Suốt 10 năm qua, bà Hằng, 56 tuổi, không dám cười lớn hay hắt hơi vì són tiểu, nhưng uống thuốc và tập sàn chậu không cải thiện, nay được phẫu thuật triệt để bằng robot.

Tình trạng tiểu không tự chủ ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống, sinh hoạt của bà. Bà không dám đi xa, chỉ quẩn quanh trong nhà. Bà đi khám nhiều nơi, được kê đơn thuốc điều trị nội khoa và tập sàn chậu nhưng không cải thiện nên đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, chẩn đoán bà bị tiểu không tự chủ mức độ nặng, nước tiểu rỉ liên tục, cả khi không vận động.

Tiểu không tự chủ do gắng sức là một dạng són tiểu thường gặp ở phụ nữ, xảy ra khi áp lực trong ổ bụng tăng đột ngột như lúc ho, hắt hơi, cười, vận động hoặc mang vật nặng. Ở người bệnh, hệ thống cơ sàn chậu và các cấu trúc nâng đỡ vùng cổ bàng quang – niệu đạo bị suy yếu, khiến cơ chế đóng kín đường tiểu không còn đủ khả năng chống lại áp lực tăng lên. Nước tiểu vì vậy có thể rò rỉ ngoài ý muốn, ban đầu thường xuất hiện khi vận động hoặc ho, cười nhưng có thể tiến triển nặng hơn, khiến người bệnh rỉ nước tiểu ngay cả khi không gắng sức.

Theo bác sĩ Liên, tình trạng này có thể điều trị bằng phương pháp đặt lưới nhân tạo nâng đỡ qua đường âm đạo. Tuy nhiên, vật liệu này có thể gây một số biến chứng như lộ, co kéo hoặc ăn mòn vào các cơ quan lân cận, có thể cần can thiệp để xử trí.

Sau khi đánh giá tình trạng của người bệnh, bác sĩ Liên quyết định phẫu thuật điều trị cho bà Liên bằng robot Da Vinci Xi, sử dụng mô tự thân để tạo dải nâng đỡ vùng cổ bàng quang. Kỹ thuật này không cần đưa vật liệu lưới nhân tạo vào cơ thể, đồng thời vẫn tạo được điểm tựa giúp nâng đỡ cổ bàng quang và cải thiện khả năng kiểm soát nước tiểu cho người bệnh.

Qua các trocar nhỏ trên thành bụng, êkíp đưa camera và dụng cụ phẫu thuật vào khoang tiền phúc mạc, tiếp cận vùng phía trước bàng quang và niệu đạo. Thay vì đưa 4 cánh tay robot như bình thường, bác sĩ Liên quyết định chỉ sử dụng ba cánh tay giúp hạn chế vết mổ, giảm mất máu, nhanh hồi phục cho người bệnh nhưng vẫn rút ngắn thời gian thao tác.

Dưới hình ảnh phẫu trường được phóng đại 10 – 15 lần, bác sĩ Liên điều khiển ba cánh tay robot linh hoạt xoay 540 độ tiếp cận vùng bụng chậu, lần lượt bóc tách các lớp mô, xác định rõ cổ bàng quang, niệu đạo và các cấu trúc lân cận, hạn chế tổn thương mô xung quanh. Sau đó, êkíp tạo một dải nâng đỡ bằng mô tự thân, đưa dải này vào đúng vị trí và cố định để nâng đỡ vùng cổ bàng quang, khôi phục khả năng nâng đỡ và cải thiện cơ chế kiểm soát nước tiểu.

“Việc sử dụng mô của chính người bệnh giúp tránh đưa vật liệu nhân tạo vào cơ thể, nhờ đó tránh được nguy cơ biến chứng liên quan như lộ lưới hoặc ăn mòn vào cơ quan lân cận”, bác sĩ Liên nói.

Nhờ hạn chế vết mổ, bà Hằng hồi phục nhanh. Sau phẫu thuật, bà có thể ăn uống ngay trong ngày, không cần đặt dẫn lưu và xuất viện sau 24h. Khoảng một tháng sau mổ, bà có thể sinh hoạt bình thường, hết tình trạng tiểu không kiểm soát.

Són tiểu là tình trạng nước tiểu rò rỉ ngoài ý muốn, thường xảy ra khi ho, hắt hơi, cười, vận động hoặc khi người bệnh không thể kiểm soát được bàng quang. Tùy nguyên nhân, mức độ bệnh và đặc điểm từng người, bác sĩ có thể lựa chọn nhiều phương pháp điều trị khác nhau, từ thay đổi lối sống, tập sàn chậu, dùng thuốc đến phẫu thuật. Trong đó, phẫu thuật robot có thể được lựa chọn ở một số trường hợp, với ưu điểm hình ảnh phẫu trường 3D phóng đại, dụng cụ linh hoạt, hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác trong những vùng giải phẫu sâu và hẹp.

Tại Hội nghị Khoa học Tâm Anh 2026, bác sĩ Liên cho biết, bệnh viện đã ứng dụng robot ở nhiều nhóm bệnh, từ sa tạng chậu, són tiểu khi gắng sức, rò bàng quang – âm đạo đến tổn thương niệu quản và các trường hợp cần tái tạo bàng quang. Trong đó, tỷ lệ thành công tiệm cận 100%, lượng máu mất trung bình 62,69 ml, thời gian nằm viện dao động từ 1-3 ngày, thậm chí xuất viện sau 24h.

Với các bệnh lý niệu nữ, ưu thế của phẫu thuật robot không chỉ nằm ở đường mổ nhỏ mà còn hỗ trợ thực hiện các thao tác tái tạo tinh vi trong vùng chậu sâu và hẹp, qua đó mở rộng cơ hội điều trị ít xâm lấn cho những bệnh lý phức tạp.

Bác sĩ Liên khuyến cáo phụ nữ trung niên nên thăm khám ngay khi có dấu hiệu són tiểu, tiểu khó kiểm soát, cảm giác nặng vùng chậu hay rò nước tiểu… Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị ít xâm lấn, hiệu quả. Với trường hợp cần phẫu thuật tạo hình phức tạp, robot hỗ trợ can thiệp hiệu quả, đảm bảo thẩm mỹ, hồi phục nhanh và hạn chế biến chứng.

*Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi