Nhiều người trẻ mắc sai lầm khi tự điều trị mụn

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tiếp nhận khoảng 500 ca điều trị mụn trứng cá mỗi tháng, chủ yếu học sinh, sinh viên, trong đó khoảng 50% bị mụn nặng do tự điều trị.

Phần lớn người bệnh ở nhóm 12-35 tuổi, tới khám khi tình trạng mụn đã nặng nề, ảnh hưởng nhiều đến thẩm mỹ, chất lượng sống. Mùa hè ghi nhận nhóm học sinh, sinh viên đi điều trị mụn trứng cá cao hơn so với các thời điểm khác trong năm, do có thời gian nghỉ hè dài 2-3 tháng, thuận tiện cho việc điều trị hơn, tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Ngọc Bích, phụ trách chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết thêm, ngày 15/8.

Thư viện Y học quốc gia Mỹ cũng ghi nhận, mụn trứng cá thường xuất hiện ở tuổi dậy thì do thay đổi nội tiết tố (hormone giới tính androgen gia tăng), ảnh hưởng khoảng 95% thanh thiếu niên. Nhiều người bị mụn trứng cá kéo dài khi trưởng thành. Tỷ lệ nữ giới xuất hiện tình trạng này cao hơn nam giới do đặc trưng mang thai, mãn kinh và dễ rối loạn nội tiết.

Loay hoay tìm cách trị mụn, sẹo mụn

Chị P.V.H (22 tuổi, TP HCM) bị mụn trứng cá khắp mặt từ năm 13 tuổi tới nay. H. cho biết mình đã đến dùng nhiều loại thuốc trị mụn, tiêu tốn nhiều tiền, thời gian và và công sức nhưng mụn không đỡ. Mẹo nào trên mạng hay người quen chỉ, chị đều thử, như rửa mặt bằng nước vo gạo, nước chanh, nước vôi pha loãng, nước lá trà xanh; chấm mụn bằng kem đánh răng; thoa giấm táo… Chị duy trì thói quen cứ thấy mụn chớm lên là nặn bằng tay, dụng cụ nặn mụn inox hoặc tới spa lấy nhân mụn.

Tuần trước, sau khi tự peel da (tái tạo da bằng hóa chất) tại nhà bị kích ứng, mặt sưng phù, các nốt mụn viêm tấy, chị tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

Em Đ.T.A (16 tuổi, Vũng Tàu) cũng không biết phải làm sao để thoát khỏi mụn trứng cá, thường xuyên dùng đầu bút bi nặn mụn để lại sẹo thâm đen. Tại một phòng khám da liễu, T.A được chẩn đoán nổi mụn trứng cá dậy thì, kê thuốc điều hòa nội tiết đường uống, thuốc thoa khô cồi mụn, sữa rửa mặt.

Sau hơn một tháng theo liệu trình, mụn vẫn chi chít khắp mặt, lưng, ngực. Sốt ruột, T.A mua kem trị mụn trên mạng, được quảng cáo “bay sạch mụn sau 1 tuần” về dùng kèm. Tới ngày thứ ba, khi thấy T.A sốt cao, các nốt mụn thâm tím, chảy mủ, mẹ em vội đưa con đến bệnh viện.

Hai người bệnh được chẩn đoán viêm da, bội nhiễm trên nền da mụn trứng cá nặng do rối loạn nội tiết tố và chăm sóc da không đúng cách. Riêng da mặt chị H. còn bị kích ứng do sử dụng hóa chất peel da có nồng độ axit quá cao, da nhiều nốt sẹo thâm, sẹo lõm nhẹ.

Hiện chị H. và T.A đang điều trị với thuốc điều hòa nội tiết, kháng sinh, kháng viêm và thuốc trị mụn, bổ sung thêm kẽm. Để nhanh cải thiện bệnh, T.A được chỉ định lấy nhân mụn, peel da và chiếu xung ánh sáng cường độ cao ILP tại các vùng mụn. Còn chị H. thực hiện điện di với tinh chất trị mụn và chiếu đèn LED sinh học Cellum Pro để nhanh lành tổn thương. Khi mụn được kiểm soát ổn định, chị H. sẽ tiếp tục điều trị các biến chứng sẹo thâm bằng laser pico, bóc tách đáy sẹo lõm, chiếu laser CO2 fractional làm đầy sẹo kèm dùng công nghệ RF vi kim để thu nhỏ lỗ chân lông và cải thiện kết cấu collagen cho da mụn.

Bác sĩ Bích cho biết, chị H. bị rối loạn nội tiết tố nhưng không được chẩn đoán và điều trị đúng cách nên mụn không khỏi. Với mụn trứng cá, người bệnh cần kiên trì tuân thủ liệu trình, có thể từ 1-3 tháng mụn mới cải thiện. Khi nội tiết tố trong cơ thể được điều hòa, mụn trứng cá sẽ thuyên giảm dần và hết.

Hai người bệnh cũng được bác sĩ tư vấn cách chăm sóc da mụn đúng cách, phù hợp với tình trạng da mỗi người. Ngoài ra, người bệnh cần thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt như uống đủ 2 lít nước, ngủ sớm và ngủ đủ 8 giờ, ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế tinh bột và nước ngọt.

Những sai lầm khi tự điều trị mụn

Mụn trứng cá là một bệnh của đơn vị tuyến bã – nang lông, gồm hai loại là tổn thương không viêm (đặc trưng là mụn đầu đen, đầu trắng), hoặc tổn thương viêm như các sẩn viêm, sẩn mủ, cục, nang… chủ yếu vùng nhiều tuyến bã như mặt, ngực, lưng… Mụn trứng cá không được điều trị đúng cách có thể gây ra những tổn thương nặng nề, mạn tính, mụn ở mặt tạo sẹo xấu, tăng hoặc giảm sắc tố ảnh hưởng tới thẩm mỹ và sự tự tin của người bệnh.

Mặc dù vậy, mụn trứng cá nói riêng và các bệnh da liễu nói chung ít gây nguy hiểm tính mạng, người bệnh thường ít coi trọng, hay tự điều trị, nếu bệnh nặng mới tới bệnh viện. Lúc này khiến mụn trứng trở thành mạn tính, kéo theo những biến chứng nặng nề như nhiễm trùng, bội nhiễm, sẹo mụn, tăng hoặc giảm sắc tố da, bác sĩ Bích cho biết.

Sai lầm thường gặp nhất của người bệnh là tự nặn mụn. Dùng tay hoặc dụng cụ nặn mụn không được vô khuẩn dễ gây nhiễm trùng da, áp xe hóa. Nguy hiểm hơn, nếu tự nặn mụn ở vùng cấm – vùng chữ T (trán, mũi, cằm, miệng) nơi có nhiều mạch máu, dây thần kinh vùng sọ não) có thể gây phù, sưng mắt, méo mặt, thậm chí viêm tắc tĩnh mạch xoang hang não gây hôn mê, nguy hiểm tính mạng, bác sĩ Bích cho hay.

Nhiều người bệnh cũng hay lạm dụng mỹ phẩm, thuốc, các sản phẩm trị mụn không rõ nguồn gốc khiến mụn trứng cá bùng phát toàn thân, kèm nhiễm khuẩn, nhiễm trùng, sẹo khó hồi phục… Theo bác sĩ Bích, khó có thể kiểm chứng được các thành phần trong các sản phẩm này. Chúng có thể chứa các chất không được cấp phép sử dụng trên da vùng mặt, như corticoid, axit nồng độ cao, thủy ngân… Người dùng có thể rơi vào tình trạng “nghiện” bôi kem khi nếu ngừng bôi, tình trạng da sẽ xấu đi nhanh chóng.

Giống như chị H. nhiều người bệnh khi đến khám do “gặp nạn” sau khi dùng thuốc peel da, kem lột mụn không rõ thành phần, nguồn gốc trên mạng. Peel da là thủ thuật phải được chỉ định bởi bác sĩ, với loại thuốc, nồng độ axit phù hợp. Các loại hóa chất khác nhau sẽ có công dụng khác nhau, có loại peel trị nám, peel mụn viêm… Thêm nữa, không phải loại da nào cũng có thể peel được mà còn tùy vào tình trạng, tính chất của da ở từng thời điểm. Nếu da mỏng, da nhạy cảm, đang có mụn trứng cá nặng, nhiễm trùng, nhiễm nấm… thì không được peel da. Sau khi peel cũng cần tránh nắng, thoa các sản phẩm phục hồi da và dưỡng ẩm để bảo vệ da.

Các mẹo dân gian như bôi kem đánh răng, đắp lá trầu không, thoa nước chanh, đắp nha đam, lòng trắng trứng hay tắm biển… để trị mụn cũng chưa chính xác, bác sĩ Bích khẳng định. Hiện chưa có các chứng cứ khoa học nào chứng minh tác dụng của các mẹo này.

Trong các nguyên liệu này còn nhiều hoạt chất không được tinh chế, chứa vi khuẩn, vi trùng dễ gây kích ứng, dị ứng, bội nhiễm. Thoa các nguyên liệu này quá lâu cũng dễ gây bít tắc và sừng hóa nang lông, tăng thúc đẩy mụn viêm hình thành và trở nặng. Nước biển chứa muối nhưng cũng lẫn nhiều các tạp chất khác, do đó, nước biển không giống như nước sát trùng. Tắm biển có thể làm tình trạng bệnh nặng hơn.

Hiện, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM có đầy đủ các phương tiện, kỹ thuật điều trị tối ưu tình trạng mụn và sẹo mụn cho bệnh nhân ở nhiều lứa tuổi. Bên cạnh việc được thăm khám, soi da đánh giá tình trạng, mức độ, nguyên nhân gây mụn, người bệnh sẽ được tư vấn chọn lựa phương pháp điều trị phù hợp.

Bệnh viện cũng ứng dụng nhiều phương pháp, kỹ thuật thẩm mỹ chuyên sâu với các sản phẩm uy tín, máy móc thiết bị thẩm mỹ chính hãng như laser CO2 fractional, máy IPL, RF vi kim, máy điện di, đèn LED sinh học Celluma Pro… để hỗ trợ rút ngắn thời gian điều trị cũng như cải thiện các biến chứng do mụn trứng cá gây ra. Ngoài sử dụng các thiết bị công nghệ, các bác sĩ da liễu – thẩm mỹ da cũng áp dụng kỹ thuật tách đáy sẹo, tiêm nội sẹo, nội tổn thương với thuốc botox, triamcinolone để điều trị sẹo do trứng cá (sẹo lõm, sẹo lồi, sẹo xơ hóa).