Tăng 20kg sau khi sinh con, thỉnh thoảng đau hạ sườn phải, buồn nôn, đầy hơi, chị Phụng (36 tuổi) đi khám giảm cân, phát hiện đa polyp túi mật do dư thừa cholesterol.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – quận 7 cũ), kết quả khám cho thấy chị Phụng nặng 74kg, béo phì độ 2, rối loạn mỡ máu, chỉ số cholesterol xấu (LDL) chạm mức nguy hiểm 160 mg/dL (tối ưu là dưới 100 mg/dL). Qua siêu âm ghi nhận chị bị gan nhiễm mỡ độ 2, đặc biệt trong túi mật có nhiều polyp 5mm, xác định chị bị đa polyp túi mật.

Bác sĩ CKI Đoàn Minh Yên Hà, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, cho biết tình trạng thừa cân béo phì đã dẫn đến rối loạn chuyển hóa, nồng độ mỡ máu cao khiến cholesterol tích tụ tại niêm mạc túi mật tạo thành các polyp cholesterol. Tình trạng kháng insulin và rối loạn mỡ máu ở người béo phì cũng làm tăng tích tụ cholesterol trong dịch mật, từ đó thúc đẩy polyp hình thành. Đây cũng là nguyên nhân gây ra các triệu chứng đau hạ sườn phải, buồn nôn, nôn, đầy hơi, khó tiêu ở người bệnh.

Mặc dù khoảng 95% polyp túi mật là lành tính, không có nguy cơ ung thư nhưng nếu số lượng polyp nhỏ tăng lên, lan rộng, mọc thành cụm lớn trong túi mật thì người bệnh phải phẫu thuật để ngăn ngừa các biến chứng có thể xảy ra như polyp tiến triển thành ung thư, viêm túi mật, tắc đường mật.

Giảm cân, giảm mỡ nội tạng, giảm mỡ máu sẽ giúp người bệnh kiểm soát tình trạng polyp, không để các khối u nhú tiến triển nhiều hơn. Khi phát hiện có polyp túi mật, mặc dù đa phần là lành tính, việc ngăn chặn sự phát triển của chúng là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt thông qua chế độ ăn uống, bác sĩ Hà khuyến cáo.

Cùng sự hỗ trợ của thuốc điều trị giảm cân, chị Phụng được chuyên viên dinh dưỡng tư vấn rất kỹ về chế độ ăn để giảm tích tụ cholesterol trong túi mật. Các bữa ăn của chị được điều chỉnh hạn chế mỡ động vật, cholesterol cao để giảm gánh nặng chuyển hóa lipid, hạn chế nguy cơ tích tụ cholesterol trong thành túi mật. Tăng cường rau xanh và chất xơ, hỗ trợ đào thải axit mật dư thừa, giảm hấp thu cholesterol từ ruột. Bổ sung omega-3 có trong cá béo, hạt lanh, óc chó giúp kháng viêm nhẹ, cải thiện thành phần lipid máu và giảm nguy cơ hình thành tổn thương niêm mạc.

Chị Phụng cần tránh các thực phẩm chiên rán, mỡ động vật, da gà, thịt mỡ, nội tạng, đồ ngọt, rượu bia và các món gây đầy hơi vì chúng làm tăng cholesterol, kích thích co bóp túi mật và có thể khiến polyp phát triển nhanh hơn. Uống đủ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày giúp dịch mật loãng hơn, hạn chế tình trạng ứ trệ dịch mật dẫn đến hình thành polyp cholesterol hoặc sỏi mật đi kèm. Ngoài ra, uống nước rải rác trong ngày còn hỗ trợ tiêu hóa ổn định, giảm cảm giác đầy bụng do dịch mật dư thừa trong đường ruột.

Chị Phụng được hướng dẫn chỉ sử dụng khoảng 20%-30% chất béo trong tổng năng lượng mỗi ngày nhưng cũng không nên ăn quá ít chất béo vì có thể gây tích tụ dịch mật, làm tăng nguy cơ lắng đọng cholesterol. Nên ăn đúng giờ, chia nhỏ bữa, tránh bỏ bữa để ngừa co thắt túi mật đột ngột. Ưu tiên phương pháp chế biến ít dầu mỡ như hấp, luộc, kho nhạt, hạn chế chiên rán để dễ tiêu hóa.

Bác sĩ Hà tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cũng giải thích thêm, một số loại thuốc tránh thai chứa estrogen gây giữ nước khiến người sử dụng tăng cân, chị Phụng nên tìm hiểu loại thuốc tránh thai thế hệ mới với liều hormone thấp hoặc chỉ chứa progestin đơn thuần (mini-pill). Những loại thuốc này ít gây giữ nước, ít ảnh hưởng đến cân nặng.

Sau 3 tháng thực hiện đúng liệu trình của bác sĩ Hà, chị Phụng giảm được 11kg, mỡ nội tạng giảm từ 180cm2 xuống còn 120cm2. Mục tiêu của chị là giảm về mức cân nặng ban đầu trước khi có thai. Tái khám cho thấy tình trạng polyp túi mật của chị không tiến triển nặng hơn, chưa cần phải phẫu thuật nhưng phải kiểm tra định kỳ để tiếp tục theo dõi.

*Tên người bệnh đã thay đổi