Ông N. có nốt chấm đen ở phần bọng mắt, lan rộng dần, rỉ máu… thoa thuốc không bớt, bác sĩ chẩn đoán ung thư da, điều trị khỏi sau 1 lần phẫu thuật.

1 năm trước, ông N.T.N. (72 tuổi, Vũng Tàu) có nốt chấm đen ở phần bọng mắt phải, nghĩ nốt đồi mồi. Nốt này lan rộng dần, sần sùi, ngứa, rỉ máu, ông nghĩ ghẻ do vệ sinh không kỹ. Ông N. thoa thuốc nhưng không khỏi. Hiện nốt sần sùi lan rộng khoảng 2cm.

Thạc sĩ bác sĩ CKII Đoàn Minh Trông, khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, khám, chẩn đoán đây là ung thư da. Ông N. được lên kế hoạch cắt ung thư da vùng bọng mắt, sau đó dùng vạt da che khuyết hổng.

Cuộc phẫu thuật cắt ung thư da cho ông N. gặp khó khăn vì vùng mắt có dây thần kinh thị giác truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt đến não. U ác tính rộng 2cm, ăn sâu hơn 1cm, bác sĩ phải cắt u vừa đủ độ sâu và rộng mà không ảnh hưởng đến dây thần kinh này. Ê kíp bác sĩ sử dụng vạt da vùng má lấp lỗ khuyết hổng khoảng 2,5cm. Quá trình cắt u ác tính, lấp lỗ khuyết hổng được tính toán tỉ mỉ, tránh tình trạng sau phẫu thuật, mi mắt dưới bị kéo giật xuống, người bệnh không thể khép mi, nhắm mắt. Cuộc phẫu thuật thành công sau hơn 1 tiếng.

Sau phẫu thuật, ông N. nhắm – mở mắt bình thường. Vết sẹo lành lặn sau 1 tháng. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy ông N. bị ung thư da biểu mô tế bào đáy; diện cắt mô xung quanh u không có tế bào ác tính nên không cần xạ trị thêm.

Trường hợp khác là bà T.N.H. (80 tuổi, Cần Thơ), có nốt sần sùi ở vùng thái dương bên phải. Ban đầu nốt sần chỉ cỡ hạt đậu xanh. Sau hơn 1 năm, nốt sần tăng kích thước lên cỡ hạt đâu phộng, ngứa, chảy máu khi va chạm nhẹ.

Tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM, bà được chẩn đoán ung thư da với kích thước u 2cm, loại biểu mô tế bào vảy. Bác sĩ Trông phẫu thuật cắt u và xung quanh khoảng 0,5cm; sau đó dùng vạt da má gần đó lấp khuyết hổng 2,5cm. Sau 1 tuần, vết thương lành lặn. Bà không cần xạ trị thêm do mặt cắt xung quanh u không có tế bào ung thư cho thấy u ác tính chưa di căn và ít có nguy cơ tái phát, di căn.

Bác sĩ Trông cho biết ung thư da là tình trạng tế bào da phát triển không kiểm soát. Thông tin từ Thư viện y khoa Mỹ, hơn 50% tổng số ca ung thư da được chẩn đoán ở người bệnh từ 65 tuổi trở lên.

Có 3 loại ung thư da thường gặp là biểu mô tế bào đáy, biểu mô tế bào vảy và hắc tố (các nốt ruồi ác tính). Phần lớn ung thư da tiến triển chậm, có thể chữa khỏi nếu phát hiện và điều trị đúng cách. Ở giai đoạn muộn, khi tế bào ung thư đã di căn sang phổi, tim, não…, tỷ lệ thành công giảm còn 20-40%. Ông N. và bà H. phát hiện ung thư da ở giai đoạn sớm, tế bào ác tính chưa lan rộng, di căn nên có tiên lượng điều trị chữa khỏi cao, tiên lượng sống sau 5 năm đến 100%.

Phần lớn ung thư da có nguyên nhân từ tiếp xúc với bức xạ tia cực tím (UV) trong thời gian dài, thường xuất hiện ở vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời như đầu, mặt và cổ. Riêng ung thư da hắc tố phát triển từ các nốt ruồi.

Ung thư da có một số yếu tố nguy cơ như nhiễm phóng xạ, viêm da mạn tính, phơi nhiễm asen, gia đình có nhiều người mắc ung thư da, bệnh bạch tạng…

Bác sĩ Trông cho biết người lớn tuổi dễ mắc ung thư da do lão hóa, cộng thêm tiếp xúc với ánh nắng mặt trời lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Tế bào trong cơ thể liên tục chết đi và tái sinh. Càng lớn tuổi, quá trình tái sinh tế bào càng dễ gặp “lỗi” dẫn đến hình thành các tế bào ác tính.

Để điều trị ung thư da, bác sĩ thường phẫu thuật cắt bỏ mô ung thư và mô lân cận khoảng 1-2 cm, sau đó tạo hình thẩm mỹ. Tùy vào kết quả giải phẫu bệnh, người bệnh có thể xạ trị để ngăn ung thư tái phát.

Vị trí ung thư da ở vùng mặt là thách thức cho phẫu thuật viên, vừa loại bỏ u ác tính vừa tạo hình khuyết hổng, đảm bảo thẩm mỹ trên khuôn mặt. Ung thư da ở vùng mắt càng khó khăn hơn, phẫu thuật viên không cẩn thận, khéo léo, tính toán, cắt u, vạt da sẽ khiến người bệnh suy giảm thị lực, không thể khép 2 mi, mỏi mắt, ảnh hưởng đến thẩm mỹ, chất lượng sống.

Bác sĩ Trông khuyên người dân khi thấy da có u, vết loét lâu lành sau 1-2 tuần, vết sạm màu nâu nhạt, hồng hoặc đỏ, chảy máu khi va chạm nhẹ… nên khám bác sĩ để tìm nguyên nhân. Các nốt trên da có vảy hoặc vỏ bọc, bề mặt thô, sần sùi… cũng cảnh báo ung thư da. Người có nốt đen xuất hiện bất thường, dần tăng kích thước; nốt ruồi có bờ không rõ ràng, màu sắc lạ, ngứa, sưng đỏ, kích thước lớn dần, không đối xứng… cũng nên đi khám với bác sĩ chuyên khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ để được điều trị phù hợp.