Tự bỏ thuốc để chữa tiểu đường bằng chế độ ăn chay chỉ gồm gạo lứt, muối mè, chị Hoàn (30 tuổi) suy kiệt, đột quỵ nhồi máu não đa ổ.

Chị Hoàn được chẩn đoán và điều trị tiểu đường type 1 bằng insulin hơn 10 năm. Vài tháng trước chị ngừng tái khám, không tiêm insulin theo chỉ định của bác sĩ, chuyển sang chế độ ăn chay nghiêm ngặt, chỉ ăn gạo lứt muối mè với mong muốn chữa khỏi bệnh. “Tôi sợ trở nên nghiện, lệ thuộc vào thuốc”, chị Hoàn kể lại.

3 tuần đầu tiên bỏ tiêm insulin, chị Hoàn giảm cân nhanh, mọi sinh hoạt diễn ra gần như bình thường. Sau đó 3 tháng, chị thấy mệt nhiều hơn rồi bất ngờ hôn mê, được gia đình đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ).

Kết quả xét nghiệm đường huyết tại giường ghi nhận mức rất cao, 31 mmol/L (bình thường dưới 6.5 mmol/L), kèm nhiễm toan ceton nặng, nhịp tim nhanh, hạ huyết áp, rối loạn điện giải trên nền thể trạng suy kiệt. Người bệnh được chống mất nước, bù đủ lượng insulin, phục hồi cân bằng điện giải và điều trị rối loạn toan kiềm, thoát được hôn mê. Tuy nhiên bác sĩ phát hiện chị Hoàn yếu liệt nửa người bên phải, nghi ngờ đột quỵ, chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) não bằng hệ thống MRI 3.0 Tesla (Mỹ).

Kết quả chụp cho thấy xuất hiện nhiều ổ tổn thương do thiếu máu cục bộ rải rác ở nhiều vùng khác nhau của não, tình trạng nhồi máu não đa ổ đã khiến người bệnh tê liệt nửa người bên phải, chẩn đoán nhồi máu não đa ổ.

Bác sĩ CKI Đỗ Tiến Vũ, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, chị Hoàn nhập viện trong tình trạng suy kiệt, nặng 39kg trên nền bệnh tiểu đường type 1, ăn kiêng khắc nghiệt kéo dài. Việc tự ý ngừng tiêm insulin khiến đường huyết không được kiểm soát dẫn đến các biến chứng nặng.

Ở người bị tiểu đường type 1, tuyến tụy không sản xuất đủ insulin để đưa glucose từ máu vào tế bào sử dụng làm năng lượng. Khi thiếu insulin, cơ thể phải phân giải chất béo để tạo năng lượng, sinh ra các thể ceton có tính axit. Nếu tích tụ quá nhiều, chúng gây nhiễm toan ceton – biến chứng cấp tính có thể dẫn đến hôn mê, thậm chí tử vong. Đồng thời, lượng đường trong máu tăng vọt đột ngột, làm máu trở nên đặc hơn và thúc đẩy hình thành các cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não, dẫn đến nhồi máu não.

“Quan niệm bỏ thuốc, ăn kiêng nghiêm ngặt để chữa tiểu đường là hoàn toàn sai lầm”, bác sĩ Vũ nhấn mạnh.

Theo bác sĩ Vũ, với người bệnh tiểu đường type 1, insulin là yếu tố sống còn, không thể thay thế bằng bất kỳ chế độ ăn kiêng nào, kể cả ăn chay nghiêm ngặt. Nhiều người lầm tưởng việc cắt bỏ hoàn toàn thịt động vật và chuyển sang ăn thuần chay tuyệt đối sẽ giúp “tiêu diệt” tận gốc bệnh tiểu đường nhưng ăn chay chỉ là giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế thuốc hạ đường huyết hoặc insulin do bác sĩ chỉ định. Việc dừng thuốc đột ngột làm đường huyết tăng vọt, gây nhiễm toan ceton, suy thận, thậm chí tử vong.

Chị Hoàn ăn gạo lứt muối mè trong thời gian dài đã dẫn đến thiếu dinh dưỡng nghiêm trọng. Gạo lứt và muối mè dù giàu chất xơ và một số khoáng chất, nhưng không cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể như protein, chất béo, vitamin B12, sắt, canxi và vitamin D,…. có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, sức khỏe suy kiệt. Tình trạng thiếu chất béo lành mạnh và protein khiến cơ thể tăng đề kháng insulin, làm bệnh tiểu đường ngày càng khó kiểm soát.

Bác sĩ Vũ khẳng định, chế độ ăn chay có thể mang lại lợi ích cho người bệnh tiểu đường nếu được thực hiện đúng cách, cần duy trì lượng carbs nạp vào cơ thể trong suốt cả ngày vì carbs ảnh hưởng tới lượng đường trong máu nhiều hơn so với chất béo và protein. Các bữa ăn chính và đồ ăn nhẹ nên có thành phần cân bằng gồm carbs, protein và chất béo lành mạnh. 

“Quan trọng nhất, người bệnh tiểu đường tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị, cần tái khám định kỳ và tuân thủ chỉ định của bác sĩ”, bác sĩ Vũ nhấn mạnh.

*Tên người bệnh đã thay đổi