Nhờ kỹ thuật gây tê ESP, nhiều người bệnh ung thư vú thoát khỏi nỗi sợ đau do phẫu thuật, chịu điều trị bệnh và tái tạo vẻ đẹp phái nữ.
Phẫu thuật là một trong những phương pháp đầu tiên điều trị ung thư. Tuy nhiên, nhiều người bệnh ngại mổ vì sợ đau. Tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM, nhờ sử dụng kỹ thuật gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP), người bệnh không còn sợ mổ, sẵn sàng phẫu thuật để điều trị bệnh.
Như trường hợp chị C.T.N. (44 tuổi, TP.HCM), tháng 4 thấy có u ở ngực trái nên khám ở bệnh viện gần nhà, phát hiện ung thư vú nhưng từ chối điều trị vì sợ đau. Bởi trước đó, năm 2008, chị sinh con bằng phương pháp mổ, gây mê và gây tê vào sống lưng vùng bụng dưới. 16 năm trôi qua, chị vẫn thường xuyên gặp các cơn đau mạn tính ở lưng và vết mổ cũ, đứng, ngồi hay nằm đều không cải thiện.
Năm 2019, chị phẫu thuật bướu sợi tuyến vú. Cuộc mổ ấy chỉ kéo dài 60 phút nhưng đau dữ dội đến 5 ngày, không thể nào chợp mắt dù đã uống thuốc giảm đau. Sau đó, chị bị đau mạn tính với mức độ dữ dội. “Tôi lo thêm một cuộc phẫu thuật sẽ thêm 1 cơn đau mạn tính với mức độ đau trầm trọng hơn” – chị N. bộc bạch.
Chần chừ mãi đến tháng 12/2024, chị N. mang hồ sơ đến khám tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Bác sĩ khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ chia sẻ nếu vì ám ảnh cơn đau mà từ chối phẫu thuật, chị sẽ bỏ lỡ cơ hội điều trị ở giai đoạn sớm.
Thạc sĩ bác sĩ CKII Hồ Thị Xuân Nga, khoa Gây mê Hồi sức BVĐK Tâm Anh TP.HCM, đánh giá chị N. bị chứng đau mãn tính do các cuộc mổ trước đã không được giảm đau đúng cách và triệt để. Để khắc phục cơn đau lần này và tránh biến chứng đau mạn tính, người bệnh được dùng gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP) kết hợp giảm đau đa mô thức không chứa morphin (dạng thuốc giảm đau gây nghiện) và dẫn xuất của nhóm thuốc phiện…
Chị N. trở về nhà, nghĩ: “Đời sống còn dài phía trước và có sự hỗ trợ của các phương pháp giảm đau, sao tôi phải chọn bi lụy?” và quyết định cắt tuyến vú ung thư, đoạn nhũ phòng ngừa bên còn lại, tái tạo cả 2 bên bằng đặt túi ngực, vừa điều trị bệnh, vừa đảm bảo thẩm mỹ.
7h30 sáng, chị N. được đưa vào phòng mổ. Sau khi gây mê, bác sĩ Xuân Nga, khoa Gây mê Hồi sức BVĐK Tâm Anh TP.HCM, xác định vùng chi phối đau tương ứng với đoạn thần kinh tủy sống đoạn ngực. Dưới hướng dẫn của máy siêu âm thần kinh – mạch máu nhiều đầu dò, bác sĩ Nga luồn catheter (ống thông) đưa thuốc tê không chứa morphin vào khoang mặt phẳng cơ dựng sống.
Ê kíp bác sĩ khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ rạch da gần nách, tìm và bóc tách hạch gác cửa, gửi giải phẫu bệnh. Bác sĩ tiếp tục cắt 2 tuyến vú, giữ lại 2 quầng vú và núm vú phải. Kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận hạch gác cửa không có tế bào ung thư nên ê kíp không cần nạo hạch nách, hạn chế nguy cơ yếu tay, phù tay.
Các bác sĩ tiếp tục rửa khoang ngực, đặt túi ngực, cân chỉnh đều 2 bên, may da thẩm mỹ. Trong suốt cuộc phẫu thuật, mạch, huyết áp, thân nhiệt… của chị N. hoàn toàn bình thường, cho thấy người bệnh không đau khi ngủ mê để bác sĩ rạch da, cắt tuyến vú, may các lớp da. “Bởi nếu đau, mạch, huyết áp sẽ tăng, bác sĩ gây mê cần điều chỉnh lượng thuốc tê để bác sĩ phẫu thuật tiếp tục cuộc mổ” – bác sĩ Nga đánh giá.
Ngay khi tỉnh dậy ở phòng hồi tỉnh và được chuyển xuống khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, chị N. không đau. Suốt 2 ngày nằm viện, chị không uống bất kỳ viên thuốc giảm đau nào, dù với liều nhẹ nhất. Xuất viện trở về nhà, mỗi ngày chị N. nhắn tin đến bác sĩ, cho biết mình khỏe, đi đứng, nằm bình thường và hoàn toàn không đau. “Tôi bất ngờ khi không uống thuốc giảm đau vẫn không bị đau” – chị N. cho hay.
Trường hợp khác là chị N.B.C. (38 tuổi, Thủ Đức) khám tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM phát hiện ung thư vú phải, giai đoạn 1, từng nghĩ bỏ điều trị vì sợ mổ, sợ đau. Chị chọn gây mê kết hợp gây tê mặt phẳng cơ dựng sống (ESP) để giảm đau tối đa cho cuộc phẫu thuật tuyến vú ung thư, đoạn nhũ phòng ngừa bên còn lại và tái tạo 2 ngực bằng vạt da cơ lưng rộng.
Ê kíp bác sĩ cắt 2 tuyến vú, tạo 2 đường thông từ hố nách đến 2 vạt da cơ lưng rộng. Ê kíp rạch da theo hình elip, dài 20cm, rộng 10cm ở mỗi bên lưng, sau đó bóc tách vạt cơ, luồn qua hố nách đến 2 ngực, tạo hình tuyến vú.
Cuộc phẫu thuật kéo dài 8 tiếng, mức độ xâm lấn rộng và sâu vào cơ nhưng mức độ đau sau rút ống nội khí quản, khi vận động và rút ống dẫn lưu đều chỉ ở mức rất nhẹ (từ 0 đến 1,2 điểm theo thang VAS – thang điểm dùng để xác định cường độ đau).
Chị C. ăn uống bình thường, ngủ sâu giấc, không bị đau buốt hay đau âm ỉ trong từng thớ thịt, thớ cơ, tự đi lại sau mổ, vết thương khô ráo và được xuất viện sau 3 ngày. Trong đi đó, với trường hợp tái tạo bằng vạt da cơ lưng rộng không sử dụng gây tê ESP, người bệnh thường theo dõi tại viện trong 5 – 7 ngày, sử dụng thuốc giảm đau thêm 1 tuần sau xuất viện. “Tự vận động, đi lại sau mổ còn giúp người bệnh tránh được các biến chứng tụ máu, hình thành huyết khối trong mạch máu…” – bác sĩ Nga chia sẻ.
Bác sĩ Xuân Nga cho biết gây tê mặt phẳng cơ dựng sống là kỹ thuật đưa thuốc tê không không chứa morphin thông qua ống thông catheter và bơm tiêm tự động vào khoang mặt phẳng cơ dựng sống người bệnh dưới hướng dẫn của máy siêu âm độ phân giải cao, nhiều đầu dò. Nhóm cơ này chạy dọc song song với cột sống từ xương chẩm tới mào chậu, nằm cạnh cột sống và khoang cạnh sống, nơi có nhiều dây thần kinh xuất phát từ tủy sống đi ra chi phối các vùng cảm giác – vận động tương ứng, các hạch giao cảm cạnh sống.
Thuốc tác động lên các rễ thần kinh và hạch giao cảm, giúp ức chế dẫn truyền thần kinh về cảm giác đau đớn để giảm đau tối đa. Trường hợp phải dùng morphin, bác sĩ sẽ dùng liều thấp nhất và phối hợp thêm các thuốc khác nhưng hiện tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM cũng chưa dùng morphin cho người bệnh.
Kỹ thuật này đảm bảo chính xác từng lượng thuốc đưa vào cơ thể người bệnh thông qua catheter và bơm tiêm tự động. Bác sĩ không tiêm trực tiếp vào trục thần kinh như tê ngoài màng cứng hay tê tủy sống nên không gây tổn hại và nguy cơ chảy máu, tụ máu, chèn ép tủy ở người bệnh đang sử dụng thuốc kháng đông.
Thuốc tê thấm dần vào thân các rễ thần kinh và các hạch giao cảm cạnh sống, ức chế tín hiệu đau trước khi nó được dẫn truyền về hệ thần kinh trung ương. Các loại thuốc tê được sử dụng không chứa morphin hoặc dẫn xuất của chất này.
Hiện, BVĐK hiện BVĐK Tâm Anh TP.HCM đã ứng dụng kỹ thuật ESP trong phẫu thuật tim hở, lõm ngực, cột sống, cắt đại tràng, dạ dày do ung thư… Bác sĩ Xuân Nga và đồng nghiệp đang nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật này để giảm đau mạn tính như đau thần kinh sau Zona; giảm đau cuối đời ở người bệnh ung thư; kết hợp điều trị với morphin để giảm liều, tránh các biến chứng hô hấp không mong muốn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
