Anh Hưng (32 tuổi, TP.HCM) không phân biệt được màu xanh và đỏ, đi khám phát hiện bị đứt gãy tế bào cảm thụ tế bào ánh sáng do thường xuyên làm việc trực tiếp dưới nắng.

Bác sĩ nội trú CKI Đoàn Thị Phương Nhi, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Hưng, quận 7 cũ), cho biết khi đến khám, thị lực mắt trái người bệnh suy giảm nghiêm trọng chỉ còn 1/10, mắt phải 10/10. Khoảng một tháng gần đây, người bệnh bị rối loạn phân biệt màu sắc, đặc biệt là màu đỏ và xanh; đồng thời tầm nhìn có điểm đen, ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Bác sĩ chỉ định kiểm tra chuyên sâu bằng máy chụp cắt lớp quang học OCT, kết quả ghi nhận cả hai mắt đều khuyết vùng hoàng điểm (vùng trung tâm võng mạc), đứt gãy tế bào cảm thụ tế bào ánh sáng, tụ dịch tại võng mạc. Anh Hưng được chẩn đoán bệnh võng mạc do ánh sáng mặt trời.

Khai thác bệnh sử, bác sĩ ghi nhận anh Hưng là giáo viên thể dục, thường xuyên giảng dạy ngoài trời và tiếp xúc với ánh nắng cường độ cao.

“Ngoài đặc thù công việc, người bệnh còn có thói quen ngửa mặt trực tiếp dưới ánh nắng, kể cả vào thời điểm nắng gắt. Việc tiếp xúc với cường độ ánh sáng mạnh trong thời gian dài là nguyên nhân gây tổn thương võng mạc”, bác sĩ Nhi giải thích.

Theo bác sĩ Nhi, bệnh võng mạc do ánh sáng mặt trời xảy ra khi mắt tiếp xúc trực tiếp với nguồn sáng cường độ cao như ánh nắng hoặc tia laser. Năng lượng ánh sáng cùng tia cực tím (UV) có thể làm tổn thương các tế bào cảm thụ ánh sáng ở võng mạc, đặc biệt tại vùng hoàng điểm – nơi quyết định thị lực trung tâm và khả năng nhận biết màu sắc.

Khi các tế bào này bị đứt gãy, người bệnh không chỉ nhìn mờ mà còn có thể xuất hiện điểm mù trung tâm, quáng gà hoặc rối loạn phân biệt màu sắc như trường hợp của anh Hưng.

Bệnh nhận biết đặc trưng qua dấu hiệu thị lực giảm không đối xứng do hướng quan sát và phản xạ bảo vệ giữa hai mắt không đồng đều, dẫn đến một mắt có thể nhìn mờ hơn mắt còn lại; kèm các triệu chứng như điểm mù trung tâm, nhạy cảm với ánh sáng, đau nhức hoặc khó chịu ở mắt, hoặc rối loạn sắc giác như trường hợp của anh Hưng. Mức độ nặng, người bệnh có thể suy giảm thị lực không phục hồi, thậm chí mất thị lực vĩnh viễn.

“Hiện chưa có phương pháp giúp phục hồi các tế bào võng mạc đã mất. Quá trình điều trị tập trung theo dõi, hỗ trợ giúp bảo tồn thị lực. Ở những trường hợp nhẹ, võng mạc tự hồi phục một phần theo thời gian”, bác sĩ Nhi nói.

Với trường hợp của anh Hưng được chỉ định dùng thuốc hỗ trợ nuôi dưỡng võng mạc, đồng thời hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, sử dụng kính chống tia UV khi làm việc ngoài trời. Sau một tháng điều trị, tình trạng rối loạn nhận biết màu sắc giảm dần, thị lực mắt trái cải thiện từ 1/10 lên 3/10.

Tuy nhiên, bác sĩ cho biết các tế bào võng mạc đã mất hiện chưa thể phục hồi hoàn toàn nên tổn thương có thể để lại di chứng lâu dài. Người bệnh cần tái khám định kỳ và bảo vệ mắt trước các nguồn sáng cường độ cao để hạn chế tổn thương tiến triển.

Bệnh võng mạc do ánh sáng mặt trời phổ biến ở người thường xuyên làm việc ngoài trời, tiếp xúc với tia laser, hồ quang điện khi hàn mà không dùng thiết bị bảo hộ phù hợp. Ngoài ra, một số hoạt động như tắm nắng, ngắm nhật thực, ngắm bình minh, hoặc nhìn trực tiếp vào các nguồn sáng mạnh như màn hình tivi, máy tính trong thời gian dài cũng có thể gây tổn thương võng mạc.

Bệnh thường không biểu hiện ngay sau khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh mà có thể xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám bệnh viện có chuyên khoa mắt sớm để được đánh giá tổn thương võng mạc.

Theo bác sĩ Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài, cường độ bức xạ tia cực tím (UV) ở mức cao vào nhiều thời điểm trong ngày, những người thường xuyên làm việc ngoài trời như giáo viên thể dục, công nhân xây dựng, nông dân, nhân viên giao hàng… có nguy cơ tiếp xúc ánh sáng cường độ mạnh nhiều hơn. Nếu không sử dụng kính chống tia UV hoặc các biện pháp bảo hộ phù hợp, võng mạc có thể bị tổn thương tích lũy theo thời gian.

*Tên người bệnh đã được thay đổi