Anh Hùng (24 tuổi, TP.HCM) phải nhập viện liên tục viêm phổi, suy hô hấp 3 lần trong 1 tháng, bác sĩ chẩn đoán viêm phổi do tăng bạch cầu ái toan vô căn – bệnh hiếm gặp, dễ nhầm lẫn với viêm phổi nhiễm trùng.

Trước khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), anh Hùng đã phải nhập viện 3 lần ở các cơ sở y tế khác nhau vì các triệu chứng ho, khó thở ngày càng nặng. Anh được chẩn đoán viêm phổi nặng, diễn tiến suy hô hấp, chưa rõ nguyên nhân. Dù cải thiện sau mỗi đợt điều trị nhưng chỉ sau vài ngày, các triệu chứng lại tái phát. Cơn ho kéo dài kèm đàm vàng, khó thở khi gắng sức, chỉ số SpO2 (nồng độ oxy trong máu) giảm khi ngủ khiến người bệnh luôn trong tình trạng mệt mỏi, lo lắng.

Thạc sĩ bác sĩ CKII Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), cho biết kết quả chụp cắt lớp vi tính trên hệ thống CT SOMATOM FORCE VB30 ghi nhận nhiều vùng kính mờ rải rác ở cả hai phổi, kèm dày nhẹ thành phế quản hai bên. Trong khi đó, các xét nghiệm tìm vi khuẩn, lao, nấm và ký sinh trùng đều cho kết quả âm tính.

Đáng chú ý, xét nghiệm công thức máu ghi nhận số lượng bạch cầu khoảng 11.000 tế bào/µL, trong đó tỷ lệ bạch cầu ái toan (Eosinophil) chiếm khoảng 25,2%, cao hơn so với ngưỡng thông thường dưới 5%. Trước diễn tiến bệnh kéo dài, không đáp ứng với kháng sinh và tình trạng tăng bạch cầu ái toan bất thường, bác sĩ chỉ định nội soi phế quản, lấy dịch rửa phế quản – phế nang để phân tích tế bào và loại trừ các tác nhân nhiễm trùng. Kết quả ghi nhận tỷ lệ bạch cầu ái toan trong dịch rửa phế quản được lấy thông qua kỹ thuật nội soi phế quản ống mềm của người bệnh là 30%, đủ cơ sở chẩn đoán (ngưỡng tiêu chuẩn là 25%).

Người bệnh là nhân viên văn phòng, không hút thuốc, không ghi nhận tiền sử hen phế quản. Song, bác sĩ ghi nhận người bệnh có tình trạng viêm mũi dị ứng, tức cơ địa dị ứng có mối liên quan đến bệnh viêm phổi tăng bạch cầu ái toan, theo bác sĩ Hạnh.

Kết quả nuôi cấy dịch rửa phế quản ko mọc vi khuẩn, vi nấm, vi trùng lao, không có tế bào lạ, đồng thời ghi nhận tế bào bạch cầu ái toan tăng cao, giúp xác định chính xác tổn thương tại nhu mô phổi gây ra là do bạch cầu ái toan chứ không phải do nhiễm trùng.

Bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc viêm phổi tăng bạch cầu ái toan (CEP) vô căn mạn tính. Bác sĩ Hạnh cho biết CEP thể mạn tính thường diễn tiến từ từ, dai dẳng qua nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, điều này phù hợp với quá trình người bệnh nhập viện điều trị viêm phổi 3 lần trong tháng, biểu hiện ho, sốt, khó thở tăng dần, sụt cân…

Bác sĩ đã loại trừ các nguyên nhân nhiễm ký trùng như giun lươn, giun đũa chó mèo, sán lá gan… loại trừ nấm Aspergillus, ABPA, khai thác kỹ tiền căn loại trừ nguyên nhân do thuốc, dị ứng thuốc, các xét nghiệm tìm bệnh lý hệ thống mạch máu âm tính. Vì vậy mới đưa ra chẩn đoán là vô căn.

Theo bác sĩ Hạnh, bạch cầu ái toan là một loại tế bào miễn dịch có vai trò bảo vệ cơ thể trước ký sinh trùng và tham gia vào các phản ứng dị ứng. Khi các tế bào này tăng sinh và xâm nhập quá mức vào nhu mô phổi, chúng giải phóng nhiều chất trung gian gây viêm, làm tổn thương phế nang và mô kẽ, gây ho, khó thở, giảm oxy máu, thậm chí suy hô hấp cấp.

Theo một nghiên cứu đăng tải trên Thư viện Y khoa Mỹ, viêm phổi tăng bạch cầu ái toan mạn tính vô căn (ICEP) là bệnh phổi hiếm gặp, chưa xác định nguyên nhân. Theo các nghiên cứu dịch tễ được công bố, bệnh có tỷ lệ mắc khoảng 0,23-0,53 ca trên 100.000 người mỗi năm. Do biểu hiện ban đầu không đặc hiệu, bệnh có thể bị nhầm với viêm phổi nhiễm trùng hoặc các bệnh phổi khác.

Bệnh thường khởi phát trong thời gian ngắn với các biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở tiến triển nhanh. Trên hình ảnh X-quang hoặc CT ngực, tổn thương thường giống viêm phổi thông thường nên dễ bị chẩn đoán nhầm. Điểm khác biệt là người bệnh thường đáp ứng kém hoặc không đáp ứng với kháng sinh.

Đối với các trường hợp viêm phổi tăng bạch cầu ái toan, thông thường nguyên nhân gây bệnh có thể liên quan đến hút thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử, một số loại thuốc, ký sinh trùng, bệnh lý miễn dịch hoặc các yếu tố môi trường.

Với trường hợp của anh Hùng, các bác sĩ đã loại trừ các nguyên nhân nhiễm trùng thường gặp như vi khuẩn, lao, nấm và ký sinh trùng, đồng thời tiếp tục thực hiện các xét nghiệm miễn dịch để tìm nguyên nhân nền và loại trừ các bệnh có biểu hiện tăng bạch cầu ái toan trước khi có thể kết luận đây là thể vô căn.

Đáng chú ý, trường hợp này nhiều đặc điểm khác. Bệnh thường được ghi nhận ở người trưởng thành, phổ biến trong khoảng 30-50 tuổi, nữ mắc nhiều hơn nam và khoảng một nửa đến hai phần ba người bệnh có hen phế quản hoặc tiền sử dị ứng. Trong khi đó, anh Hùng mới 26 tuổi, là nam giới, không có tiền sử hen, dị ứng hay hút thuốc và không ghi nhận yếu tố phơi nhiễm rõ ràng. Sự khác biệt này khiến việc xác định căn nguyên và theo dõi diễn tiến bệnh càng cần được thực hiện thận trọng, bởi không phải trường hợp nào cũng biểu hiện theo kiểu hình điển hình của bệnh, bác sĩ Hạnh nhấn mạnh.

Sau khi xác định hướng điều trị, người bệnh được sử dụng corticosteroid toàn thân nhằm kiểm soát phản ứng viêm do bạch cầu ái toan gây ra. Tình trạng khó thở giảm rõ, chỉ số SpO2 dần ổn định, các triệu chứng lâm sàng cải thiện và tổn thương phổi trên hình ảnh học cũng thu hẹp. Người bệnh đáp ứng tốt với phác đồ điều trị.

Bác sĩ Hạnh khuyến cáo người có biểu hiện ho kéo dài, khó thở tái phát nhiều lần, điều trị kháng sinh không cải thiện hoặc xét nghiệm ghi nhận tăng bạch cầu ái toan bất thường cần được đánh giá tại cơ sở y tế có chuyên khoa Hô hấp. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân không chỉ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp mà còn góp phần hạn chế nguy cơ suy hô hấp và tổn thương phổi kéo dài.

*Tên người bệnh đã được thay đổi