Hà Nội – Ông Thanh, 53 tuổi, mắc đồng thời ung thư đường mật và gan, được phẫu thuật cắt 5 tạng trong cùng ca mổ.

Một năm nay, ông Thanh thường xuyên mệt mỏi, ngứa về đêm, mất ngủ. Hai tháng gần đây đau tức thượng vị, chán ăn nên ông Thanh sút 8 cân, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm. Ông đi khám nhiều viện theo tuyến bảo hiểm được chẩn đoán viêm tụy mãn, sỏi mật, điều trị không đỡ nên tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám chuyên sâu.

TTƯT.PGS.TS.BS Triệu Triều Dương, Giám đốc Khối Ngoại, dựa trên kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) phát hiện người bệnh có khối u lớn quanh bóng Vater (đoạn cuối của ống mật và ống tụy đổ vào tá tràng), ba tổn thương ở hạ phân thùy 4, 5, 6 của gan. Xét nghiệm máu chỉ số Bilirubin cao gấp 5 lần, 108 umol/l. Biểu hiện lâm sàng tắc mật.

Ông Thanh được nội soi mật tụy ngược dòng, đặt stent ống tụy nhưng không thành công do tổn thương u phức tạp. Bệnh nhân được hội chẩn đa chuyên khoa và thống nhất can thiệp phẫu thuật nhằm giải quyết tắc mật, u tá tụy và các tổn thương gan.

Ngày mổ, ông Thanh được gây mê nội khí quản. PGS Dương mở bụng, sinh thiết tức thì thấy hai ổ tổn thương gan có bản chất ung thư đường mật di căn, ổ còn lại là ung thư biểu mô gan nguyên phát. Khối u lớn quanh bóng Vater được xác định là ung thư phần thấp ống mật chủ.

PGS Dương quyết định tiến hành phẫu thuật cắt khối tá tụy (Whipple) gồm: cắt đầu tụy, cắt hang vị dạ dày, cắt tá tràng, cắt túi mật và đường mật ngoài gan; đồng thời cắt ba tổn thương gan cùng nạo vét hạch cuống gan, thực hiện phẫu thuật triệt căn. Lập lại lưu thông tiêu hóa bằng các miệng nối tụy – ruột, dạ dày – hỗng tràng, ống gan – ruột.

Hậu phẫu, ông Thanh được theo dõi chăm sóc hộ lý cấp I, điều trị giảm đau, hai ngày sau đã có thể tập vận động, đứng dậy và đi lại nhẹ nhàng để kích thích nhu động ruột, giảm nguy cơ biến chứng viêm phổi, huyết khối tĩnh mạch.

Bác sĩ dinh dưỡng tính toán chế độ ăn phù hợp cho ông Thanh, bắt đầu với thức ăn mềm, lỏng, chia nhỏ 6 – 8 bữa mỗi ngày. Sau hai tuần theo dõi sức khỏe ổn định, ông Thanh được xuất viện, hẹn tái khám để tiếp tục liệu trình điều trị hóa chất bổ trợ đồng thời hai ung thư.

PGS Dương cho biết ung thư gan là bệnh lý ung thư thường gặp, đứng thứ hai trên bảng xếp hạng Globocan tại Việt Nam năm 2022 với hơn 24.500 ca mắc, hơn 23.000 ca tử vong. Ung thư đường mật ít gặp hơn, nhưng hiện bệnh có xu hướng gia tăng và trẻ hóa.

Người bệnh mắc đồng thời hai ung thư gọi là đa ung thư nguyên phát, khi có nhiều tổn thương ung thư tại cùng một hoặc nhiều tạng, với hai kết quả giải phẫu mô bệnh học khác nhau – phân biệt với ung thư di căn, trong đó, các khối u xuất hiện ở các bộ phận khác nhau trên cơ thể, nhưng có cùng kết quả giải phẫu mô bệnh học.

PGS Dương cho biết điều trị đa ung thư nguyên phát cần tuân teo nguyên tắc cá thể hóa trên người bệnh, phối hợp đa chuyên khoa để đưa ra phác đồ phù hợp. Ví dụ với ung thư đường mật và ung thư gan, người bệnh đủ sức khỏe có thể được phẫu thuật cắt khối tá tụy (Whipple) đồng thời cắt ổ ung thư gan di căn trong cùng một ca mổ, giúp xử lý triệt để.

Nhưng theo PGS Dương, đây là phẫu thuật ngoại khoa lớn, phức tạp, thao tác trên nhiều tạng, cần được thực hiện tại các bệnh viện và trung tâm lớn, có phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại và êkíp đa chuyên khoa hỗ trợ. Tại các bệnh viện thông thường, ca mổ này rủi ro cao, người bệnh thường chỉ được chăm sóc giảm nhẹ.

PGS Dương cho biết ung thư đường mật và ung thư gan đều diễn tiến âm thầm, ít khi gây triệu chứng ở giai đoạn sớm nên khi phát hiện bệnh thường ở giai đoạn muộn, điều trị khó khăn, tiên lượng không cao. Do đó, người khỏe mạnh nên khám sức khỏe định kỳ hàng năm, siêu âm ổ bụng để kịp thời phát hiện bất thường.

Người có nguy cơ cao như tiền sử gia đình có người mắc ung thư gan, mật, người mắc bệnh gan, mật mạn tính như viêm gan B, sỏi, ký sinh trùng đường mật nên tầm soát thường xuyên hơn theo chỉ định của bác sĩ. Phát hiện sớm, người bệnh có nhiều lựa chọn điều trị, cơ hội quản lý bệnh cao, bảo tồn chức năng và gia tăng chất lượng sống.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.