Ông Quỳnh (45 tuổi, TP.HCM) đi khám sau nhiều lần chảy máu mũi kéo dài. Do lo ngại nguy cơ đột quỵ, ông tự sử dụng trong thời gian dài nhiều sản phẩm được quảng cáo giúp “làm sạch mạch máu”, “phòng ngừa đột quỵ”…

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết người bệnh tự ý sử dụng những sản phẩm như nattokinase (một hoạt chất được giới thiệu giúp ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ), an cung ngưu hoàng hoàn, nấm linh chi cùng nhiều thực phẩm chức năng khác mà không có chỉ định của bác sĩ, bên cạnh các thuốc điều trị đái tháo đường, rối loạn lipid máu và bệnh mạch vành đã được bác sĩ kê đơn.

Ông Quỳnh đang dùng các thuốc điều trị đái tháo đường, rối loạn lipid máu, mạch vành hẹp khoảng 40% và tăng men gan.

Kết quả khám lâm sàng ghi nhận tình trạng chung ổn định, huyết áp kiểm soát tốt, không ghi nhận dấu hiệu nhiễm trùng hay xuất huyết cấp. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm máu cho thấy nhiều chỉ số bất thường. Số lượng hồng cầu tăng lên 6,14 T/L, hemoglobin 19 g/dL, hematocrit 55,8%, gợi ý tình trạng tăng khối lượng hồng cầu. Tiểu cầu giảm nhẹ còn 143 G/L. Đường huyết và HbA1c đều ở mức 7,71%, phản ánh đái tháo đường kiểm soát chưa tốt. Men gan ALT tăng 61,9 U/L, GGT tăng 210 U/L, ferritin tăng hơn 1.153 ng/mL.

Do nghi ngờ bệnh lý tăng sinh tủy, bác sĩ Trúc hội chẩn với đơn vị Huyết học chỉ định chọc hút tủy xương để xác định nguyên nhân. Kết quả cho thấy tủy xương có mật độ tế bào bình thường nhưng tăng sinh dòng hồng cầu, các dòng tế bào trưởng thành đầy đủ, không ghi nhận hình ảnh bệnh bạch cầu cấp. Lam máu ngoại vi ghi nhận tình trạng hồng cầu đa dạng kích thước và hình dạng, phù hợp với chẩn đoán đa hồng cầu. Người bệnh được chuyển chuyên khoa Huyết học để theo dõi ngoại trú.

Đa hồng cầu là bệnh lý tăng sinh tủy mạn tính khiến cơ thể sản xuất quá nhiều hồng cầu, làm máu trở nên cô đặc hơn bình thường. Khi độ nhớt máu tăng, dòng máu lưu thông chậm, nguy cơ hình thành huyết khối trong động mạch hoặc tĩnh mạch cũng tăng theo. Nếu không được điều trị, người bệnh có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tắc mạch chi, thuyên tắc phổi hoặc xuất huyết.

Một số người mắc đa hồng cầu có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, ù tai, đỏ da mặt, ngứa sau tắm nước nóng, nhìn mờ, tê bì đầu chi hoặc chảy máu cam, chảy máu chân răng.

Sau khi có kết quả chẩn đoán, người bệnh được chỉ định điều trị thuốc kết hợp nhằm kiểm soát tình trạng tăng sinh tế bào máu và giảm nguy cơ hình thành huyết khối, đồng thời được dặn dò tái khám định kỳ.

Theo bác sĩ Trúc, không có bằng chứng cho thấy nattokinase hay các loại thực phẩm chức năng phòng ngừa đột quỵ gây ra bệnh đa hồng cầu. Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh việc tự ý sử dụng nhiều thực phẩm chức năng có thể làm phức tạp quá trình đánh giá lâm sàng, che lấp các biểu hiện ban đầu của bệnh hoặc làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn do tương tác với thuốc điều trị. Đặc biệt, ở những người đang mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc phải dùng nhiều thuốc cùng lúc, mọi sản phẩm bổ sung đều nên được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng.

“Thực phẩm chức năng không thể thay thế thuốc điều trị và cũng không có tác dụng phòng ngừa đột quỵ đã được chứng minh như các biện pháp điều trị chuẩn. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chảy máu kéo dài, đau đầu, chóng mặt, đỏ da, mệt mỏi hoặc kết quả xét nghiệm bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán đầy đủ thay vì tiếp tục tự bổ sung thêm các sản phẩm được quảng cáo trên thị trường”, bác sĩ Trúc khuyến cáo.

Theo bác sĩ, mỗi người có nguyên nhân gây tăng nguy cơ đột quỵ khác nhau và cần được đánh giá cụ thể để lựa chọn biện pháp dự phòng phù hợp. Việc tự ý sử dụng thêm nhiều thuốc, dược liệu hoặc thực phẩm chức năng ngoài đơn điều trị không những không thay thế được các thuốc đã được chứng minh hiệu quả mà còn có thể gây tương tác với thuốc điều trị, ảnh hưởng đến quá trình đông cầm máu hoặc làm phức tạp việc đánh giá nguyên nhân khi người bệnh xuất hiện các biểu hiện xuất huyết.

“Người bệnh cần cung cấp đầy đủ với bác sĩ tất cả các loại thuốc, thực phẩm chức năng, thảo dược đang sử dụng. Tuyệt đối không tự ý dùng hoặc phối hợp các sản phẩm được quảng cáo phòng ngừa đột quỵ khi chưa có chỉ định chuyên môn” bác sĩ Trúc nhấn mạnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi