Mỗi tháng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tiếp nhận khoảng 20 trường hợp đến đo thính lực do sử dụng tai nghe âm lượng lớn, chủ yếu dưới 30 tuổi.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thống kê hơn 1 tỷ thanh – thiếu niên có nguy cơ mất thính lực do tiếp xúc quá lâu và quá mức với âm thanh lớn. WHO cũng đưa ra con số 50% thanh thiếu niên từ 12-35 tuổi sử dụng thiết bị cá nhân với âm lượng không an toàn.

Thạc sĩ bác sĩ CKI Nguyễn Thị Hương, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết tai người sẽ bị suy giảm thính lực nếu nghe âm thanh với 100dB (decibel) trong 15 phút hoặc nghe âm lượng trên 85dB liên tục trong 8 giờ. Ngưỡng cường độ an toàn mà tai người có thể xử lý phải nhỏ hơn 80dB.

Trong tai, có hàng nghìn tế bào lông có nhiệm vụ truyền âm thanh từ tai đến não. Nếu âm thanh quá ồn có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho các tế bào này, làm gián đoạn cơ chế truyền âm thanh. Mức âm thanh quá lớn còn làm tổn thương cả sự kết nối giữa tế bào lông và tế bào thần kinh dẫn đến sự gián đoạn khả năng thính lực của một người.

Mỗi tháng, Trung tâm Tai Mũi Họng ghi nhận khoảng 20 người, từ 18-30 tuổi đến kiểm tra thính lực, chủ yếu dân văn phòng, sinh viên có thói quen sử dụng tai nghe trong thời gian dài với âm lượng lớn để tập trung làm việc, học tập hoặc giải trí, nghe nhạc. Cũng có trường hợp vì tính chất công việc như bộ phận chăm sóc khách hàng, nhân viên kinh doanh trực tuyến… phải đeo tai nghe xử lý công việc 7-8 tiếng/ngày. Hầu hết những người bệnh này ở mức độ nghe kém, chứ chưa mất thính lực vĩnh viễn.

Như trường hợp, chị H.P.N. (30 tuổi, nhà ở Phú Nhuận), sử dụng tai nghe suốt 8 tiếng làm việc mỗi ngày tại văn phòng với âm lượng khoảng 70% mức âm lượng tối đa của máy tính cá nhân. Buổi tối, khi làm việc tại nhà, chị cũng đeo tai nghe với âm lượng khoảng 50% mức âm lượng tối đa. Cuối tuần, để đổi không gian, chị N. hay mang laptop ra quán cafe ngồi làm việc. Để tránh bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn tại quán cafe, chị sử dụng tai nghe với âm lượng khoảng 80%-90% mức âm lượng tối đa. Chị hay nghe nhạc không lời để tăng sự tập trung.

Chị N. giải thích, chị cảm thấy khó chịu, stress và không thể tập trung làm việc khi có tiếng ồn. Vì vậy, chị luôn sử dụng tai nghe với âm lượng lớn để không bị xao nhãng bởi tiếng trao đổi, tiếng gõ máy tính của các đồng nghiệp xung quanh. Khi đọc sách, viết blog, đi xe khách hay đi tàu, máy bay, chị cũng thường sử dụng tai nghe.

Chị N. cho biết, lúc vừa ra trường đi làm, chị thường sử dụng tai nghe với âm lượng tối đa của laptop. Âm thanh từ tai nghe của chị to đến mức đồng nghiệp ngồi bên cạnh cũng nghe được rõ và nhắc chị giảm âm lượng.

Đầu tháng 5/2024, sau chuỗi ngày nghỉ lễ kéo dài, chị đến Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám và đo thính lực đồ. Khai thác bệnh sử, chị N. cho biết, gia đình không có ai nghe kém, ráy tai được lấy thường xuyên, từ nhỏ đến lớn vẫn nghe được âm thanh tốt. Thói quen sử dụng tai nghe này của chị N. bắt đầu khi chị học cấp 3, cách đây hơn 10 năm. Khoảng 2 năm gần đây, chị cảm thấy không nghe rõ những âm thanh nhỏ hay tiếng thều thào và hơi đau tai.

Kết quả đo thính lực đồ, chị N. có ngưỡng nghe trung bình 35dB, được đánh giá nghe kém tiếp nhận nhẹ. Chị N. được bác sĩ hướng dẫn giảm âm lượng khi sử dụng tai nghe, âm lượng ở mức 60% so với mức âm lượng tối đa, chỉ sử dụng tai nghe mỗi ngày khoảng 1 tiếng đồng hồ, để tai nghỉ ngơi khoảng 5-10 phút mới tiếp tục sử dụng tai nghe. Nếu nghe hơn 1 tiếng thì phải giảm âm lượng. Vì nếu vẫn tiếp tục sử dụng tai nghe với mức âm lượng lớn và duy trì trong thời gian dài, chị N. có nguy cơ bị mất thính lực về sau.

Tương tự, chị P.L.D. (25 tuổi, nhà quận 7) cũng thường xuyên nghe tai nghe ở âm lượng lớn khi làm việc tại văn phòng. Chị thường nghe khoảng 70%-80% so với âm lượng lớn nhất của máy tính cá nhân suốt 3 năm qua. Gần đây, chị cảm thấy hơi đau tai và khó nghe rõ những âm thanh nhỏ nên đến Trung tâm Tai Mũi Họng kiểm tra thính lực và đo thính lực đồ. Kết quả đo thính lực đồ, chị D. cũng được bác sĩ đánh giá suy giảm thính lực, ở mức nghe kém nhẹ.

“Dùng tai nghe không đúng cách gây suy giảm hoặc mất thính lực dần theo thời gian. Đây là nguyên nhân khiến sự lão thính sẽ diễn ra sớm hơn mốc suy giảm thính lực thông thường do tuổi tác”, bác sĩ Hương nói.

Bác sĩ Hương cho biết, khi nghe kém vì sử dụng tai nghe với âm lượng lớn, người bệnh cần hạn chế tiếp xúc tiếng ồn, âm thanh lớn vì thuốc không có nhiều tác dụng để điều trị trong trường hợp này. Nếu người bệnh cảm thấy nghe kém nhiều hơn, ảnh hưởng cuộc sống, bác sĩ sẽ chỉ định đeo máy trợ thính để tăng chất lượng cuộc sống.

Bác sĩ Hương cảnh tỉnh thói quen tiếp xúc với âm thanh lớn có thể dẫn đến mất thính lực tạm thời hoặc ù tai, nặng hơn dẫn đến mất thính lực không thể phục hồi. Do đó, đừng để mất thính lực vĩnh viễn khi chưa quá muộn, bởi tế bào lông tai bị phá hủy, thính lực bị mất thì nó sẽ không bao giờ quay trở lại.

Để bảo vệ tai và phòng ngừa suy giảm thính lực, bác sĩ Hương khuyến cáo, không nên lạm dụng việc sử dụng tai nghe. Khi cần, chỉ nên đeo tai nghe tối đa trong vòng 1 tiếng đồng hồ, sau đó để tai được nghỉ ngơi 5 – 10 phút rồi mới tiếp tục đeo. Nếu nghe âm thanh hơn 90 phút phải giảm âm lượng.

Nguyên tắc là nghe tai nghe càng lâu thì càng phải giảm âm lượng. Nghe ở mức độ nhẹ từ 30-50dB, mức độ trung bình khoảng 60dB, mức độ lớn là trên 70dB. Bạn cũng có thể cài đặt phần mềm về theo dõi và cảnh báo mức độ nghe an toàn trên điện thoại thông minh.

Nếu phải làm việc trong môi trường mức âm thanh lớn như phòng karaoke, các sự kiện âm nhạc, máy móc công nghiệp… thì nên sử dụng nút bịt tai để giảm mức độ tiếp xúc từ 5- 45 dB.

Để hạn chế nguy cơ nghe kém, nguy cơ tai tổn thương dẫn đến nghe kém, mọi người có thể chủ động thăm khám, kiểm tra chức năng nghe thường xuyên, đặc biệt khi có dấu hiệu nghi ngờ nghe kém.