Ông Điền, 71 tuổi, nhiều lần ngất xỉu không rõ nguyên nhân, bác sĩ chẩn đoán hẹp nặng 3 mạch máu tim dù không có triệu chứng đau ngực, khó thở của bệnh mạch vành.

Hai tháng trước ông Điền đang dắt xe thì đột ngột ngất xỉu, vài phút sau mới tỉnh lại. Những tuần sau đó ông không thấy đau ngực hay khó chịu, vẫn sinh hoạt bình thường nên không đi khám. Gần đây ông ngất thêm ba lần nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra.

 ThS.BS Phạm Đỗ Anh Thư, Trưởng Đơn vị Bệnh van tim, Trung tâm Tim mạch, cho biết triệu chứng của bệnh nhân gợi ý tình trạng thiếu máu não hoặc bệnh lý loạn nhịp tim. Kết quả chụp CT não không ghi nhận bất thường, điện tâm đồ chỉ xác định hai cơn nhanh nhĩ ngắn. Tuy nhiên, chụp CT mạch vành cho thấy các nhánh mạch máu nuôi tim gồm động mạch liên thất trước, động mạch vành phải và động mạch mũ hẹp từ 60-90%.

 “Đây chính là nguyên nhân gây ra những cơn ngất cho người bệnh”, bác sĩ Thư nhận định, thêm rằng ngất không phải triệu chứng đặc hiệu của bệnh mạch vành nên dễ khiến bệnh nhân bỏ qua hoặc lầm tưởng mắc bệnh lý thần kinh, hạ đường huyết, loạn nhịp tim…

 GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đánh giá, hệ mạch vành của bệnh nhân hẹp nặng, khiến tim không thể bơm máu hiệu quả để đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể. Nếu không can thiệp nong mạch ngay, tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim dễ diễn tiến nặng, tăng nguy cơ suy tim, ngừng tim.

 Giáo sư Nhân cùng ê kíp đưa dây dẫn qua các nhánh mạch vành bị tắc, dùng bóng nong tái thông dòng chảy, kết hợp với siêu âm trong lòng mạch (IVUS), lần lượt đặt ba stent mở rộng ba nhánh mạch máu nuôi tim. Một ngày sau can thiệp, bệnh nhân hồi phục, sinh hoạt bình thường và xuất viện sau hai ngày.

 Bệnh mạch vành xảy ra khi các mạch máu chính cung cấp máu cho tim bị hẹp hoặc tắc nghẽn do mảng xơ vữa. Khác với hội chứng động mạch vành cấp (mạch vành bị tắc nghẽn cấp tính do mảng xơ vữa bị nứt vỡ hoặc do huyết khối), bệnh mạch vành mạn thường diễn tiến âm thầm. Đến khi mạch máu hẹp nặng hoặc tắc hoàn toàn, bệnh nhân mới xuất hiện triệu chứng đau ngực, khó thở, tim đập nhanh, đổ mồ hôi, mệt mỏi… Lúc này bệnh đã tiến triển nặng, gây ra các biến chứng nguy hiểm như suy tim, nhồi máu cơ tim, thậm chí đột tử.

 Bác sĩ Thư cho biết, xơ vữa động mạch là nguyên nhân chủ yếu gây hẹp mạch vành. Đây là quá trình tích tụ từ từ của mảng bám trong các động mạch ở khắp cơ thể. Các yếu tố góp phần đẩy nhanh quá trình này bao gồm tuổi tác (nam trên 45 tuổi và nữ trên 55 tuổi), tiền sử gia đình, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, thiếu hoạt động thể chất, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, căng thẳng kéo dài, bệnh mạn tính (tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, rối loạn nhịp tim)…

 Ông Điền lớn tuổi, bị tăng huyết áp, đái tháo đường nhiều năm, cộng thêm tình trạng nhịp nhanh thất – một dạng rối loạn nhịp. Những yếu tố này thúc đẩy quá trình xơ vữa diễn ra nhanh hơn, khiến lòng mạch bị thu hẹp và dẫn tới bệnh ba nhánh mạch vành.

 Triệu chứng dễ nhận biết nhất của bệnh mạch vành là đau thắt ngực, cơn đau có thể lan ra cổ, hàm, vai và cánh tay. Một số dấu hiệu khác gồm khó thở, mệt mỏi, đầy bụng, tiêu hóa kém, buồn nôn… Trường hợp ông Điền, hẹp mạch vành gây ngất, là rất ít gặp, theo giáo sư Nhân.

 Để phòng nguy cơ mắc bệnh mạch vành sớm, mỗi người (kể cả người trẻ ở độ tuổi 20-30), đặc biệt nếu có bố mắc bệnh này và tử vong trước 65 tuổi, mẹ tử vong trước 60 tuổi, cần tuân thủ chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh, tránh thừa cân – béo phì, tập thể dục đều đặn và khám sức khỏe tim mạch 6 tháng một lần để tầm soát sớm.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi