Chị Hòa, 34 tuổi, mặt đỏ rực như cháy nắng, lan hai má, cằm, trán sau khi ngừng bôi một loại thuốc chứa corticoid dùng liên tục trong vòng 1 năm.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, BS.CKII Đàm Thị Thị Thúy Hồng, Trưởng khoa Thẩm mỹ – xác định chị mắc hội chứng Topical Steroid Withdrawal (TSW),  phản ứng viêm bùng phát dữ dội sau khi ngưng corticoid bôi kéo dài, đặc biệt dùng trên da vùng mặt. Chị Hòa cho biết mặt đỏ bừng như sốt, nóng rát, châm chích. Lúc vào phòng điều hòa, da lại khô căng, bong lấm tấm quanh miệng.

Ba năm trước, chị Hòa dùng thuốc bôi chữa viêm da dị ứng, kèm quảng cáo hết ngứa, cải thiện làn da. Năm ngày sau, tình trạng viêm da cải thiện rõ, sáng mịn sau 2 tuần. Chị Hòa dùng tiếp tục sử dụng sản phẩm trong vòng một năm. Khi thấy da mỏng, lộ mao mạch, chị quyết định ngưng thuốc, song từ đó đến nay mặt đỏ bừng kéo dài.

Corticoid là nhóm thuốc chống viêm rất mạnh, được dùng phổ biến trong da liễu để điều trị viêm da cơ địa, chàm, dị ứng, vảy nến… Khi bôi lên da, thuốc làm co mạch máu tức thì, giảm đỏ, giảm ngứa nhanh, khiến da trông đẹp lên chỉ sau vài ngày. Nhiều người dùng sản phẩm kéo dài, mà không biết da đang dần lệ thuộc vào corticoid.

Khi ngưng thuốc đột ngột, mạch máu giãn bù, phản ứng viêm dội ngược. Trong khi đó, lớp thượng bì đã bị làm mỏng, cấu trúc lipid bảo vệ da bị phá vỡ sau thời gian dài tiếp xúc corticoid. Hàng rào bảo vệ suy yếu khiến da mất khả năng tự điều tiết trước nắng, nhiệt độ, gió, mỹ phẩm. Kết quả là mặt đỏ bừng, nóng rát, khô bong kéo dài hàng tháng, thậm chí nhiều năm.

Bác sĩ Hồng cho biết TSW có biểu hiện điển hình và rất nhạy cảm với ánh nắng và thay đổi nhiệt độ. Tình trạng có thể bị chẩn đoán nhầm với viêm da dị ứng. Nếu không khai thác kỹ tiền sử dùng thuốc bôi chứa corticoid, người bệnh có thể tiếp tục được kê một loại corticoid nhẹ hơn, khiến vòng xoắn lệ thuộc lặp lại.

Nguyên tắc điều trị cho da TSW là ngưng hoàn toàn corticoid (đôi khi cần giảm liều từ từ trước đó), tối giản chăm sóc da, phục hồi hàng rào bảo vệ bằng dưỡng ẩm chuyên biệt, tránh nắng, tránh nhiệt, và kiên nhẫn. Tùy mức độ tổn thương, cần 6–24 tháng để da ổn định trở lại.

Với những trường hợp lộ mao mạch rõ do da bị teo mỏng, bác sĩ cân nhắc laser mạch máu sau khi da đã ổn định một thời gian, nhằm giảm đỏ dai dẳng, can thiệp này chỉ thực hiện khi hàng rào da đã phục hồi tương đối.

Bác sĩ Hồng nhấn mạnh, corticoid không xấu nếu được chỉ định bởi bác sĩ dùng đúng loại, đúng vị trí, đúng thời gian và được theo dõi. “Nếu tự ý sử dụng sản phẩm corticoid là con dao 2 lưỡi”, bác sĩ Hồng nói.

Khi da mặt có các dấu hiệu đỏ bừng, nóng rát kéo dài sau khi ngưng thuốc bôi, người bệnh nên đi khám chuyên khoa da liễu, thẩm mỹ sớm. Việc tự thử mỹ phẩm và bôi thuốc chống viêm tùy tiện có thể khiến tình trạng nặng hơn.

Sau gần 8 tháng điều trị và chăm sóc tối giản, da chị Hòa biện đã bớt đỏ, không còn nóng rát dữ dội như trước song hành trình điều trị cần kiên trì.