Ông Định (63 tuổi, TP.HCM) đi khám vì hai mắt mờ đột ngột, bác sĩ phát hiện nhồi máu não, kịp thời điều trị trong “khung giờ vàng”.

Sau giấc ngủ trưa, ông Định nhận thấy chỉ trong khoảng một giờ, hai mắt từ nhìn rõ bỗng mờ hẳn, chỉ còn thấy bóng lấp loáng. Nghĩ đến cườm nước (glaucoma) gia đình đưa ông đến Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) kiểm tra.

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Huy Vũ Tùng, Phó khoa Mắt, cho biết khi tiếp nhận, người bệnh không có triệu chứng bất thường khác ngoài nhìn mờ, thị lực mắt phải 3/10, mắt trái 2/10; chỉ số sinh hiệu ổn định. Kiểm tra bằng sinh hiển vi (kính phóng đại cấu trúc mắt) ghi nhận thủy tinh thể hai mắt có màng đục. Tuy nhiên, bác sĩ đánh giá bệnh ở giai đoạn sớm, không phải là nguyên nhân chủ yếu gây suy giảm thị lực đột ngột.

Bác sĩ khai thác kỹ tiền sử bệnh để truy vết nguyên nhân, ông Định cho biết mắc tăng huyết áp hơn 10 năm, đang dùng thuốc hàng ngày. Bác sĩ nhận thấy mi mắt trái người bệnh có dấu hiệu sụp xuống so với bên phải. Kiểm tra vận động, ông khó giơ tay trái lên cao, bác sĩ nghi ngờ đột quỵ.

Trung tâm Mắt Công nghệ cao lập tức hội chẩn khẩn với Trung tâm Khoa học Thần kinh, Đơn vị Can thiệp Thần kinh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp. Người bệnh được chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) khẩn bằng hệ thống MRI 3 Tesla (Đức) để tầm soát chuyên sâu. Kết quả ghi nhận vùng thùy chẩm phải có biểu hiện nhồi máu não, kèm nhiều tổn thương nghi do bệnh lý mạch máu nhỏ; đồng thời động mạch não sau hai bên hẹp nặng hoặc tắc. Các bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị đột quỵ nhồi máu não giờ thứ hai.

Bác sĩ nội trú CKI Trần Bình An, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, cho biết triệu chứng đột quỵ phụ thuộc vào vùng não bị thiếu máu. Thùy chẩm nằm ở phía sau não, giữ vai trò quan trọng trong tiếp nhận và xử lý thông tin thị giác.

Khi vùng não này bị thiếu máu, người bệnh có thể đột ngột mất một phần thị trường hoặc xuất hiện các rối loạn thị giác khác. Đặc biệt, nhồi máu thùy chẩm phải thường gây mất nửa thị trường bên trái ở cả hai mắt. Trong trường hợp tổn thương đồng thời hai thùy chẩm, người bệnh có thể giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí mất thị giác do nguyên nhân tại não.

Ngoài rối loạn thị giác, đột quỵ tuần hoàn sau có thể đi kèm nhìn đôi, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc yếu liệt tay chân, tùy vị trí và phạm vi tổn thương.

“Mờ mắt đột ngột là khởi phát của đột quỵ não. Do không phải là dấu hiệu điển hình, nhiều người có thể chủ quan, bỏ qua thời điểm vàng điều trị, dẫn đến nguy cơ đối mặt với di chứng tàn tật, thậm chí nguy hiểm tính mạng”, bác sĩ An giải thích.

May mắn, người bệnh đến trong khung giờ vàng 4,5 tiếng sau đột quỵ, lập tức được tiêm thuốc tiêu sợi huyết qua đường tĩnh mạch để làm tan máu đông, tái thông mạch máu, khôi phục dòng máu lên vùng não bị tắc nghẽn, đồng thời hạn chế tổn thương não thêm.

Chỉ 30 phút sau khi bắt đầu điều trị tiêu sợi huyết, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt, sức cơ tay chân bên trái đạt 4/5, thị lực cải thiện lên 5/10. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và điều trị tại Trung tâm Khoa học Thần kinh. Sau 4 ngày điều trị, ông Định được xuất viện với tình trạng lâm sàng cải thiện đáng kể.

Nhồi máu não xảy ra khi một mạch máu bị tắc khiến vùng não phía sau không được cung cấp đủ máu và oxy. Bệnh thường liên quan đến bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu hoặc các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động.

Ông Định bị tăng huyết áp lâu năm, dẫn đến thúc đẩy xơ vữa, làm hẹp lòng mạch và giảm lưu lượng máu lên não. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ, cục máu đông có thể gây tắc mạch, cản trở máu và oxy đến não, dẫn đến nhồi máu não. Do đó, bác sĩ lưu ý người bệnh cần theo dõi, kiểm soát chỉ số huyết áp chặt chẽ để ngăn ngừa tái phát.

Nhồi máu não phổ biến, chiếm khoảng 85% các trường hợp đột quỵ não. Bệnh có thể điều trị nếu kịp thời can thiệp ở “khung giờ vàng” (trong vòng 4,5 giờ tính từ thời điểm khởi phát triệu chứng đột quỵ, một số trường hợp có thể mở rộng từ 6 đến 24 giờ).

Tuy nhiên, người bệnh nên được chẩn đoán và can thiệp càng sớm càng tốt, bởi mỗi một phút thiếu máu nuôi, người bệnh có thể mất đi gần 2 triệu tế bào não không thể phục hồi. Tùy theo tình trạng, mức độ tổn thương mà bác sĩ chỉ định thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp nội mạch lấy huyết khối.

Bác sĩ Tùng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyến cáo người cao tuổi, có kèm bệnh nền cần kiểm soát tốt các chỉ số sức khỏe và tuân thủ điều trị. Nếu nhận thấy bất thường, đặc biệt là dấu hiệu trong quy tắc F.A.S.T (cảnh báo đột quỵ), gồm F (Face – mặt): một bên mặt bị xệ hoặc không thể cử động bình thường; A (Arms – tay): một tay yếu hoặc rơi xuống, không thể giữ vững; S (Speech – lời nói): nói không rõ hoặc không thể nói được; T (Time – thời gian): khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu điều trị đột quỵ gần nhất.

Mắt có mối liên hệ chặt chẽ với não thông qua dây thần kinh thị giác và các đường dẫn truyền thị giác. Triệu chứng mắt mờ hoặc mất thị lực đột ngột còn thể cảnh báo u não, xuất huyết não. Do đó, nếu nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột, đặc biệt khi kèm đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn, cần đến bệnh viện để được khám và điều trị kịp thời, giúp bảo tồn thị lực và sức khỏe lâu dài.

 *Tên người bệnh đã được thay đổi