Bà Kim Huệ (68 tuổi, Tây Ninh) bị glôcôm tân mạch tuyệt đối, tình trạng nhãn áp tăng cao, bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh – trên nền suy thận độ 3, gây mù mắt phải và giảm thị lực mắt trái nghiêm trọng.

ThS.BS Dương Minh Phúc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) cho biết khi đến khám, thị lực người bệnh suy giảm, mắt phải người bệnh mất thị lực hoàn toàn, mắt trái 3/10, chỉ nhìn thấy ở khoảng cách 30-50cm, mỏi mắt nhiều, chảy nước mắt. Kết quả kiểm tra chuyên sâu ghi nhận nhãn áp (áp lực trong mắt) mắt phải cao trên 50 mmHg, mắt trái là 27mmHg (mức bình thường 11-21 mmHg), soi thấy mạch máu mới (tân mạch) xuất hiện tại mống mắt, tân mạch võng mạc kèm xuất huyết võng mạc. Bác sĩ chẩn đoán bà Huệ bị glôcôm tân mạch tuyệt đối – thể khó chữa trị của glôcôm.

Bác sĩ Phúc cho biết thủy dịch (chất lỏng có vai trò nuôi dưỡng và duy trì hoạt động của mắt) do thể mi sản xuất, được dẫn lưu qua hệ thống thoát ở góc tiền phòng. Khi đường thoát này bị cản trở, thủy dịch không được đào thải kịp thời, trong khi quá trình sản xuất vẫn tiếp diễn, dẫn đến ứ đọng và làm tăng nhãn áp, gây ra bệnh glôcôm, ảnh hưởng tới thần kinh thị giác và thị lực.

Bà Huệ mắc đái tháo đường nặng và suy thận mạn, bệnh nền này có thể làm tổn thương, suy yếu các mạch máu, nhất là mạch máu nuôi dưỡng mắt, gây thiếu máu nhãn cầu. Để khắc phục tình trạng này, cơ thể sẽ tạo ra một số mạch máu mới nhưng cấu trúc không hoàn chỉnh, hình thành bất thường tại khu vực thoát lưu dịch thủy, hoặc mống mắt. Điều này càng khiến thủy dịch tắc nghẽn, làm áp lực nội nhãn tăng cao hơn. Khi bệnh tồn tại lâu mà không được phát hiện và can thiệp sớm, sẽ gây tổn thương hoàn toàn dây thần kinh thị giác, không thể phục hồi. Đây chính là tình trạng glôcôm tân mạch tuyệt đối.

Phương án điều trị glôcôm triệt để nhất cho người bệnh dùng thuốc toàn thân (uống hoặc truyền dịch) để hạn nhãn áp, sau đó cân nhắc phẫu thuật tạo đường rò thông từ tiền phòng vào khoang dưới kết mạc, giúp dẫn lưu thủy dịch. Tuy nhiên, người bệnh đang bị suy thận độ 3 chức năng thận kém, không phù hợp sử dụng thuốc toàn thân để hạ nhãn áp, có nguy cơ bị rối loạn điện giải, ảnh hưởng đến tình trạng toàn thân.

Dù nhãn áp mắt phải đang tăng cao, tuy nhiên xét thấy người bệnh hiện tại không đau nhức mắt, mắt phải đã mất thị lực hoàn toàn, việc sử dụng thuốc hạ nhãn áp toàn thân và phẫu thuật có thể gây nhiều tác hại cho tổng trạng hơn là lợi ích tại mắt. Bác sĩ chỉ định điều trị nhỏ thuốc hạ nhãn áp để không gây tổn thương thêm cho dây thần kinh thị giác ở mắt còn lại. Tái khám sau 1 tuần, chỉ số nhãn áp của bà Huệ được kiểm soát ổn định, mắt phải 38 mmHg, không đau nhức, mắt trái mức 16 mmHg.

Bác sĩ Phúc lưu ý người bệnh có nguy cơ cao tái phát glôcôm và thậm chí có thể diễn tiến tới mất thị lực hoàn toàn ở mắt trái nên cần duy trì điều trị suy thận và glôcôm lâu dài, dùng thuốc và tái khám đúng hẹn. Đến ngay bệnh viện khi xuất hiện dấu hiệu như đau nhức mắt, nhìn quầng xanh đỏ quanh đèn, khó theo dõi vật chuyển động, giảm thị lực ngoại vi.

Glôcôm nằm trong nhóm 5 nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực và mù lòa trên toàn cầu. Bệnh gây tổn thương dây thần kinh thị giác, có xu hướng tiến triển và không hồi phục. Trong đó, glôcôm tân mạch thường khó phát hiện ở giai đoạn đầu, có thể nhận biết thông qua cách tân mạch xuất hiện ở bờ đồng tử, hoặc góc tiền phòng rồi lan ra mống mắt. Bệnh tiến triển có thể gây mờ mắt, đỏ mắt, đau mắt âm ỉ hoặc dữ dội, kết mạc và giác mạc bị sưng hoặc phồng… Nếu không điều trị kịp thời, có thể suy giảm thị lực, thậm chí mù lòa.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, kể cả trẻ sơ sinh. Người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố như tiền sử gia đình mắc glôcôm, bệnh mạn tính, tật khúc xạ, chấn thương hay dùng corticosteroid kéo dài… nên khám mắt định kỳ 6-12 tháng. Phát hiện sớm giúp kiểm soát bệnh, làm chậm tiến triển và giảm nguy cơ suy giảm thị lực hoặc biến chứng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi