng kéo dài khi con mắc bệnh tự miễn có thể là yếu tố kích hoạt bệnh vốn đã tiềm ẩn ở chị Hòa.

Với bé Thúy, mục tiêu điều trị trước mắt là kiểm soát đợt viêm cấp, cải thiện tổn thương da và theo dõi nguy cơ biến chứng. Bác sĩ lựa chọn thuốc ức chế miễn dịch toàn thân có thành phần và liều lượng phù hợp cho trẻ em, kết hợp thuốc bôi đặc hiệu, chăm sóc da và theo dõi sát sinh hiệu và chức năng gan thận của trẻ. Trong khi đó, mẹ bé được điều trị riêng theo phác đồ cho tình trạng vảy nến thể mảng mức độ nhẹ, bằng thuốc uống và thuốc bôi có tác dụng giảm ngứa, giảm khô và bong vảy da.

Sau 7 ngày, sức khỏe bé Thúy ổn định, các tổn thương da cải thiện, được xuất viện và tái khám định kỳ. Tình trạng của chị Hòa cũng tiến triển tốt sau điều trị, tiếp tục tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát bệnh lâu dài.

PGS Lâm cho biết vảy nến có thể bị nhầm với một số bệnh da khác như viêm da cơ địa, nấm da… do cùng gây đỏ da, bong vảy, ngứa… Việc tự mua thuốc điều trị khi chưa xác định đúng bệnh có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm chẩn đoán và xử trí phù hợp. Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng thuốc không rõ thành phần hoặc tự ngừng corticosteroid đột ngột, bởi một số trường hợp có thể bùng phát bệnh nặng hơn.

Tại Việt Nam, ước tính khoảng 1,5%-2% dân số mắc bệnh vảy nến. Bệnh có thể khởi phát ở bất kỳ lứa tuổi nào và tỷ lệ mắc ở nam và nữ gần như ngang nhau. Mục tiêu điều trị là kiểm soát bệnh, đưa quá trình tái tạo tế bào da trở về tốc độ bình thường. Dù chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, bệnh có thể được kiểm soát tốt nếu điều trị phù hợp và duy trì chăm sóc da đúng cách. Bên cạnh đó, dưỡng ẩm thường xuyên, ngừng hút thuốc lá và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần cải thiện tình trạng bệnh.

Vảy nến có thể gây ra các biến chứng ở khớp như viêm khớp biến dạng khớp, ở mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi, viêm màng bồ đào… Ngoài ra vảy nến còn có thể kết hợp với các bệnh khác như đái tháo đường type 2, cao huyết áp, bệnh chuyển hóa hoặc các bệnh tự miễn khác như bệnh celiac, xơ cứng…

Khi trẻ xuất hiện các mảng da đỏ bong vảy kéo dài, tái đi tái lại hoặc lan rộng, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện, có chuyên khoa Miễn dịch Lâm sàng hay Da liễu để được chẩn đoán chính xác. Nếu trẻ nổi mụn mủ lan tỏa, sốt, mệt mỏi hoặc có biểu hiện bất thường toàn thân, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời. Điều trị đúng thể bệnh, theo dõi đều đặn và tránh các yếu tố khởi phát có thể giúp kiểm soát vảy nến tốt hơn, hạn chế những đợt bùng phát nghiêm trọng.

*Tên nhân vật đã được thay đổi