Ông Minh, 62 tuổi, di chứng yếu liệt nửa người do đột quỵ; sau một tháng kích thích từ trường xuyên sọ kết hợp tập vật lý trị liệu, nay phục hồi vận động tay chân.

BS.CKI Nguyễn Phương Trang, Trưởng đơn vị Kích thích từ trường xuyên sọ, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ông Minh đến khám sau đột quỵ (tai biến mạch máu não) khoảng một tháng. Người bệnh còn yếu nửa người phải, đi lại phải có người dìu đỡ, khó giữ thăng bằng khi đứng lên ngồi xuống. Bàn tay phải giảm lực cầm nắm, thường làm rơi đồ vật, không thể tự cài nút áo hay sử dụng đũa như trước. Ông cũng nói chậm, phát âm chưa rõ khiến việc giao tiếp gặp nhiều khó khăn.

Trước đó, ông Minh tích cực tập vật lý trị liệu song tiến triển còn chậm. Sau khi đánh giá toàn diện chức năng thần kinh và khả năng phục hồi, bác sĩ chỉ định kết hợp kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ (Transcranial Magnetic Stimulation – TMS) nhằm hỗ trợ phục hồi vận động hiệu quả hơn.

“Sau đột quỵ, não bộ không hoàn toàn mất khả năng phục hồi. Dù một phần tế bào thần kinh đã bị tổn thương không thể tái sinh, các mạng lưới thần kinh còn lại vẫn có thể tái cấu trúc để bù đắp chức năng bị mất”, bác sĩ Trang cho biết, thêm rằng thông qua cơ chế tính mềm dẻo thần kinh, các neuron khỏe mạnh sẽ tăng cường kết nối, tạo các đường dẫn truyền mới và huy động những vùng não trước đây ít tham gia hoạt động để thay thế cho vùng não tổn thương.

Kích thích từ trường xuyên sọ là kỹ thuật không xâm lấn, sử dụng các xung từ trường cường độ cao đi xuyên qua hộp sọ, tác động chính xác vào những vùng não cần phục hồi sau đột quỵ. Các xung từ này tạo ra dòng điện thứ cấp trong mô não, kích thích hoạt động của tế bào thần kinh và tăng khả năng tái tạo các kết nối thần kinh. “Có thể hình dung kỹ thuật này như một hình thức ‘massage’ não, từ trường tác động lên các vùng chức năng bị suy giảm sau đột quỵ, hỗ trợ não bộ tái tổ chức và phục hồi hiệu quả hơn”, bác sĩ nói.

Trước điều trị, bác sĩ đánh giá mức độ yếu liệt, xác định vùng não mục tiêu và điều chỉnh cường độ kích thích phù hợp. Trong quá trình thực hiện, người bệnh ngồi thư giãn, thiết bị được đặt lên vùng đầu tương ứng với khu vực não kiểm soát vận động. Mỗi buổi kéo dài khoảng 20-30 phút, không gây đau, không cần gây mê hay nhập viện.

Ông Minh được điều trị theo liệu trình 5 buổi mỗi tuần, kết hợp chương trình vật lý trị liệu và hoạt động trị liệu chuyên sâu. Sau khoảng một tháng, sức cơ tay chân cải thiện rõ rệt, khả năng giữ thăng bằng tốt hơn, có thể tự đi lại và thực hiện nhiều sinh hoạt cá nhân.

Bác sĩ cho biết kích thích từ trường xuyên sọ có thể được áp dụng ở nhiều giai đoạn sau đột quỵ, song hiệu quả thường tốt nhất trong khoảng 3-6 tháng đầu sau đột quỵ. Đây là thời điểm não bộ diễn ra quá trình tái tổ chức mạnh mẽ nhất. Việc kết hợp kích thích từ trường xuyên sọ với vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và ngôn ngữ trị liệu trong giai đoạn này có thể giúp tối ưu hiệu quả phục hồi. Những người bệnh bị di chứng kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm vẫn có thể được đánh giá để chỉ định điều trị nếu còn tiềm năng cải thiện chức năng.

Kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ an toàn, tránh tác dụng phụ. Tuy nhiên, một số trường hợp cần cân nhắc hoặc chống chỉ định như người có máy tạo nhịp tim, máy khử rung tim cấy ghép, ốc tai điện tử hoặc các thiết bị kim loại đặc biệt trong hộp sọ.

Bác sĩ Trang khuyến cáo, sau đột quỵ, người bệnh nên bắt đầu phục hồi chức năng càng sớm càng tốt. Việc điều trị cần được cá thể hóa theo mức độ tổn thương não và tình trạng sức khỏe của từng người. Người bệnh nên lựa chọn các cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh uy tín để được bác sĩ thăm khám và chỉ định thực hiện an toàn, hiệu quả.