HÀ NỘI – Ông Ryan, 49 tuổi, người Philippines, sau một lần uống rượu lưỡi chuyển màu đen, bác sĩ chẩn đoán bệnh lưỡi lông.

Khoảng 3 tháng trước, vùng giữa lưỡi của ông Ryan dần chuyển sang màu nâu đen sau khi sử dụng rượu. “Tôi tưởng mình bị nấm miệng hoặc mắc bệnh lý nghiêm trọng”, ông Ryan nói.

Tổn thương không gây đau, ngứa hay chảy máu, ăn uống bình thường song mất tự tin khi giao tiếp. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, BS.CKII Nguyễn Thị Ngọc Yến, Trưởng khoa Da liễu, ghi nhận bề mặt lưỡi người bệnh xuất hiện dải tăng sắc tố màu nâu đen. Phân tích bằng máy soi da Dermoscopy cho thấy hình ảnh đặc trưng bệnh lưỡi lông (Hairy Tongue), tình trạng lành tính song ít người biết đến.

Theo bác sĩ Yến bệnh có tên gọi là lưỡi lông song không thật sự xuất hiện lông trên bề mặt lưỡi. Lưỡi là một trong những cơ quan có tốc độ tái tạo tế bào nhanh, các tế bào biểu mô trên bề mặt lưỡi liên tục bong ra và được thay thế bằng lớp mới. Khi quá trình bị gián đoạn, các gai lưỡi (filiform papillae) vốn chỉ dài khoảng 1 mm có thể phát triển dài tới 12-18 mm, tạo nên hình ảnh giống lông phủ trên mặt lưỡi. Các gai kéo dài giữ lại vi khuẩn, nấm, thức ăn, thuốc lá hoặc các chất màu từ thực phẩm, khiến bề mặt lưỡi chuyển sang màu vàng, nâu, xanh hoặc đen. Ngoài thay đổi màu sắc, một số trường hợp có thể gặp tình trạng hôi miệng, cảm giác có dị vật trong miệng, thay đổi vị giác hoặc buồn nôn khi các gai lưỡi phát triển quá dài.

Màu sắc của lưỡi lông không phản ánh mức độ nghiêm trọng của bệnh. Một số người có lưỡi màu vàng hoặc nâu nhạt, trong khi những người khác có thể xuất hiện màu đen rõ rệt. Bệnh thường xuất hiện ở người trưởng thành và liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, uống rượu thường xuyên, vệ sinh răng miệng kém, sử dụng kháng sinh kéo dài, uống nhiều cà phê hoặc trà đặc, khô miệng mạn tính, bệnh lý  gây suy giảm miễn dịch.

Trường hợp của ông Ryan, thường xuyên sử dụng rượu là một trong những yếu tố góp phần thúc đẩy tình trạng đổi màu lưỡi. Theo bác sĩ Yến, bệnh lưỡi lông tuy không nguy hiểm nhưng dễ gây hoang mang, người mắc lo mình bị ung thư vùng miệng hoặc nhiễm trùng nghiêm trọng.

Bác sĩ Yến nhấn mạnh lưỡi lông khác hoàn toàn với ung thư lưỡi. Ung thư thường gây tổn thương loét, đau, chảy máu, nổi cục hoặc khó nuốt kéo dài. Trong khi đó, bệnh lưỡi lông chủ yếu là biến đổi lành tính trên bề mặt lưỡi và không gây triệu chứng nghiêm trọng. Tuy vậy, không nên chủ quan với thay đổi bất thường ở khoang miệng. Nếu xuất hiện các mảng màu kéo dài, loét không lành sau hai tuần, đau dai dẳng hoặc nổi hạch vùng cổ, cần khám để được chẩn đoán chính xác.

Với ông Ryan sau khi xác định nguyên nhân, các bác sĩ không chỉ định điều trị bằng thuốc đặc hiệu mà tập trung vào thay đổi thói quen sinh hoạt và vệ sinh khoang miệng. Người bệnh được hướng dẫn chải hoặc cạo lưỡi nhẹ nhàng mỗi ngày nhằm loại bỏ lớp sừng tích tụ, súc miệng bằng nước muối sinh lý, uống đủ nước và duy trì vệ sinh răng miệng tốt. Đồng thời, bác sĩ khuyến cáo hạn chế hoặc ngừng sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, cà phê, yếu tố có thể làm bệnh kéo dài hoặc tái phát.

Phần lớn trường hợp mắc lưỡi lông sẽ cải thiện đáng kể sau vài tuần nếu loại bỏ được nguyên nhân và duy trì vệ sinh lưỡi đúng cách. Ông Ryan là trường hợp tương tự. Một số ít trường hợp dai dẳng cần các biện pháp can thiệp chuyên sâu hơn.

Lưu ý khi đánh răng không nên bỏ qua việc làm sạch lưỡi bởi bề mặt lưỡi là nơi tích tụ nhiều vi khuẩn, mảnh vụn thức ăn và tế bào chết. Bên cạnh đó, cần uống đủ nước vì tình trạng khô miệng kéo dài có thể làm tăng tích tụ vi khuẩn và cản trở quá trình tự làm sạch của lưỡi.

Bác sĩ Yến khuyến cáo khi phát hiện lưỡi đổi màu bất thường, đặc biệt kéo dài nhiều ngày hoặc tái diễn nhiều lần, nên khám chuyên khoa thay vì tự ý dùng thuốc hoặc các biện pháp dân gian. Thay đổi nhỏ trên bề mặt lưỡi có thể lành tính như bệnh lưỡi lông, nhưng cũng có thể cảnh báo một vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe.