Sau 3 tháng ho, tức ngực và sụt 6 kg, bà Chi, 76 tuổi, đi khám phát hiện u tuyến ức ác tính cùng u phổi, được phẫu thuật triệt căn trong một lần.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết khi đến khám, bà Chi mệt nhiều, khó thở, thường xuyên ôm ngực vì đau tức. Bà ho nhiều về đêm, ăn uống kém, sụt cân nhanh chỉ trong vài tháng. Chụp CT lồng ngực phát hiện có khối u tuyến ức kích thước 2x2x1.5 mm. Ngoài ra, thùy trên phổi trái có 2 nốt đặc kích thước 5 mm và 14x11x10 mm, phân loại Lung RADS 2 (lành tính) và Lung RADS 4A (nghi ngờ ác tính).

Theo bác sĩ Dũng, hầu hết các khối u phổi lành tính đều phát triển chậm và không cần phẫu thuật, nhưng vẫn có một tỷ lệ nhỏ tiến triển thành ác tính hoặc có biến chứng cần cắt bỏ. Đối với những nốt phổi nghi ngờ ác tính, phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt căn. Bác sĩ quyết định mổ 2 trong 1, xử lý cùng lúc khối u ở phổi và tuyến ức cho bà Chi.

Khi mổ nội soi u tuyến ức, bệnh nhân ở tư thế nằm nghiêng khoảng 30-45 độ về phía đối bên để thuận lợi thao tác. Với u phổi, người bệnh nằm nghiêng 90 độ. Để xử lý hai khối u ở hai vị trí riêng biệt, thông thường bác sĩ chọn phương pháp mổ mở nhằm đảm bảo loại bỏ cả hai khối u cùng lúc. Song nếu mổ mở, đường mổ lớn trước ngực sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro như nhiễm trùng, chảy máu, lâu hồi phục… Vì thế, êkíp lên phương án mổ nội soi cho bà Chi.

Bệnh nhân được đặt ở tư thế nghiêng 60 độ. Bác sĩ mở 3 đường rạch da nhỏ 1-1.5 cm ở thành ngực, đưa camera nội soi và dụng cụ phẫu thuật chuyên dụng vào khoang ngực. Hình ảnh từ camera nội soi được phóng đại rõ nét trên màn hình, giúp bác sĩ quan sát dễ dàng và thao tác chính xác loại bỏ u.

Sau 30 phút, bác sĩ lấy được một phần thùy phổi chứa hai nốt phổi gửi sinh thiết lạnh. Trong lúc chờ kết quả, êkíp tiến hành lấy u tuyến ức. “Tiếp cận u từ bên trái khó hơn nhiều so với trước ngực”, bác sĩ Dũng nói, cho biết phải thao tác cẩn trọng để không làm tổn thương tim, phổi và mạch máu lớn. Trường hợp này u chưa xâm lấn cơ quan lân cận nên bác sĩ bóc tách lấy trọn khối u, không ảnh hưởng các cơ quan xung quanh. Đồng thời, kết quả sinh thiết lạnh xác định cả hai nốt phổi đều lành tính.

Bà Chi hết đau ngực, khó thở chỉ vài giờ sau mổ. Kết quả giải phẫu bệnh xác định u tuyến ức ác tính, chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến ức tuýp B2 (chưa xâm lấn vỏ bao tuyến ức, chưa di căn hạch hay di căn xa). Bà tiếp tục được điều trị tại Trung tâm Ung bướu.

Tuyến ức nằm ở trong lồng ngực, phía dưới xương ức, là cơ quan thuộc hệ bạch huyết của hệ miễn dịch, có vai trò sản xuất tế bào bạch cầu, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng. Ung thư phát triển khi có tế bào ác tính xuất hiện trên bề mặt tuyến ức. Khoảng 1 trong 5 trường hợp u tuyến ức là ác tính.

ThS.BS.CKI Phan Vũ Hồng Hải, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, gần một nửa bệnh nhân có u tuyến ức không biểu hiện triệu chứng. Các dấu hiệu như ho kéo dài, khó thở, đau ngực, khó nuốt, ăn uống kém hoặc sụt cân không đặc hiệu nên có thể làm trì hoãn thăm khám dẫn đến phát hiện muộn.

Bác sĩ khuyến nghị, tầm soát u phổi, u tuyến ức mỗi năm 1 lần bằng chụp CT ngực liều thấp được khuyến nghị cho những người từ 50-80 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá 20 gói/năm (hút 1 gói mỗi ngày trong 20 năm, hoặc 2 gói mỗi ngày trong 10 năm…), hiện đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm qua. Người có sức khỏe bình thường nên chụp X-quang phổi 1-3 năm/lần nhằm phát hiện sớm bất thường. Khi xuất hiện các triệu chứng đau tức ngực, khó thở, ho không rõ nguyên nhân… kéo dài hơn hai tuần, cần đến bệnh viện kiểm tra sớm.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi