Trên đường từ TP.HCM về Đồng Nai sau lần đi khám bệnh, bà Hiến được người lạ trên xe khách giới thiệu loại “thuốc tễ”, quảng cáo an toàn hơn thuốc Tây nên bỏ toàn bộ thuốc bác sĩ kê. Người phụ nữ sau đó rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy hô hấp, suy tuyến thượng thận cấp và nguy kịch tính mạng.

Bà Hiến (63 tuổi, Đồng Nai) vừa được cứu sống sau khi rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, suy hô hấp, suy tuyến thượng thận cấp và suy giảm miễn dịch nặng do tự dùng thuốc tễ không rõ nguồn gốc trong thời gian dài.

Người nhà cho biết bà mắc nhiều bệnh mạn tính hơn 10 năm nay như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và viêm khớp. Khoảng 6 tháng trước, sau lần lên TP.HCM tái khám và lấy thuốc theo toa bác sĩ, trên đường về quê bằng xe khách, bà được một người lạ tiếp cận, giới thiệu loại “thuốc tễ chữa bách bệnh”.

Thuốc là các viên hoàn màu nâu sẫm, mùi hắc. Người bán hướng dẫn uống ngày 3 lần, mỗi lần 7 viên sau ăn và quảng cáo “an toàn hơn thuốc Tây, không hại gan thận”. Tin lời giới thiệu, bà tự ngưng toàn bộ thuốc điều trị vừa được kê toa để chuyển sang dùng thuốc tễ.

Thời gian đầu, bà thấy giảm đau khớp rõ rệt, ăn ngủ tốt hơn nên càng tin tưởng sử dụng liên tục. Tuy nhiên chỉ sau vài tuần, người nhà nhận thấy khuôn mặt bà tròn dần, đỏ ửng, da mỏng và dễ bầm tím. Bà còn tích mỡ vùng cổ, bụng to lên trong khi tay chân teo nhỏ, thường xuyên mệt mỏi, yếu cơ, đi lại chậm chạp nhưng vẫn tiếp tục uống thuốc vì “thấy khỏe hơn”.

Trước khi nhập viện một ngày, bà ăn kém, tiêu chảy kéo dài, tức ngực, khó thở tăng dần rồi ngủ li bì nên được người nhà đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – Tân Bình cũ).

Các bác sĩ xác định người bệnh bị suy hô hấp cấp, viêm phổi, viêm ruột, suy tuyến thượng thận, rối loạn điện giải, nhiễm toan chuyển hóa, nhiễm giun lươn kèm ổ áp xe hoại tử. Kết quả CT scan cho thấy phổi tổn thương nặng với nhiều vùng viêm đông đặc loang lổ và tràn dịch màng phổi do giun lươn tấn công.

BSNT.CKI Nguyễn Thị Viên, khoa Nội Tổng hợp, cho biết tình trạng người bệnh rất nặng, nhiều bệnh lý chồng lấp, nguy cơ tử vong cao nên phải hội chẩn đa chuyên khoa gồm Nội Tổng hợp, Hồi sức cấp cứu (ICU), Tim mạch, Nội tiết – Đái tháo đường và Tiết niệu – Thận học.

“Có thể thuốc tễ người bệnh sử dụng chứa corticoid liều cao. Việc dùng kéo dài khiến cơ thể suy kiệt, suy giảm miễn dịch và làm nhiều cơ quan mất dần chức năng”, bác sĩ Viên nói.

Bà Hiến được hỗ trợ hô hấp tích cực, dùng kháng sinh phổ rộng liều cao để kiểm soát nhiễm trùng, kết hợp thuốc đặc hiệu tiêu diệt giun lươn. Ổ áp xe hoại tử cũng được dẫn lưu xử trí.

Theo bác sĩ Viên, khó khăn lớn nhất là người bệnh vừa nhiễm trùng nặng vừa suy tuyến thượng thận, trong khi các bệnh nền trước đó không còn được kiểm soát do đã tự bỏ thuốc điều trị.

“Ê-kíp phải theo dõi liên tục huyết áp, điện giải, đường huyết để điều chỉnh phác đồ từng giờ, tránh diễn tiến xấu rất nhanh”, bác sĩ nói.

Sau hơn một tuần điều trị tích cực, tình trạng nhiễm trùng và suy hô hấp dần được kiểm soát, mật độ ấu trùng giun lươn giảm từ mức độ 3 xuống còn 0. Tuy nhiên, do sử dụng corticoid liều cao kéo dài, tuyến thượng thận của người bệnh đã bị ức chế, không còn khả năng tự sản sinh hormone để duy trì huyết áp và các hoạt động chuyển hóa. Bà phải điều trị bằng liệu pháp bù hormone thay thế.

Bác sĩ Viên cho biết thực tế ghi nhận nhiều trường hợp tương tự. Điểm chung là người bệnh mắc bệnh mạn tính nhưng tự ý bỏ phác đồ điều trị để chuyển sang dùng thuốc tễ, thuốc “gia truyền” hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

“Các loại thuốc này thường khiến người bệnh thấy giảm đau nhanh, ăn ngủ tốt hơn vì có thể chứa corticoid liều cao. Nhưng sau đó người bệnh có thể xuất hiện hội chứng Cushing do thuốc với biểu hiện mặt tròn đỏ, tích mỡ vùng cổ bụng, teo cơ tay chân, da mỏng dễ bầm tím”, bác sĩ nói.

Nguy hiểm hơn, corticoid kéo dài còn ức chế hoạt động tuyến thượng thận. Khi cơ thể gặp stress như nhiễm trùng, người bệnh có thể rơi vào suy thượng thận cấp, tụt huyết áp, rối loạn điện giải và đe dọa tính mạng.

Ngoài ra, việc lạm dụng corticoid còn làm suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho giun lươn bùng phát mạnh. Ở người bình thường, ký sinh trùng này có thể tồn tại âm thầm trong đường ruột, nhưng khi miễn dịch suy yếu, ấu trùng tăng sinh nhanh, xuyên qua thành ruột, theo máu lan tới phổi và nhiều cơ quan khác, gây viêm phổi nặng và nhiễm trùng lan rộng.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi có triệu chứng bất thường hoặc điều trị không cải thiện, cần tái khám để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp, tránh tin vào các loại thuốc truyền miệng, không rõ thành phần và nguồn gốc.

*Tên nhân vật đã được thay đổi