Chị H. 33 tuổi, nổi vài nốt đỏ ở bụng như muỗi đốt, sau đó lan thành mảng khắp người, bong vảy, sần sùi. Khách hàng đến khám tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM được chẩn đoán bệnh vảy phấn đỏ nang lông, tỉ lệ mắc bệnh này trong dân số chưa có thống kê đầy đủ, tuy nhiên theo một báo cáo từ Hiệp hội da liễu Anh cho thấy tỷ lệ mắc bệnh vào khoảng 1/ 400.000 người.
Chị L.T.H. kể chỉ trong vài ngày, các nốt đỏ này dần lan rộng ra khắp cơ thể, nhiều nhất ở bụng, ngực, lưng, cổ, tay.
Mỗi khi ra khỏi nhà, chị mặc áo quần dài che kín cơ thể, gần như chỉ lộ mặt. Nhưng với công việc thường xuyên gặp gỡ khách hàng, có vài lần phần da đỏ loang lổ lộ ra khiến khách hàng giật mình, chị mất tự tin, ảnh hưởng tới công việc.
Tại một cơ sở y tế, chị được chẩn đoán mắc bệnh vảy phấn hồng. Sau vài tuần điều trị không đỡ, các nốt ban ngày càng dày đặc, nổi thành mảng hồng ban tróc vảy lớn, gây khô da, ngứa nhiều.
“Bỗng nhiên mắc bệnh lạ trong khi bản thân và người nhà chưa ai từng bị khiến tôi rất lo lắng. Tôi sợ nhất là mắc bệnh vảy nến”, chị H. chia sẻ.
Được bạn bè và người thân giới thiệu, chị tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Bác sĩ CKI Nguyễn Thị Kim Dung, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết lúc đầu mới nhìn vào triệu chứng đỏ da tróc vảy nhiều, người bệnh sẽ dễ bị chẩn đoán nhầm thành bệnh vảy nến. Tuy nhiên, khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ Dung nhận thấy một số điểm đặc biệt như sang thương màu đỏ cam có vảy mỏng; tăng sừng các điểm nang lông; giữa các vùng tổn thương có xen kẽ các đảo da lành, vị trí phân bố ở lưng, vai, bụng, ngực, hai tay, rải rác ít ở đùi; không thấy sang thương móng dạng vảy nến… Các đặc điểm sang thương này hướng đến dấu hiệu đặc trưng của bệnh vảy phấn đỏ nang lông nhiều hơn. Người bệnh được chỉ định lấy mẫu mô ở vùng phát ban làm sinh thiết. Sau một tuần, kết quả cho thấy chị H. mắc bệnh vảy phấn đỏ nang lông (Pityriasis rubra pilaris – PRP) – một bệnh da đỏ vảy ít gặp.
Chị H. được kê thuốc uống dạng dẫn xuất vitamin A (retinoid) có tác dụng kháng viêm, giảm sừng hóa nang lông; thoa kem dưỡng ẩm toàn thân và đổi sữa tắm thành loại dịu nhẹ cho da. Sau hai tháng điều trị, hiện tình trạng bệnh cải thiện khoảng 95%, chỉ còn một số dát tăng sắc tố sẽ tự hồi phục về màu sắc da bình thường theo thời gian.
“Người bệnh hợp tác điều trị tốt nên quá trình lành bệnh sớm hơn, thông thường thuốc sẽ phát huy tác dụng sau 3-6 tháng”, bác sĩ Dung nói.
Bác sĩ Lý Thiên Phúc, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bệnh PRP có thể gặp ở cả nam và nữ. Cơ chế gây bệnh vảy phấn đỏ nang lông còn chưa rõ ràng, có thể do di truyền (nếu do gien trội sẽ khởi phát ở thời thơ ấu) hoặc mắc phải (sau nhiễm trùng, tiếp xúc tia UV, sử dụng thuốc hoặc sau tiêm ngừa…) Người mắc bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng chủ yếu ở nhóm từ 5 -10 tuổi hay từ 51 – 60 tuổi.
Các triệu chứng của vảy phấn đỏ nang lông cũng rất dễ nhầm lẫn với bệnh vảy nến hay vảy phấn hồng Gibert vốn là những bệnh da liễu phổ biến, do đó bác sĩ phải rất thận trọng khi chẩn đoán. Nếu chẩn đoán nhầm dẫn đến điều trị sai bệnh sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị cũng như tiên lượng diễn tiến của bệnh. Bệnh có thể tiến triển gây biến chứng nặng như nhiễm khuẩn, nhiễm nấm, đỏ da toàn thân, gây mất nước, sốc nhiệt, rối loạn chuyển hoá…
Ngoài ra tình trạng da đỏ tróc vảy kéo dài cũng tác động đến tâm lý của người bệnh, ảnh hưởng chất lượng sống, thẩm mỹ, giao tiếp. Đặc biệt, nếu tự điều trị bằng các biện pháp dân gian như đắp lá cây, tắm nước vôi, hoặc các bài thuốc gia truyền có thể khiến bệnh nặng hơn, bội nhiễm, tốn kém chi phí điều trị.
Trường hợp bệnh vảy phấn đỏ nang lông do mắc phải (thường gặp ở người lớn) có tiên lượng tốt khi được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời. Bệnh có thể ổn định, giảm dần và tự khỏi sau 3 năm. Riêng trường hợp vảy phấn đỏ nang lông do di truyền, việc điều trị sẽ khó hơn, bệnh có thể tồn tại suốt đời.
Bên cạnh đó, quá trình điều trị người bệnh cũng phải hợp tác tốt với bác sĩ, tuân thủ tái khám định kỳ. Bác sĩ Dung cho biết thêm, thuốc điều trị PRP có hiệu quả cao nhưng cũng có một số tác dụng phụ như có khả năng làm tăng men gan, mỡ máu, gây khô da, khô niêm mạc, không được dùng cho phụ nữ có thai và cho con bú… Do đó, người bệnh cần xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi và kiểm soát tác dụng phụ, điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp. Như chị H. kết quả xét nghiệm các chỉ số men gan, mỡ máu đều ở trong mức ổn định.
Các bác sĩ khuyến cáo người bệnh khi có các triệu chứng bất thường trên da, nhất là khi sang thương lan rộng với diện tích da lớn như nổi hồng ban tróc vảy, ngứa nhiều cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được khám và điều trị phù hợp. Không nên tự điều trị vì có thể gặp các biến chứng nặng hơn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
