Vùng mặt bị nhiễm trùng, chảy mủ, bùng phát mụn trứng cá, viêm da, sẹo rỗ… là biến chứng dễ gặp ở người có thói quen tự nặn mụn, chăm da sai cách.

BS.CKI Quách Thị Bích Vân, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), cho biết mỗi năm hệ thống bệnh viện tiếp nhận hơn 20.000 lượt người bệnh điều trị mụn. Trong đó, hơn 60% đến khám khi đã xuất hiện biến chứng do tự xử lý mụn hoặc can thiệp da không đúng cách. Phần lớn bệnh nhân từng tự nặn mụn, dùng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc điều trị tại spa trước khi đến bệnh viện.

Thực tế, nhiều người nghĩ nặn mụn chỉ gây thâm nhẹ hoặc sẹo nhỏ. Tuy nhiên, các nốt mụn viêm có thể trở thành ổ nhiễm trùng nghiêm trọng nếu bị tác động sai cách, đặc biệt ở vùng trung tâm khuôn mặt. “Mụn viêm ở vùng mặt không chỉ liên quan đến vi khuẩn Cutibacterium acnes mà còn có thể do nhiễm thêm tụ cầu và nhiều loại vi khuẩn khác. Khi vi khuẩn lan sâu vào mô mềm, ổ viêm có thể tiến triển thành áp xe, gây sưng đau, viêm lan rộng và tăng nguy cơ để lại sẹo cũng như các biến chứng khác”, bác sĩ Vân nói.

Như chị Yên (28 tuổi, TP.HCM) nhập viện cấp cứu trong tình trạng sưng nề nặng vùng mặt, khi tự nặn mụn mọc quanh môi và thoa thuốc mua trên mạng. Vài ngày sau nặn, vùng môi của chị bắt đầu sưng to, lan sang quanh miệng và sưng cả trong khoang miệng nhưng chị vẫn tiếp tục tự xử lý tại nhà cho đến khi sốt cao, đau nhức tăng dần mới đi viện. Sau khi cấy mủ và làm kháng sinh đồ, bác sĩ xác định Yên bị nhiễm vi khuẩn kháng thuốc, gây áp xe lan tỏa vùng môi – má.

Theo bác sĩ Vân, vùng từ sống mũi đến quanh miệng được xem là khu vực nguy hiểm do hệ thống tĩnh mạch liên thông với các cấu trúc quan trọng như tĩnh mạch xoang hang, màng não. Nếu xử lý mụn không đảm bảo vô khuẩn, trên thể trạng già yếu hoặc có các bệnh lý đi kèm, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu vào mô mềm và lan theo đường máu, làm tăng nguy cơ viêm lan toả vùng hàm mặt, viêm tắc xoang hang, nhiễm trùng huyết, thậm chí ảnh hưởng não, màng não.

Không chỉ tự chữa mụn tại nhà, nhiều người còn gặp biến chứng do điều trị tại các cơ sở thiếu chuyên môn. Như trường hợp của em Thy (16 tuổi, TP.HCM), ban đầu chỉ có vài nốt mụn viêm nhỏ vùng trán nhưng sau khi tự nặn, mụn lan rộng thành nhiều nốt li ti khắp trán và má. Gia đình đưa bé đến spa peel da kết hợp lấy nhân mụn với chi phí cho gói liệu trình hơn 30 triệu đồng.

Sau lần điều trị đầu tiên, mụn của Thy cải thiện nhẹ nhưng sau đó da bắt đầu bùng phát mụn nặng hơn, da thâm sạm, vùng trán sẫm màu và nhạy cảm hơn. Bác sĩ chẩn đoán Thy bị mụn trứng cá nặng trên nền da tăng tiết bã nhờn nhiều kèm tăng sắc tố sau viêm do can thiệp peel da và xử lý mụn không phù hợp.

Theo bác sĩ Vân, nhiều người hiện nay bị thu hút bởi các quảng cáo “trị mụn cấp tốc”, “sạch mụn sau vài ngày” trên mạng xã hội nên dễ lạm dụng peel da, lấy nhân mụn liên tục hoặc dùng mỹ phẩm chứa hoạt chất mạnh. Không ít người lầm tưởng càng peel da nhiều hoặc nặn mụn thường xuyên thì da càng nhanh sạch mụn. Tuy nhiên, việc can thiệp quá mức có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da, dẫn đến viêm kích ứng, bỏng hóa chất, tăng sắc tố sau viêm, giãn mao mạch, sẹo rỗ hoặc khiến mụn bùng phát nặng hơn.

Ngoài ra, sai lầm phổ biến nhất mà nhiều bạn trẻ thường mắc phải là dùng lực mạnh để ép nhân mụn khi mụn chưa “già” hoặc chưa có đầu nhân rõ ràng. Điều này dễ làm tổn thương mô da, khiến tình trạng đỏ da kéo dài, tăng nguy cơ thâm mụn và tạo điều kiện để vi khuẩn lan sâu hơn. Chưa kể tay và dụng cụ nặn mụn không được vệ sinh đúng cách có thể mang theo vi khuẩn, bụi bẩn xâm nhập vào vùng da tổn thương, làm mụn viêm nặng hơn hoặc gây nhiễm trùng lan rộng.

Trong khi đó, tại cơ sở y tế, việc lấy nhân mụn thường được thực hiện sau các bước hỗ trợ làm mềm da, giãn lỗ chân lông và thao tác nhẹ nhàng nhằm hạn chế tổn thương. “Nhiều trường hợp mụn nhẹ có thể kiểm soát bằng thuốc uống, thuốc bôi mà không cần lấy nhân. Với các tổn thương viêm lớn, bác sĩ thường ưu tiên giảm viêm trước để hạn chế nguy cơ lan nhiễm trùng và sẹo.”, bác sĩ nói.

Chị Yên sau đó được rạch dẫn lưu mủ, sử dụng kháng sinh theo kết quả kháng sinh đồ kết hợp chăm sóc vết thương tích cực, tình trạng nhiễm trùng dần cải thiện.

Còn Thy được chỉ định thuốc uống, thuốc bôi kiểm soát viêm và ngưng toàn bộ thủ thuật xâm lấn trên nền da đang tổn thương. Sau khi tình trạng viêm ổn định, bác sĩ cho em điều trị bằng công nghệ laser AviClear sử dụng bước sóng 1726 nm tác động chọn lọc vào tuyến bã nhờn, giúp giảm tiết dầu và hỗ trợ kiểm soát mụn lâu dài. Sau 2 lần điều trị, tình trạng mụn viêm của Thy giảm rõ rệt, da bớt tiết dầu, các vùng thâm sạm dần cải thiện và không còn xuất hiện nhiều tổn thương viêm mới như trước.

Bác sĩ nhấn mạnh mụn là bệnh da cần điều trị đúng nguyên nhân thay vì tự xử lý tại nhà hoặc chạy theo các phương pháp “trị cấp tốc”. Việc can thiệp sai cách không chỉ khiến mụn nặng hơn mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da, tăng sắc tố và để lại sẹo rỗ lâu dài. Khi xuất hiện các dấu hiệu như mụn viêm lan rộng, sưng đau, nóng đỏ, sốt hoặc da kích ứng kéo dài, người bệnh nên đến bệnh viện, để các bác sĩ Da liễu – Thẩm mỹ Da thăm khám điều trị kịp thời, tránh biến chứng nặng.

*Tên nhân vật đã được thay đổi