Nặng gần 100kg, bà Mỹ (78 tuổi) không thể tự di chuyển vì cả hai khớp gối đều thoái hóa nặng, có chỉ định mổ thay khớp gối.

Bà Mỹ đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng – quận 7 cũ) vì khó thở, khớp gối sưng to đau nhức, phải di chuyển bằng xe lăn. Thời điểm này, bà Mỹ nặng 97kg, chỉ số BMI 45, huyết áp cao, tiểu đường, rối loạn lipid máu, hẹp đường thở, thoái hóa khớp gối nặng.

Bà Mỹ chia sẻ, bà đã nhiều lần chữa khớp gối nhưng tình trạng thoái hóa vẫn phát triển, có chỉ định mổ thay khớp cả hai bên. Tuy nhiên, do tuổi cao và sợ “dao kéo” nên bà chỉ duy trì điều trị bằng nhiều cách khác nhau đồng thời sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài.

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, bà Mỹ béo phì ở mức độ cao nhất và thuộc nhóm bệnh nguy hiểm nhất khi kèm theo nhiều bệnh nền phức tạp. Đặc biệt tình trạng khớp gối thoái hóa nặng khiến bà hạn chế hoạt động thể chất làm tình trạng tăng cân khó kiểm soát hơn.

Cân nặng dư thừa quá nhiều gây áp lực lên khớp, khiến sụn trơn ở đầu xương bị mòn và tổn thương dẫn viêm xương khớp, đau cứng khớp, giảm mật độ xương, tăng nguy cơ loãng xương, gãy xương. Các tế bào mỡ tích tụ quá mức còn tiết ra các chất gây viêm (cytokine), làm tăng tình trạng viêm khớp, thúc đẩy quá trình thoái hóa sụn khớp, đồng thời giảm hiệu quả của các thuốc điều trị, khiến việc kiểm soát các bệnh như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu trở nên khó khăn hơn.

Mỡ dư thừa tích tụ quanh vùng cổ, cằm, thành hầu họng chèn ép trực tiếp, làm thu hẹp và dễ xẹp đường thở, dẫn đến các cơn ngưng thở khi ngủ, giảm lượng oxy cung cấp cho cơ thể. Vì thế, giảm cân là yêu cầu cấp thiết để người bệnh giảm các tình trạng viêm sưng khớp, ổn định huyết áp, đường máu, mỡ máu cũng như cải thiện hô hấp.

Bà Mỹ được tư vấn điều trị đa chuyên khoa với sự kết hợp của nội tiết, dinh dưỡng, vận động, sử dụng thuốc để giảm cân. Do bà gặp khó khăn khi đứng lên, đi lại, chuyên gia vận động thiết kế cho bà những bài tập tại chỗ đơn giản với các động tác co duỗi nhẹ nhàng. Khi cơ thể đã thích nghi, bà bắt đầu tập đi với sự hỗ trợ của thanh vịn và tăng dần thời gian tập luyện.

Chế độ ăn của bà cũng được chuyên viên dinh dưỡng tư vấn cụ thể, bổ sung nhiều thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như omega-3, vitamin C, beta-carotene… để vừa kiểm soát tốt cân nặng vừa hỗ trợ sụn chắc khỏe, linh hoạt, giảm tình trạng viêm.

Sau một tháng điều trị, người bệnh giảm được 4kg, tình trạng sưng khớp được cải thiện, tần suất sử dụng thuốc giảm đau ít hẳn. 2 tháng tiếp theo bà giảm thêm 7kg, không còn phải sử dụng thuốc giảm đau. Tình trạng thoái hóa khớp của bà không tiến triển nặng hơn, các chức năng của khớp gối được phục hồi dần, bà có thể tự đi lại mà không cần dụng cụ hỗ trợ, hiện tránh được cuộc mổ khớp. Mục tiêu của bà là giảm xuống 70kg.

Bác sĩ Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, giảm cân là biện pháp cốt lõi bảo vệ khớp gối. Cứ mỗi 1kg tăng thêm, khớp gối phải chịu thêm lực tác động từ 3 đến 6kg khi đi bộ, giảm ít nhất 10% trọng lượng cơ thể, người bệnh thoái hóa khớp có thể cải thiện đáng kể cơn đau khớp.

Tuy nhiên việc giảm cân cần được tiến hành khoa học bởi giảm cân không lành mạnh khiến trọng lượng cơ thể giảm đột ngột sẽ dẫn đến hạn chế quá trình hấp thụ canxi ở xương, đẩy nhanh quá trình lão hóa, khiến liên kết giữa mỡ và bắp thịt trở nên lỏng lẻo, ảnh hưởng đến sức khỏe xương khớp. Để việc giảm cân và điều trị thoái hóa khớp được diễn ra song song, thuận lợi, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để có phác đồ điều trị, tư vấn chuẩn y khoa nhất.

*Tên người bệnh đã thay đổi